اذکار و دعاهای شام
أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ
اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ ۚ لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ ۚ لَّهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ مَن ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِندَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ ۚ يَعْلَمُ مَا بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَمَا خَلْفَهُمْ ۖ وَلَا يُحِيطُونَ بِشَيْءٍ مِّنْ عِلْمِهِ إِلَّا بِمَا شَاءَ ۚ وَسِعَ كُرْسِيُّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ ۖ وَلَا يَئُودُهُ حِفْظُهُمَا ۚ وَهُوَ الْعَلِيُّ الْعَظِيمُ. [آيَةُ الْكُرْسِيِّ - الْبَقَرَةُ 255].از شیطان رانده‌شده به خدا پناه می‌برم
خداست که معبودی جز او نیست؛ زنده و برپادارندهٔ همه چیز است. نه خوابی سبک او را فرا می‌گیرد و نه خواب. آنچه در آسمان‌ها و زمین است از آنِ اوست. کیست که جز به اجازهٔ او نزدش شفاعت کند؟ آنچه پیش روی آنان و پشت سرشان است می‌داند و آنان جز آنچه او بخواهد چیزی از دانش او را دربر نمی‌گیرند. کرسی او آسمان‌ها و زمین را فرا گرفته و نگاهداری آن دو بر او دشوار نیست. او بلندمرتبه و بزرگ است. [آیةالکرسی، بقره ۲۵۵].مَنْ قَالَهَا حِينَ يُصْبِحُ أُجِيرَ مِنَ الْجِنِّ حَتَّى يُمْسِيَ وَمَنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي أُجِيرَ مِنَ الْجِنِّ حَتَّى يُصْبِحَ.
هر کس آن را صبح بخواند تا شام از جن محافظت می‌شود و هر کس شام بخواند تا صبح از جن محافظت می‌شود.
توضیح و منبع
هَلْ مِنَ الْوَاجِبِ أَنْ يَبْدَأَ مَنْ أَرَادَ قِرَاءَةَ الْقُرْآنِ بِقَوْلِ: (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ) حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ وَسَطِ السُّورَةِ، وَأَحْيَانًا يُرِيدُ الْوَاحِدُ مِنَّا أَنْ يُرَدِّدَ بَعْضَ السُّوَرِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، هَلْ عَلَيْهِ أَنْ يَقُولَ فِي كُلِّ مَرَّةٍ: ( بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ)، أَمْ مَرَّةٌ وَاحِدَةٌ تَكْفِي؟
السُّنَّةُ لِلْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنَةِ الْبَدَاءَةُ بِالْبَسْمَلَةِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ وَإِنْ كَرَّرَهَا ذَلِكَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ، كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ السُّورَةَ بَدَأَهَا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ ذَلِكَ مَعَ كُلِّ سُورَةٍ، كُلُّ سُورَةٍ نَزَلَ مَعَهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِلَّا سُورَةَ بَرَاءَةَ، فَإِنَّهُ تَوَقَّفَ عُثْمَانُ وَالصَّحَابَةُ لَمَّا جَمَعُوا الْقُرْآنَ هَلْ هِيَ سُورَةٌ وَاحِدَةٌ مَعَ الْأَنْفَالِ، أَوْ مُنْفَصِلَةٌ؟، فَلِهَذَا لَمْ يَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا آيَةَ التَّسْمِيَةِ، وَأَمَّا مَا سِوَاهَا مِنَ السُّوَرِ، فَالْمَشْرُوعُ لِلْقَارِئِ أَنْ يَقْرَأَ التَّسْمِيَةَ، وَإِذَا كَرَّرَ السُّوَرَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ، أَمَّا إِذَا كَانَتِ الْبَدَاءَةُ أَثْنَاءَ السُّورَةِ فَإِنَّهُ يَبْدَأُ بِالتَّعَوُّذِ يَقُولُ : أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ يَكْفِي، وَإِنْ سَمَّى فَلَا بَأْسَ لَكِنْ يَكْفِي التَّعَوُّذُ؛ لِقَوْلِ اللَّهِ جَلَّ وَعَلَا { فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ } [سُورَةُ النَّحْلِ - 98]، فَإِذَا كَانَتِ الْبِدَايَةُ مِنْ أَثْنَاءِ السُّورَةِ يَتَعَوَّذُ وَيَكْفِي، أَمَّا مِنْ أَوَّلِهَا، فَإِنَّهُ يَتَعَوَّذُ وَيُسَمِّي جَمِيعًا، وَإِذَا أَعَادَهَا أَعَادَ التَّسْمِيَةَ فَقَطْ، وَلَا يُعِيدُ التَّعَوُّذَ يَكْفِيهِ إِعَادَةُ التَّسْمِيَةِ فَقَطْ.
السُّنَّةُ لِلْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنَةِ الْبَدَاءَةُ بِالْبَسْمَلَةِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ وَإِنْ كَرَّرَهَا ذَلِكَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ، كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ السُّورَةَ بَدَأَهَا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ ذَلِكَ مَعَ كُلِّ سُورَةٍ، كُلُّ سُورَةٍ نَزَلَ مَعَهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِلَّا سُورَةَ بَرَاءَةَ، فَإِنَّهُ تَوَقَّفَ عُثْمَانُ وَالصَّحَابَةُ لَمَّا جَمَعُوا الْقُرْآنَ هَلْ هِيَ سُورَةٌ وَاحِدَةٌ مَعَ الْأَنْفَالِ، أَوْ مُنْفَصِلَةٌ؟، فَلِهَذَا لَمْ يَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا آيَةَ التَّسْمِيَةِ، وَأَمَّا مَا سِوَاهَا مِنَ السُّوَرِ، فَالْمَشْرُوعُ لِلْقَارِئِ أَنْ يَقْرَأَ التَّسْمِيَةَ، وَإِذَا كَرَّرَ السُّوَرَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ، أَمَّا إِذَا كَانَتِ الْبَدَاءَةُ أَثْنَاءَ السُّورَةِ فَإِنَّهُ يَبْدَأُ بِالتَّعَوُّذِ يَقُولُ : أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ يَكْفِي، وَإِنْ سَمَّى فَلَا بَأْسَ لَكِنْ يَكْفِي التَّعَوُّذُ؛ لِقَوْلِ اللَّهِ جَلَّ وَعَلَا { فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ } [سُورَةُ النَّحْلِ - 98]، فَإِذَا كَانَتِ الْبِدَايَةُ مِنْ أَثْنَاءِ السُّورَةِ يَتَعَوَّذُ وَيَكْفِي، أَمَّا مِنْ أَوَّلِهَا، فَإِنَّهُ يَتَعَوَّذُ وَيُسَمِّي جَمِيعًا، وَإِذَا أَعَادَهَا أَعَادَ التَّسْمِيَةَ فَقَطْ، وَلَا يُعِيدُ التَّعَوُّذَ يَكْفِيهِ إِعَادَةُ التَّسْمِيَةِ فَقَطْ.
آیا کسی که می‌خواهد قرآن بخواند واجب است با «به نام خدای بخشندهٔ مهربان» آغاز کند، حتی اگر از میانهٔ سوره باشد؟ گاهی یکی از ما می‌خواهد برخی سوره‌ها را سه بار تکرار کند؛ آیا باید هر بار بسم‌الله بگوید یا یک بار کافی است؟
سنت برای مرد و زن مؤمن آن است که در آغاز هر سوره با بسمله شروع کنند و اگر سوره را تکرار می‌کنند، بسم‌الله را در آغاز آن تکرار کنند. پیامبر ﷺ هرگاه سوره‌ای می‌خواند آن را با «به نام خدای بخشندهٔ مهربان» آغاز می‌کرد. خدا آن را با هر سوره نازل کرده است، جز سورهٔ برائت. زیرا هنگامی که عثمان و صحابه قرآن را گرد آوردند، دربارهٔ اینکه آیا آن با انفال یک سوره است یا جداست، درنگ کردند؛ ازاین‌رو میان آن دو آیهٔ بسمله را ننوشتند. در سوره‌های دیگر، خواندن بسمله برای قاری مشروع است و هرگاه سوره را تکرار کند، بسمله را نیز تکرار می‌کند. اما اگر از میان سوره آغاز کند، با استعاذه شروع می‌کند و می‌گوید: از شیطان رانده‌شده به خدا پناه می‌برم؛ این کافی است. اگر بسمله هم بگوید اشکالی ندارد، ولی استعاذه کافی است، به دلیل فرمودهٔ خدای والا: {هنگامی که قرآن می‌خوانی از شیطان رانده‌شده به خدا پناه ببر} [نحل ۹۸]. پس اگر از میانهٔ سوره آغاز کند استعاذه کافی است؛ اما از ابتدای سوره هر دو، استعاذه و بسمله، را می‌گوید. هرگاه آن را تکرار کند تنها بسمله را تکرار می‌کند و استعاذه را تکرار نمی‌کند؛ تکرار بسمله کافی است.
سنت برای مرد و زن مؤمن آن است که در آغاز هر سوره با بسمله شروع کنند و اگر سوره را تکرار می‌کنند، بسم‌الله را در آغاز آن تکرار کنند. پیامبر ﷺ هرگاه سوره‌ای می‌خواند آن را با «به نام خدای بخشندهٔ مهربان» آغاز می‌کرد. خدا آن را با هر سوره نازل کرده است، جز سورهٔ برائت. زیرا هنگامی که عثمان و صحابه قرآن را گرد آوردند، دربارهٔ اینکه آیا آن با انفال یک سوره است یا جداست، درنگ کردند؛ ازاین‌رو میان آن دو آیهٔ بسمله را ننوشتند. در سوره‌های دیگر، خواندن بسمله برای قاری مشروع است و هرگاه سوره را تکرار کند، بسمله را نیز تکرار می‌کند. اما اگر از میان سوره آغاز کند، با استعاذه شروع می‌کند و می‌گوید: از شیطان رانده‌شده به خدا پناه می‌برم؛ این کافی است. اگر بسمله هم بگوید اشکالی ندارد، ولی استعاذه کافی است، به دلیل فرمودهٔ خدای والا: {هنگامی که قرآن می‌خوانی از شیطان رانده‌شده به خدا پناه ببر} [نحل ۹۸]. پس اگر از میانهٔ سوره آغاز کند استعاذه کافی است؛ اما از ابتدای سوره هر دو، استعاذه و بسمله، را می‌گوید. هرگاه آن را تکرار کند تنها بسمله را تکرار می‌کند و استعاذه را تکرار نمی‌کند؛ تکرار بسمله کافی است.
