Axşam zikrləri
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur. O təkdir, şəriki yoxdur. Mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir.
كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِئَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِئَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ.
Ona on kölə azad etmiş kimi savab verilər, yüz yaxşılıq yazılar, yüz günah silinər və bu onun üçün şeytandan qorunma olar.
İzah və mənbə
الْحَمْدُ لِلَّهِ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ، أَمَّا بَعْدُ:
فَإِنَّ قَوْلَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ... قَدْ ثَبَتَ فِيهِ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ، وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ.
وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يُخَصِّصِ الذِّكْرَ الْمَذْكُورَ بِعَدَدٍ مُعَيَّنٍ وَلَكِنَّهُ ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ مُبَاشَرَةً، وَثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَطْ، كَمَا ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْيَوْمِ غَيْرَ مُقَيَّدٍ بِوَقْتٍ، فَفِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بَعْدَ مَا يُصَلِّي الْغَدَاةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ وَكُنَّ لَهُ بِعَدْلِ عِتْقِ رَقَبَتَيْنِ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، فَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَكُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُصْبِحَ. أَخْرَجَهُ الْخَطِيبُ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي السِّلْسِلَةِ الصَّحِيحَةِ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَيَثْنِيَ رِجْلَيْهِ مِنْ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَالصُّبْحِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَحِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَحِلَّ لِذَنْبٍ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا الشِّرْكَ، وَكَانَ مِنْ أَفْضَلِ النَّاسِ عَمَلًا؛ إِلَّا رَجُلًا يَفْضُلُهُ بِقَوْلِهِ أَفْضَلَ مِمَّا قَالَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَقَالَ الْهَيْثَمِيُّ وَالْمُنْذِرِيُّ: رِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ. وَقَالَ الْأَلْبَانِيُّ: حَسَنٌ لِغَيْرِهِ.
وَقَدْ بَوَّبَ ابْنُ السُّنِّيِّ وَالْمُنْذِرِيُّ وَالْهَيْثَمِيُّ عَلَى الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَدِيثَ فِي ذَلِكَ. فَظَاهِرُ الْأَحَادِيثِ هُوَ حُصُولُ هَذَا الْفَضْلِ لِمَنْ عَمِلَ بِأَيِّ وَاحِدٍ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَذْكُورَةِ، وَالْأَوْلَى هُوَ الْمُوَاظَبَةُ عَلَى إِكْمَالِ الْمِائَةِ، سَوَاءٌ فَرَّقَهَا أَوْ جَمَعَهَا، وَالْأَوْلَى أَنْ تَكُونَ أَوَّلَ النَّهَارِ مَعَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَى الْعَشْرِ الَّتِي تُقَالُ بَعْدَ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ.
قَالَ النَّوَوِيُّ فِي شَرْحِهِ عَلَى قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.
قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ: وَظَاهِرُ إِطْلَاقِ الْحَدِيثِ أَنَّهُ يُحَصِّلُ هَذَا الْأَجْرَ الْمَذْكُورَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ قَالَ هَذَا التَّهْلِيلَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي يَوْمِهِ، سَوَاءٌ قَالَهُ مُتَوَالِيَةً أَوْ مُتَفَرِّقَةً، فِي مَجَالِسَ، أَوْ بَعْضَهَا أَوَّلَ النَّهَارِ، وَبَعْضَهَا آخِرَهُ، لَكِنَّ الْأَفْضَلَ أَنْ يَأْتِيَ بِهَا مُتَوَالِيَةً فِي أَوَّلِ النَّهَارِ لِيَكُونَ حِرْزًا لَهُ فِي جَمِيعِ نَهَارِهِ.
فَإِنَّ قَوْلَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ... قَدْ ثَبَتَ فِيهِ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ، وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ.
وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يُخَصِّصِ الذِّكْرَ الْمَذْكُورَ بِعَدَدٍ مُعَيَّنٍ وَلَكِنَّهُ ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ مُبَاشَرَةً، وَثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَطْ، كَمَا ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْيَوْمِ غَيْرَ مُقَيَّدٍ بِوَقْتٍ، فَفِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بَعْدَ مَا يُصَلِّي الْغَدَاةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ وَكُنَّ لَهُ بِعَدْلِ عِتْقِ رَقَبَتَيْنِ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، فَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَكُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُصْبِحَ. أَخْرَجَهُ الْخَطِيبُ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي السِّلْسِلَةِ الصَّحِيحَةِ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَيَثْنِيَ رِجْلَيْهِ مِنْ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَالصُّبْحِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَحِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَحِلَّ لِذَنْبٍ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا الشِّرْكَ، وَكَانَ مِنْ أَفْضَلِ النَّاسِ عَمَلًا؛ إِلَّا رَجُلًا يَفْضُلُهُ بِقَوْلِهِ أَفْضَلَ مِمَّا قَالَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَقَالَ الْهَيْثَمِيُّ وَالْمُنْذِرِيُّ: رِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ. وَقَالَ الْأَلْبَانِيُّ: حَسَنٌ لِغَيْرِهِ.
وَقَدْ بَوَّبَ ابْنُ السُّنِّيِّ وَالْمُنْذِرِيُّ وَالْهَيْثَمِيُّ عَلَى الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَدِيثَ فِي ذَلِكَ. فَظَاهِرُ الْأَحَادِيثِ هُوَ حُصُولُ هَذَا الْفَضْلِ لِمَنْ عَمِلَ بِأَيِّ وَاحِدٍ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَذْكُورَةِ، وَالْأَوْلَى هُوَ الْمُوَاظَبَةُ عَلَى إِكْمَالِ الْمِائَةِ، سَوَاءٌ فَرَّقَهَا أَوْ جَمَعَهَا، وَالْأَوْلَى أَنْ تَكُونَ أَوَّلَ النَّهَارِ مَعَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَى الْعَشْرِ الَّتِي تُقَالُ بَعْدَ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ.
قَالَ النَّوَوِيُّ فِي شَرْحِهِ عَلَى قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.
قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ: وَظَاهِرُ إِطْلَاقِ الْحَدِيثِ أَنَّهُ يُحَصِّلُ هَذَا الْأَجْرَ الْمَذْكُورَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ قَالَ هَذَا التَّهْلِيلَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي يَوْمِهِ، سَوَاءٌ قَالَهُ مُتَوَالِيَةً أَوْ مُتَفَرِّقَةً، فِي مَجَالِسَ، أَوْ بَعْضَهَا أَوَّلَ النَّهَارِ، وَبَعْضَهَا آخِرَهُ، لَكِنَّ الْأَفْضَلَ أَنْ يَأْتِيَ بِهَا مُتَوَالِيَةً فِي أَوَّلِ النَّهَارِ لِيَكُونَ حِرْزًا لَهُ فِي جَمِيعِ نَهَارِهِ.
Həmd Allaha, salavat və salam Allahın Elçisinə, onun ailəsinə və səhabələrinə olsun. Bundan sonra:
“Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur...” zikri haqqında Peyğəmbərin (Allahın salavatı və salamı ona olsun) belə dediyi sabitdir: “Kim səhərə çıxdıqda ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ desə, ona İsmayıl övladından bir kölə azad etmiş kimi savab verilər, on yaxşılıq yazılar, on günah silinər, on dərəcə yüksəldilər və axşamadək şeytandan qorunar. Kim bunu axşam desə, səhərədək onun üçün də eyni qarşılıq olar.” Əbu Davud rəvayət etmiş, Əlbani səhih saymışdır.
Bu hədisdə zikr müəyyən bir sayla məhdudlaşdırılmamışdır. Lakin sübh və məğrib namazlarından dərhal sonra bu zikri on dəfə deməyə, həmçinin yalnız sübh namazından sonra on dəfə deməyə təşviq edən rəvayətlər də sabitdir. Onu gün ərzində müəyyən vaxta bağlamadan yüz dəfə deməyə təşviq də sabitdir. Buxari və Müslimdə Əbu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun) rəvayətə görə Peyğəmbər (Allahın salavatı və salamı ona olsun) dedi: “Kim gün ərzində ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ sözlərini yüz dəfə desə, ona on kölə azad etmiş kimi savab verilər, yüz yaxşılıq yazılar, yüz günah silinər və həmin gün axşamadək şeytandan qorunar. Ondan daha çox əməl edən kəsdən başqa heç kim onunkundan daha üstün bir əməllə gəlməz.”
Bir hədisdə deyilir: “Kim sübh namazından sonra ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ sözlərini on dəfə desə, Uca Allah ona on yaxşılıq yazar, on günahı silər, onu on dərəcə yüksəldər və bunlar onun üçün İsmayıl övladından iki kölə azad etməyə bərabər olar. Axşam dedikdə də onun üçün eyni qarşılıq olar və səhərədək şeytandan qoruyar.” Xətib rəvayət etmiş, Əlbani əs-Silsilə əs-Səhihədə səhih saymışdır.
Başqa bir hədisdə deyilir: “Kim məğrib və sübh namazından sonra yerindən ayrılmadan və ayaqlarının vəziyyətini dəyişmədən ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur, O dirildir və öldürür, O hər şeyə qadirdir’ sözlərini on dəfə desə, Allah hər biri üçün ona on yaxşılıq yazar, on günah silər və onu on dərəcə yüksəldər. Bu sözlər onu hər xoşagəlməz şeydən və qovulmuş şeytandan qoruyar; şirkdən başqa heç bir günah ona yetişməz. O, daha üstün sözlər deyən kəs istisna olmaqla, əməlcə insanların ən fəzilətlilərindən olar.” Əhməd rəvayət etmişdir. Heysəmi və Münziri onun ravilərinin Şəhr ibn Hovşəb istisna olmaqla səhih hədis raviləri olduğunu bildirmiş, Əlbani isə hədisi başqa yollarla həsən saymışdır.
İbn əs-Sünni, Münziri və Heysəmi bu zikrin namazdan sonra deyilməsi haqqında bölmələr açmış və bu hədisi qeyd etmişlər. Rəvayətlərin zahirinə görə göstərilən rəvayətlərdən hər hansı birinə əməl edən bu fəziləti qazanar. Daha münasib olan yüzü tamamlamaya davam etməkdir, istər onları ayrı vaxtlarda, istər ardıcıl desin. Daha münasib olan bunu günün əvvəlində demək, sübh və məğribdən sonra deyilən on zikrə də davam etməkdir.
Nəvəvi Peyğəmbərin (Allahın salavatı və salamı ona olsun) bu hədisini şərh edərkən qeyd etmişdir: “Kim ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ sözlərini gündə yüz dəfə desə, ona on kölə azad etmiş kimi savab verilər, yüz yaxşılıq yazılar, yüz günah silinər və həmin gün axşamadək şeytandan qorunar; daha çox əməl edən istisna olmaqla heç kim daha üstün əməl gətirməz. Kim də gündə yüz dəfə ‘Allah nöqsanlardan uzaqdır və Ona həmd olsun’ desə, günahları dəniz köpüyü qədər olsa belə silinər.”
O, Allah ona rəhm etsin, dedi: “Hədisin ümumi ifadəsindən görünür ki, bu təhlili bir gündə yüz dəfə deyən, istər ardıcıl, istər ayrı-ayrı məclislərdə, istərsə bir qismini günün əvvəlində və bir qismini sonunda desin, qeyd edilən savabı qazanar. Lakin gün boyu qorunması üçün onu günün əvvəlində ardıcıl demək daha fəzilətlidir.”
“Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur...” zikri haqqında Peyğəmbərin (Allahın salavatı və salamı ona olsun) belə dediyi sabitdir: “Kim səhərə çıxdıqda ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ desə, ona İsmayıl övladından bir kölə azad etmiş kimi savab verilər, on yaxşılıq yazılar, on günah silinər, on dərəcə yüksəldilər və axşamadək şeytandan qorunar. Kim bunu axşam desə, səhərədək onun üçün də eyni qarşılıq olar.” Əbu Davud rəvayət etmiş, Əlbani səhih saymışdır.
Bu hədisdə zikr müəyyən bir sayla məhdudlaşdırılmamışdır. Lakin sübh və məğrib namazlarından dərhal sonra bu zikri on dəfə deməyə, həmçinin yalnız sübh namazından sonra on dəfə deməyə təşviq edən rəvayətlər də sabitdir. Onu gün ərzində müəyyən vaxta bağlamadan yüz dəfə deməyə təşviq də sabitdir. Buxari və Müslimdə Əbu Hüreyrədən (Allah ondan razı olsun) rəvayətə görə Peyğəmbər (Allahın salavatı və salamı ona olsun) dedi: “Kim gün ərzində ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ sözlərini yüz dəfə desə, ona on kölə azad etmiş kimi savab verilər, yüz yaxşılıq yazılar, yüz günah silinər və həmin gün axşamadək şeytandan qorunar. Ondan daha çox əməl edən kəsdən başqa heç kim onunkundan daha üstün bir əməllə gəlməz.”
Bir hədisdə deyilir: “Kim sübh namazından sonra ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ sözlərini on dəfə desə, Uca Allah ona on yaxşılıq yazar, on günahı silər, onu on dərəcə yüksəldər və bunlar onun üçün İsmayıl övladından iki kölə azad etməyə bərabər olar. Axşam dedikdə də onun üçün eyni qarşılıq olar və səhərədək şeytandan qoruyar.” Xətib rəvayət etmiş, Əlbani əs-Silsilə əs-Səhihədə səhih saymışdır.
Başqa bir hədisdə deyilir: “Kim məğrib və sübh namazından sonra yerindən ayrılmadan və ayaqlarının vəziyyətini dəyişmədən ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur, O dirildir və öldürür, O hər şeyə qadirdir’ sözlərini on dəfə desə, Allah hər biri üçün ona on yaxşılıq yazar, on günah silər və onu on dərəcə yüksəldər. Bu sözlər onu hər xoşagəlməz şeydən və qovulmuş şeytandan qoruyar; şirkdən başqa heç bir günah ona yetişməz. O, daha üstün sözlər deyən kəs istisna olmaqla, əməlcə insanların ən fəzilətlilərindən olar.” Əhməd rəvayət etmişdir. Heysəmi və Münziri onun ravilərinin Şəhr ibn Hovşəb istisna olmaqla səhih hədis raviləri olduğunu bildirmiş, Əlbani isə hədisi başqa yollarla həsən saymışdır.
İbn əs-Sünni, Münziri və Heysəmi bu zikrin namazdan sonra deyilməsi haqqında bölmələr açmış və bu hədisi qeyd etmişlər. Rəvayətlərin zahirinə görə göstərilən rəvayətlərdən hər hansı birinə əməl edən bu fəziləti qazanar. Daha münasib olan yüzü tamamlamaya davam etməkdir, istər onları ayrı vaxtlarda, istər ardıcıl desin. Daha münasib olan bunu günün əvvəlində demək, sübh və məğribdən sonra deyilən on zikrə də davam etməkdir.
Nəvəvi Peyğəmbərin (Allahın salavatı və salamı ona olsun) bu hədisini şərh edərkən qeyd etmişdir: “Kim ‘Allahdan başqa ibadətə layiq məbud yoxdur, O təkdir, şəriki yoxdur, mülk də, həmd də Ona məxsusdur və O hər şeyə qadirdir’ sözlərini gündə yüz dəfə desə, ona on kölə azad etmiş kimi savab verilər, yüz yaxşılıq yazılar, yüz günah silinər və həmin gün axşamadək şeytandan qorunar; daha çox əməl edən istisna olmaqla heç kim daha üstün əməl gətirməz. Kim də gündə yüz dəfə ‘Allah nöqsanlardan uzaqdır və Ona həmd olsun’ desə, günahları dəniz köpüyü qədər olsa belə silinər.”
O, Allah ona rəhm etsin, dedi: “Hədisin ümumi ifadəsindən görünür ki, bu təhlili bir gündə yüz dəfə deyən, istər ardıcıl, istər ayrı-ayrı məclislərdə, istərsə bir qismini günün əvvəlində və bir qismini sonunda desin, qeyd edilən savabı qazanar. Lakin gün boyu qorunması üçün onu günün əvvəlində ardıcıl demək daha fəzilətlidir.”
