دعاهای حج و عمره

تنظیمات خواندن

قَدْ رَبَطَ اللَّهُ تَعَالَى بَيْنَ الْحَجِّ وَالذِّكْرِ فَجَعَلَهُ مِنْ أَهَمِّ مَقَاصِدِ الرُّكْنِ الْخَامِسِ مِنْ أَرْكَانِ الدِّينِ، قَالَ تَعَالَى :

"وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ ". [سُورَةُ الْبَقَرَةِ - الْآيَةُ 203]

وَقَالَ تَعَالَى :

"وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالاً وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ﴿27﴾ لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ". [سُورَةُ الْحَجِّ - الْآيَةُ 28]

فَجَعَلَ مِنْ أَهَمِّ مَقَاصِدِ الْحَجِّ أَنْ يَقُومَ الْعَبْدُ بِذِكْرِ اللَّهِ وَشُكْرِهِ.

وَأَكَّدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْتِبَاطَ الْحَجِّ بِذِكْرِ اللَّهِ فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

" إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَرَمْيُ الْجِمَارِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ". [رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ]

وَهَكَذَا يَتَجَلَّى شَأْنُ الذِّكْرِ فِي الْحَجِّ، وَيَسْتَبِينُ عِظَمُ مَنْزِلَتِهِ وَرَفِيعُ مَكَانَتِهِ. وَفِيمَا يَلِي الْأَدْعِيَةُ النَّبَوِيَّةُ وَالْأَذْكَارُ الْوَارِدَةُ فِي مَحَطَّاتِ الْحَجِّ وَمَوَاقِيتِهِ الزَّمَانِيَّةِ وَالْمَكَانِيَّةِ وَالْعُمْرَةِ وَالزِّيَارَةِ فَاحْفَظْهَا لِيَكُونَ حَجُّكَ مَبْرُورًا وَسَعْيُكَ مَشْكُورًا.

خدای متعال حج را با ذکر پیوند داده و آن را از مهم‌ترین مقاصد رکن پنجم دین قرار داده است. خدای متعال فرمود:

«و خدا را در روزهایی معین یاد کنید.» [سورهٔ بقره، آیهٔ ۲۰۳]

و خدای متعال فرمود:

«و در میان مردم برای حج بانگ برآور تا پیاده و بر هر شتر لاغر، از هر راه دوری به سوی تو آیند (۲۷)، تا شاهد منافع خود باشند و نام خدا را در روزهایی معین بر آنچه از چهارپایان روزی‌شان داده است یاد کنند.» [سورهٔ حج، آیهٔ ۲۸]

پس از مهم‌ترین مقاصد حج آن است که بنده به یاد خدا و سپاس او بپردازد.

پیامبر ﷺ بر پیوند حج و یاد خدا تأکید کرد و فرمود:

«طواف خانه و سعی میان صفا و مروه و رمی جمرات تنها برای برپایی یاد خدا قرار داده شده است.» [روایت ابوداوود و ترمذی]

بدین‌سان اهمیت ذکر در حج و عظمت جایگاه آن آشکار می‌شود. در ادامه دعاهای نبوی و ذکرهای واردشده در جایگاه‌ها و زمان‌های حج و عمره و زیارت آمده است؛ آنها را به خاطر بسپار تا حجت پذیرفته و کوششت سپاس‌گزارده باشد.

الذِّكْرُ عِنْدَ الْإِحْرَامِ
"سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ"

دُعَاءُ التَّلْبِيَةِ فِي الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ
"لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ، وَالنِّعْمَةَ، لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ".  [الْبُخَارِيُّ (2/ 170)، وَمُسْلِمٌ (1184)]

الدُّعَاءُ عِنْدَ رُؤْيَةِ الْكَعْبَةِ
"اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، فَحَيِّنَا رَبَّنَا بِالسَّلَامِ". [أَبِي شَيْبَةَ 7/ 102، وَالْبَيْهَقِيُّ 5/ 73]

الدُّعَاءُ عِنْدَ اسْتِلَامِ الْحَجَرِ الْأَسْوَدِ
"بِاسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ". [الطَّبَرَانِيُّ (862)، (863)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 79)]
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُمَّ تَصْدِيقًا بِكِتَابِكَ، وَسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ". [الطَّبَرَانِيُّ (865)]

الدُّعَاءُ بَيْنَ الرُّكْنِ الْيَمَانِيِّ وَالْحَجَرِ الْأَسْوَدِ
"رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ". [أَبُو دَاوُدَ 2/179 وَأَحْمَدُ 3/411]

الدُّعَاءُ فِي الطَّوَافِ
"اللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ". [الطَّبَرَانِيُّ (857)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 84)]
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ".

الدُّعَاءُ بَعْدَ رَكْعَتَيِ الطَّوَافِ
اللَّهُمَّ اعْصِمْنِي بِدِينِكَ، وَطَاعَةِ رَسُولِكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي حُدُودَكَ.
اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِمَّنْ يُحِبُّكَ، وَيُحِبُّ مَلَائِكَتَكَ، وَرُسُلَكَ، وَعِبَادَكَ الصَّالِحِينَ اللَّهُمَّ حَبِّبْنِي إِلَيْكَ، وَإِلَى مَلَائِكَتِكَ، وَرُسُلِكَ، وَعِبَادَكَ الصَّالِحِينَ.
اللَّهُمَّ آتِنِي مِنْ خَيْرِ مَا تُؤْتِي عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ.
اللَّهُمَّ يَسِّرْنِي لِلْيُسْرَى، وَجَنِّبْنِي الْعُسْرَى، وَاغْفِرْ.

الدُّعَاءُ عِنْدَ صُعُودِ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ
عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ يُرِيدُ الصَّفَا، يَقُولُ: "نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ بِهِ" فَبَدَأَ بِالصَّفَا، وَقَرَأَ: {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} وَكَانَ إِذَا وَقَفَ عَلَى الصَّفَا يُكَبِّرُ ثَلَاثًا، وَيَقُولُ:
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ".
ثُمَّ أَعَادَ هَذَا الْكَلَامَ. [مُسْلِمٌ (1218)، وَأَحْمَدُ (3/ 320، 321)]

الدُّعَاءُ عَلَى الصَّفَا
"اللَّهُمَّ إِنَّكَ قُلْتَ: {اِدْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ} وَإِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ، وَإِنِّي أَسْأَلُكَ كَمَا هَدَيْتَنِي إِلَى الْإِسْلَامِ أَلَا تَنْزِعَهُ مِنِّي حَتَّى تَتَوَفَّانِي، وَأَنَا مُسْلِمٌ".
"اللَّهُمَّ اعْصِمْنَا بِدِينِكَ، وَطَوَاعِيَتِكَ، وَطَوَاعِيَةِ رَسُولِكَ، وَجَنِّبْنَا حُدُودَكَ".
"اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا نُحِبُّكَ، وَنُحِبُّ مَلَائِكَتَكَ، وَأَنْبِيَاءَكَ، وَرُسَلَكَ، وَنُحِبُّ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ".
"اللَّهُمَّ حَبِّبْنَا إِلَيْكَ وَإِلَى مَلَائِكَتِكَ، وَإِلَى أَنْبِيَائِكَ، وَرُسُلِكَ، وَإِلَى عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ".
"اللَّهُمَّ يَسِّرْنَا لِلْيُسْرَى، وَجَنِّبْنَا الْعُسْرَى، وَاغْفِرْ لَنَا فِي الْآخِرَةِ". [الْبَيْهَقِيُّ (5/ 94)]

الدُّعَاءُ فِي السَّعْيِ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ
"رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ". [الطَّبَرَانِيُّ (870)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 95)]

الدُّعَاءُ بِعَرَفَاتٍ
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ". [التِّرْمِذِيُّ (3579)، وَالطَّبَرَانِيُّ (784)]

دُعَاءُ السَّلَفِ الصَّالِحِ فِي عَرَفَاتٍ
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ".
"اللَّهُمَّ اهْدِنَا بِالْهُدَى، وَزَيِّنَّا بِالتَّقْوَى، وَاغْفِرْ لَنَا فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى".
"ثُمَّ يَخْفِضُ صَوْتَهُ، ثُمَّ يَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ وَعَطَائِكَ رِزْقًا طَيِّبًا مُبَارَكًا".
"اللَّهُمَّ إِنَّكَ أَمَرْتَ بِالدُّعَاءِ، وَقَضَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ بِالِاسْتِجَابَةِ، وَأَنْتَ لَا تُخْلِفُ وَعْدَكَ، وَلَا تَكْذِبُ عَهْدَكَ، اللَّهُمَّ مَا أَحْبَبْتَ مِنْ خَيْرٍ فَحَبِّبْهُ إِلَيْنَا، وَيَسِّرْهُ لَنَا، وَمَا كَرِهْتَ مِنْ شَيْءٍ فَكَرِّهْهُ إِلَيْنَا وَجَنِّبْنَاهُ، وَلَا تَنْزِعْ عَنَّا الْإِسْلَامَ بَعْدَ إِذْ أَعْطَيْتَنَا".

الدُّعَاءُ عِنْدَ رَمْيِ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ عِنْدَ كُلِّ حَصَاةٍ
"اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ".
"اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا مَبْرُورًا وَذَنْبًا مَغْفُورًا". [الطَّبَرَانِيُّ (881)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 129)]

الذِّكْرُ عِنْدَ ذَبْحِ الْأَضَاحِيِّ
بِسْمِ اللَّهِ , اللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنْ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَمِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ

دُعَاءُ الرُّجُوعِ مِنَ الْحَجِّ أَوِ الْعُمْرَةِ
"اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ".
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، آيِبُونَ، تَائِبُونَ، عَابِدُونَ، سَاجِدُونَ".
"اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا مَبْرُورًا وَسَعْيًا مَشْكُورًا وَذَنْبًا مَغْفُورًا".

ذکر هنگام احرام
«خدا پاک است و ستایش از آن خداست و خدا بزرگ‌تر است.»

دعای تلبیه در حج و عمره
«خدایا! به فرمانت پاسخ می‌دهم، پاسخ می‌دهم؛ شریکی نداری، به فرمانت پاسخ می‌دهم. همانا ستایش و نعمت و فرمانروایی از آن توست، شریکی نداری.» [بخاری (۲/۱۷۰) و مسلم (۱۱۸۴)]

دعا هنگام دیدن کعبه
«خدایا! تو سلامی و سلام از توست؛ پروردگارا! ما را با سلام زنده بدار.» [ابن ابی‌شیبه ۷/۱۰۲ و بیهقی ۵/۷۳]

دعا هنگام استلام حجرالاسود
«به نام خدا و خدا بزرگ‌تر است.» [طبرانی (۸۶۲)، (۸۶۳) و بیهقی (۵/۷۹)]
«معبودی جز خدا نیست و خدا بزرگ‌تر است. خدایا! به تصدیق کتابت و سنت پیامبرت ﷺ.» [طبرانی (۸۶۵)]

دعا میان رکن یمانی و حجرالاسود
«پروردگارا! در دنیا نیکی و در آخرت نیکی به ما عطا کن و ما را از عذاب آتش حفظ کن.» [ابوداوود ۲/۱۷۹ و احمد ۳/۴۱۱]

دعا در طواف
«خدایا! پروردگارا! در دنیا نیکی و در آخرت نیکی به ما عطا کن و ما را از عذاب آتش حفظ کن.» [طبرانی (۸۵۷) و بیهقی (۵/۸۴)]
«معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی ندارد؛ فرمانروایی و ستایش از آن اوست، خیر به دست اوست و او بر هر چیز تواناست.»

دعا پس از دو رکعت طواف
خدایا! مرا به دین خود و اطاعت فرستاده‌ات ﷺ حفظ کن.
خدایا! مرا از حدود خود دور بدار.
خدایا! مرا از دوستداران خود و فرشتگان و فرستادگان و بندگان شایسته‌ات قرار ده. خدایا! مرا محبوب خود و فرشتگان و فرستادگان و بندگان شایسته‌ات گردان.
خدایا! از بهترین آنچه در دنیا و آخرت به بندگان شایسته‌ات عطا می‌کنی به من عطا کن.
خدایا! مرا برای آسانی آماده کن و از دشواری دور بدار و بیامرز.

دعا هنگام بالا رفتن بر صفا و مروه
جابر بن عبدالله رضی‌الله‌عنه گفت: از رسول خدا ﷺ شنیدم هنگامی که از مسجد به قصد صفا بیرون رفت، می‌گفت: «از آنچه خدا با آن آغاز کرده آغاز می‌کنیم.» پس از صفا آغاز کرد و خواند: «همانا صفا و مروه از شعائر خداست.» هرگاه بر صفا می‌ایستاد سه بار تکبیر می‌گفت و می‌فرمود:
«معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی ندارد؛ فرمانروایی و ستایش از آن اوست و او بر هر چیز تواناست. معبودی جز خدا نیست؛ به وعده‌اش وفا کرد و بنده‌اش را یاری داد و به تنهایی گروه‌ها را شکست داد.»
سپس این سخن را تکرار کرد. [مسلم (۱۲۱۸) و احمد (۳/۳۲۰، ۳۲۱)]

دعا بر صفا
«خدایا! تو فرمودی مرا بخوانید تا شما را اجابت کنم و تو در وعده خلاف نمی‌کنی. از تو می‌خواهم همان‌گونه که مرا به اسلام هدایت کردی، آن را از من نگیری تا مسلمان بمیرم.»
«خدایا! ما را به دین خود و اطاعت خود و اطاعت فرستاده‌ات حفظ کن و از حدودت دور بدار.»
«خدایا! ما را چنان قرار ده که تو و فرشتگان و پیامبران و فرستادگانت و بندگان شایسته‌ات را دوست بداریم.»
«خدایا! ما را محبوب خود و فرشتگان و پیامبران و فرستادگانت و بندگان شایسته‌ات گردان.»
«خدایا! ما را برای آسانی آماده کن و از دشواری دور بدار و در آخرت ما را بیامرز.» [بیهقی (۵/۹۴)]

دعا هنگام سعی میان صفا و مروه
«پروردگارا! بیامرز و رحم کن، که تو عزیزترین و گرامی‌ترینی.» [طبرانی (۸۷۰) و بیهقی (۵/۹۵)]

دعا در عرفات
«معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی ندارد؛ فرمانروایی و ستایش از آن اوست و او بر هر چیز تواناست.» [ترمذی (۳۵۷۹) و طبرانی (۷۸۴)]

دعای گذشتگان شایسته در عرفات
«معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی ندارد؛ فرمانروایی و ستایش از آن اوست و او بر هر چیز تواناست.»
«خدایا! ما را به هدایت راهنمایی کن و به تقوا بیارای و در آخرت و دنیا بیامرز.»
«سپس صدایش را پایین می‌آورد و می‌گوید: خدایا! از فضل و بخششت روزی پاک و مبارک می‌خواهم.»
«خدایا! تو به دعا فرمان دادی و بر خود اجابت را مقرر کردی و در وعده خلاف و در پیمان دروغ نمی‌گویی. خدایا! هر خیری را که دوست داری محبوب ما گردان و آن را برایمان آسان کن و هر چه را ناخوش داری نزد ما ناخوشایند گردان و از ما دور کن و اسلام را پس از آنکه به ما عطا کردی از ما مگیر.»

دعا هنگام رمی جمرهٔ عقبه با هر سنگریزه
«خدا بزرگ‌تر است، خدا بزرگ‌تر است، خدا بزرگ‌تر است.»
«خدایا! آن را حجی پذیرفته و گناهی آمرزیده قرار ده.» [طبرانی (۸۸۱) و بیهقی (۵/۱۲۹)]

ذکر هنگام ذبح قربانی
به نام خدا؛ خدایا! از محمد و خاندان محمد و امت محمد بپذیر.

دعای بازگشت از حج یا عمره
«خدا بزرگ‌تر است، خدا بزرگ‌تر است، خدا بزرگ‌تر است.»
«معبودی جز خدای یگانه نیست، شریکی ندارد؛ فرمانروایی و ستایش از آن اوست و او بر هر چیز تواناست. بازگشت‌کنندگان، توبه‌کنندگان، عبادت‌کنندگان و سجده‌کنندگانیم.»
«خدایا! آن را حجی پذیرفته و کوششی سپاس‌گزارده و گناهی آمرزیده قرار ده.»

زمان مطالعهآماده مطالعه
0 / 0

مطالعه‌های تکمیل‌شده شما اینجا نشان داده می‌شوند.

مطالعه متوقف شده

توضیح و منبع

هم‌رسانی ذکر

WhatsApp Telegram Facebook X
متن برای هم‌رسانی

از نو شروع شود؟

شمارنده‌های فعلی و جای ذخیره‌شده این دسته پاک می‌شوند. تاریخچه مطالعه‌های تکمیل‌شده حفظ خواهد شد.

از کتابخانه حدیث

حدیث
It was narrated from Jabir bin 'Abdullah that: When the Prophet (ﷺ) bowed, he said: "Allahumma laka rak'atu wa bika amantu wa laka aslamtu wa alayka tawwakaltu, anta Rabbi, khasha'a sam'i wa basri wa dammi wa lahmi wa 'azmi wa 'asabi Lillahi Rabbil-'Alamin ( O Allah, to You I have bowed, in You I believe, to You I have submitted and in You I put my trust. You are my Lord. My hearing, my sight, my blood, my flesh, my bones and sinews are humbled before Allah, the Lord of the Worlds.)"
Sunan an-Nasa'i

Reference : Sunan an-Nasa'i 1051 In-book reference : Book 12, Hadith 23 English translation : Vol. 2, Book 12, Hadith 1052

خواندن حدیث و منبع