Axşam zikrləri
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِندَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ ۖ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ. [آيَةُ الْكُرْسِيِّ - الْبَقَرَةُ 255].Qovulmuş şeytandan Allaha sığınıram.
Allah — Ondan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur; O, əbədi Diridir, hər şeyi qoruyub idarə edəndir. Onu nə mürgü tutar, nə də yuxu. Göylərdə və yerdə nə varsa, Ona məxsusdur. Onun izni olmadan yanında kim şəfaət edə bilər? O, onların önlərində olanı da, arxalarında olanı da bilir. Onlar Onun elmindən yalnız Onun istədiyi qədərini qavraya bilərlər. Onun Kürsüsü göyləri və yeri əhatə etmişdir; onları qorumaq Ona ağır gəlməz. O, Ucadır, Əzəmətlidir. [Ayətəl-Kürsi — Bəqərə, 255.]مَنْ قَالَهَا حِينَ يُصْبِحُ أُجِيرَ مِنَ الْجِنِّ حَتَّى يُمْسِيَ وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي أُجِيرَ مِنَ الْجِنِّ حَتَّى يُصْبِحَ.
Kim onu səhər oxusa, axşamadək cinlərdən qorunar; kim axşam oxusa, səhərədək cinlərdən qorunar.
İzah və mənbə
هَلْ مِنَ الْوَاجِبِ أَنْ يَبْدَأَ مَنْ أَرَادَ قِرَاءَةَ الْقُرْآنِ بِقَوْلِ: (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ) حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ وَسَطِ السُّورَةِ، وَأَحْيَانًا يُرِيدُ الْوَاحِدُ مِنَّا أَنْ يُرَدِّدَ بَعْضَ السُّوَرِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، هَلْ عَلَيْهِ أَنْ يَقُولَ فِي كُلِّ مَرَّةٍ: ( بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ)، أَمْ مَرَّةٌ وَاحِدَةٌ تَكْفِي؟
السُّنَّةُ لِلْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنَةِ الْبَدَاءَةُ بِالْبَسْمَلَةِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ وَإِنْ كَرَّرَهَا ذَلِكَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ، كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ السُّورَةَ بَدَأَهَا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ ذَلِكَ مَعَ كُلِّ سُورَةٍ، كُلُّ سُورَةٍ نَزَلَ مَعَهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِلَّا سُورَةَ بَرَاءَةَ، فَإِنَّهُ تَوَقَّفَ عُثْمَانُ وَالصَّحَابَةُ لَمَّا جَمَعُوا الْقُرْآنَ هَلْ هِيَ سُورَةٌ وَاحِدَةٌ مَعَ الْأَنْفَالِ، أَوْ مُنْفَصِلَةٌ؟، فَلِهَذَا لَمْ يَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا آيَةَ التَّسْمِيَةِ، وَأَمَّا مَا سِوَاهَا مِنَ السُّوَرِ، فَالْمَشْرُوعُ لِلْقَارِئِ أَنْ يَقْرَأَ التَّسْمِيَةَ، وَإِذَا كَرَّرَ السُّوَرَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ، أَمَّا إِذَا كَانَتِ الْبَدَاءَةُ أَثْنَاءَ السُّورَةِ فَإِنَّهُ يَبْدَأُ بِالتَّعَوُّذِ يَقُولُ : أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ يَكْفِي، وَإِنْ سَمَّى فَلَا بَأْسَ لَكِنْ يَكْفِي التَّعَوُّذُ؛ لِقَوْلِ اللَّهِ جَلَّ وَعَلَا { فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ } [سُورَةُ النَّحْلِ - 98]، فَإِذَا كَانَتِ الْبِدَايَةُ مِنْ أَثْنَاءِ السُّورَةِ يَتَعَوَّذُ وَيَكْفِي، أَمَّا مِنْ أَوَّلِهَا، فَإِنَّهُ يَتَعَوَّذُ وَيُسَمِّي جَمِيعًا، وَإِذَا أَعَادَهَا أَعَادَ التَّسْمِيَةَ فَقَطْ، وَلَا يُعِيدُ التَّعَوُّذَ يَكْفِيهِ إِعَادَةُ التَّسْمِيَةِ فَقَطْ.
السُّنَّةُ لِلْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنَةِ الْبَدَاءَةُ بِالْبَسْمَلَةِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ وَإِنْ كَرَّرَهَا ذَلِكَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ، كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ السُّورَةَ بَدَأَهَا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ ذَلِكَ مَعَ كُلِّ سُورَةٍ، كُلُّ سُورَةٍ نَزَلَ مَعَهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِلَّا سُورَةَ بَرَاءَةَ، فَإِنَّهُ تَوَقَّفَ عُثْمَانُ وَالصَّحَابَةُ لَمَّا جَمَعُوا الْقُرْآنَ هَلْ هِيَ سُورَةٌ وَاحِدَةٌ مَعَ الْأَنْفَالِ، أَوْ مُنْفَصِلَةٌ؟، فَلِهَذَا لَمْ يَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا آيَةَ التَّسْمِيَةِ، وَأَمَّا مَا سِوَاهَا مِنَ السُّوَرِ، فَالْمَشْرُوعُ لِلْقَارِئِ أَنْ يَقْرَأَ التَّسْمِيَةَ، وَإِذَا كَرَّرَ السُّوَرَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ، أَمَّا إِذَا كَانَتِ الْبَدَاءَةُ أَثْنَاءَ السُّورَةِ فَإِنَّهُ يَبْدَأُ بِالتَّعَوُّذِ يَقُولُ : أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ يَكْفِي، وَإِنْ سَمَّى فَلَا بَأْسَ لَكِنْ يَكْفِي التَّعَوُّذُ؛ لِقَوْلِ اللَّهِ جَلَّ وَعَلَا { فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ } [سُورَةُ النَّحْلِ - 98]، فَإِذَا كَانَتِ الْبِدَايَةُ مِنْ أَثْنَاءِ السُّورَةِ يَتَعَوَّذُ وَيَكْفِي، أَمَّا مِنْ أَوَّلِهَا، فَإِنَّهُ يَتَعَوَّذُ وَيُسَمِّي جَمِيعًا، وَإِذَا أَعَادَهَا أَعَادَ التَّسْمِيَةَ فَقَطْ، وَلَا يُعِيدُ التَّعَوُّذَ يَكْفِيهِ إِعَادَةُ التَّسْمِيَةِ فَقَطْ.
Quran oxumaq istəyən adamın surənin ortasından başlasa belə “Rəhman və Rəhim Allahın adı ilə” deməsi vacibdirmi? Bəzən bir surəni üç dəfə təkrarlamaq istəyirik; hər dəfə bəsmələ demək lazımdır, yoxsa bir dəfə kifayətdir?
Mömin kişi və qadın üçün Bəraə surəsindən başqa hər surənin əvvəlində bəsmələ ilə başlamaq sünnədir; surə təkrarlanarsa bəsmələ də təkrarlanır. Peyğəmbər (Allahın salavatı və salamı ona olsun) surə oxuduqda ona bəsmələ ilə başlayardı. Mənbədə bildirildiyinə görə, hər surə ilə bəsmələ endirilmişdir, Bəraə surəsi isə istisnadır. Osman və səhabələr Quranı topladıqları zaman onun Ənfal ilə bir surə, yoxsa ayrı surə olması barədə tərəddüd etdikləri üçün aralarında bəsmələ yazmamışlar. Başqa surələrdə oxucu bəsmələ oxuyar və surəni təkrarladıqda onu da təkrar edər. Surənin ortasından başlayanda isə “Qovulmuş şeytandan Allaha sığınıram” demək kifayətdir; bəsmələ deməsində də qəbahət yoxdur. Çünki Uca Allah buyurur: “Quran oxuduqda qovulmuş şeytandan Allaha sığın.” [Nəhl surəsi — 98.] Beləliklə, surənin ortasından başlayanda Allaha sığınmaq kifayətdir. Surənin əvvəlindən başlayanda həm sığınma, həm bəsmələ deyilir; təkrarladıqda isə yalnız bəsmələni təkrarlamaq kifayətdir.
Mömin kişi və qadın üçün Bəraə surəsindən başqa hər surənin əvvəlində bəsmələ ilə başlamaq sünnədir; surə təkrarlanarsa bəsmələ də təkrarlanır. Peyğəmbər (Allahın salavatı və salamı ona olsun) surə oxuduqda ona bəsmələ ilə başlayardı. Mənbədə bildirildiyinə görə, hər surə ilə bəsmələ endirilmişdir, Bəraə surəsi isə istisnadır. Osman və səhabələr Quranı topladıqları zaman onun Ənfal ilə bir surə, yoxsa ayrı surə olması barədə tərəddüd etdikləri üçün aralarında bəsmələ yazmamışlar. Başqa surələrdə oxucu bəsmələ oxuyar və surəni təkrarladıqda onu da təkrar edər. Surənin ortasından başlayanda isə “Qovulmuş şeytandan Allaha sığınıram” demək kifayətdir; bəsmələ deməsində də qəbahət yoxdur. Çünki Uca Allah buyurur: “Quran oxuduqda qovulmuş şeytandan Allaha sığın.” [Nəhl surəsi — 98.] Beləliklə, surənin ortasından başlayanda Allaha sığınmaq kifayətdir. Surənin əvvəlindən başlayanda həm sığınma, həm bəsmələ deyilir; təkrarladıqda isə yalnız bəsmələni təkrarlamaq kifayətdir.
