اذکار صبح

لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
هیچ معبودی جز الله یگانه نیست؛ او شریکی ندارد، فرمانروایی و ستایش از آن اوست و او بر هر چیز تواناست.
كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِئَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِئَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ.
برای او برابر با آزاد کردن ده برده پاداش است، صد نیکی برایش نوشته و صد گناه از او پاک می‌شود و در برابر شیطان محفوظ می‌ماند.

توضیح و منبع

الْحَمْدُ لِلَّهِ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ، أَمَّا بَعْدُ:
فَإِنَّ قَوْلَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ... قَدْ ثَبَتَ فِيهِ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ، وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ.

وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يُخَصِّصِ الذِّكْرَ الْمَذْكُورَ بِعَدَدٍ مُعَيَّنٍ وَلَكِنَّهُ ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ مُبَاشَرَةً، وَثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَطْ، كَمَا ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْيَوْمِ غَيْرَ مُقَيَّدٍ بِوَقْتٍ، فَفِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ.

وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بَعْدَ مَا يُصَلِّي الْغَدَاةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ وَكُنَّ لَهُ بِعَدْلِ عِتْقِ رَقَبَتَيْنِ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، فَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَكُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُصْبِحَ. أَخْرَجَهُ الْخَطِيبُ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي السِّلْسِلَةِ الصَّحِيحَةِ.

وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَيَثْنِيَ رِجْلَيْهِ مِنْ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَالصُّبْحِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَحِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَحِلَّ لِذَنْبٍ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا الشِّرْكَ، وَكَانَ مِنْ أَفْضَلِ النَّاسِ عَمَلًا؛ إِلَّا رَجُلًا يَفْضُلُهُ بِقَوْلِهِ أَفْضَلَ مِمَّا قَالَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَقَالَ الْهَيْثَمِيُّ وَالْمُنْذِرِيُّ: رِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ. وَقَالَ الْأَلْبَانِيُّ: حَسَنٌ لِغَيْرِهِ.

وَقَدْ بَوَّبَ ابْنُ السُّنِّيِّ وَالْمُنْذِرِيُّ وَالْهَيْثَمِيُّ عَلَى الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَدِيثَ فِي ذَلِكَ. فَظَاهِرُ الْأَحَادِيثِ هُوَ حُصُولُ هَذَا الْفَضْلِ لِمَنْ عَمِلَ بِأَيِّ وَاحِدٍ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَذْكُورَةِ، وَالْأَوْلَى هُوَ الْمُوَاظَبَةُ عَلَى إِكْمَالِ الْمِائَةِ، سَوَاءٌ فَرَّقَهَا أَوْ جَمَعَهَا، وَالْأَوْلَى أَنْ تَكُونَ أَوَّلَ النَّهَارِ مَعَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَى الْعَشْرِ الَّتِي تُقَالُ بَعْدَ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ.

قَالَ النَّوَوِيُّ فِي شَرْحِهِ عَلَى قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.

قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ: وَظَاهِرُ إِطْلَاقِ الْحَدِيثِ أَنَّهُ يُحَصِّلُ هَذَا الْأَجْرَ الْمَذْكُورَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ قَالَ هَذَا التَّهْلِيلَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي يَوْمِهِ، سَوَاءٌ قَالَهُ مُتَوَالِيَةً أَوْ مُتَفَرِّقَةً، فِي مَجَالِسَ، أَوْ بَعْضَهَا أَوَّلَ النَّهَارِ، وَبَعْضَهَا آخِرَهُ، لَكِنَّ الْأَفْضَلَ أَنْ يَأْتِيَ بِهَا مُتَوَالِيَةً فِي أَوَّلِ النَّهَارِ لِيَكُونَ حِرْزًا لَهُ فِي جَمِيعِ نَهَارِهِ.
ستایش از آن الله است و درود و سلام بر پیامبر الله و خاندان و یارانش؛ اما بعد:
درباره ذکر «لا اله الا الله وحده لا شریک له...» از پیامبر صلی الله علیه وسلم ثابت شده است که فرمود: هر کس صبح بگوید «لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک وله الحمد وهو علی کل شیء قدیر»، برای او پاداش آزاد کردن یک برده از فرزندان اسماعیل است، ده نیکی برایش نوشته و ده گناه از او پاک می‌شود و ده درجه بالا برده می‌شود و تا شام از شیطان در امان است؛ و اگر آن را هنگام شام بگوید تا صبح همین پاداش را دارد. ابوداود آن را روایت کرده و البانی صحیح دانسته است.

این حدیث برای ذکر یادشده تعداد مشخصی تعیین نکرده است، ولی ترغیب به گفتن آن ده بار بلافاصله پس از نماز فجر و مغرب، و نیز ده بار پس از نماز فجر به تنهایی، و همچنین صد بار در روز بدون تعیین وقت ثابت شده است. در صحیح بخاری و مسلم از ابوهریره رضی الله عنه آمده است که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: هر کس در یک روز صد بار بگوید «لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک وله الحمد وهو علی کل شیء قدیر»، برای او برابر با آزاد کردن ده برده است، صد نیکی برایش نوشته و صد گناه از او پاک می‌شود و آن روز تا شام از شیطان محفوظ می‌ماند؛ و هیچ‌کس عملی بهتر از او نیاورده مگر کسی که بیش از آن انجام داده باشد.

در حدیث آمده است: هر کس پس از نماز صبح ده بار بگوید «لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک وله الحمد وهو علی کل شیء قدیر»، الله عزوجل ده نیکی برایش می‌نویسد، ده گناه از او پاک می‌کند، او را ده درجه بالا می‌برد و این اذکار برای او برابر با آزاد کردن دو برده از فرزندان اسماعیل است. اگر هنگام شام نیز آن را بگوید، همین پاداش را دارد و تا صبح برای او پرده‌ای در برابر شیطان خواهد بود. خطیب آن را روایت کرده و البانی در السلسلة الصحیحة صحیح دانسته است.

در حدیث آمده است: هر کس پیش از آنکه از نماز مغرب و صبح برخیزد و پاهایش را تغییر دهد، ده بار بگوید «لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک وله الحمد، یحیی ویمیت وهو علی کل شیء قدیر»، الله برای هر بار ده نیکی برایش می‌نویسد، ده گناه از او پاک می‌کند و ده درجه او را بالا می‌برد. این ذکر او را از هر ناخوشایندی و از شیطان رانده‌شده حفظ می‌کند، و گناهی جز شرک به او نمی‌رسد، و او از بهترین مردم در عمل خواهد بود مگر کسی که سخنی بهتر از او بگوید. احمد آن را روایت کرده و هیثمی و منذری گفته‌اند: راویان آن راویان صحیح‌اند جز شهر بن حوشب؛ و البانی آن را حسن لغیره دانسته است.

ابن سنی، منذری و هیثمی این حدیث را زیر عنوان گفتن این ذکر پس از نماز آورده‌اند. پس ظاهر احادیث آن است که این فضیلت برای کسی که به هر یک از احادیث یادشده عمل کند حاصل می‌شود. بهتر است شخص بر کامل کردن صد بار مداومت کند، خواه آنها را جداگانه بگوید یا پی‌درپی؛ و بهتر است این کار در آغاز روز باشد، همراه با مداومت بر ده باری که پس از فجر و مغرب گفته می‌شود.

نووی در شرح حدیث پیامبر صلی الله علیه وسلم درباره صد بار گفتن «لا اله الا الله وحده لا شریک له، له الملک وله الحمد وهو علی کل شیء قدیر» در یک روز و پاداش آزاد کردن ده برده، نوشته شدن صد نیکی، پاک شدن صد گناه و محفوظ ماندن از شیطان تا شام، و نیز اینکه کسی بهتر از او نیست مگر آنکه بیشتر عمل کند، و درباره صد بار گفتن «سبحان الله وبحمده» و آمرزش گناهان هرچند مانند کف دریا باشند، چنین گفته است:

ظاهر اطلاق حدیث این است که هر کس این تهلیل را در روز صد بار بگوید، چه پی‌درپی و چه پراکنده در چند مجلس، یا بخشی را در آغاز و بخشی را در پایان روز بگوید، پاداش یادشده را به دست می‌آورد؛ اما بهتر است آنها را پی‌درپی در آغاز روز بگوید تا در تمام روز برایش حفاظ باشد.