راهنمای کامل وضو
وضو نوعی پاکیزگی و عبادت است. این راهنما 11 مرحلهٔ درس را دنبال می‌کند و احکام رایج اهل سنت را معرفی می‌کند. برای تازه‌آموزان و مسلمانان باتجربه مناسب است. برخی جزئیات میان مذاهب معتبر اهل سنت متفاوت‌اند؛ معلم آگاه محلی می‌تواند مطابق شرایط شما راهنمایی کند.
انتخاب همراه آموزش
در اینجا روشی رایج در آموزش اهل سنت نشان داده می‌شود. برخی جزئیات میان مذاهب متفاوت است؛ مطابق توان خود نماز بخوانید. وضو تا زمانی که باطل نشده، معتبر می‌ماند.
چه وقت و چگونه آماده شویم
کسی که در حالت حدث اصغر است، برای نماز به وضو نیاز دارد. تا وضو باقی است، تکرار آن برای هر نماز لازم نیست، هرچند تجدید آن مستحب است. پس از حدث اکبر، غسل لازم است و وضو به‌تنهایی جای آن را نمی‌گیرد. آب پاک و پاک‌کننده به کار ببرید. پس از توالت، پیش از وضو ادرار یا مدفوع را پاک کنید. هر مانعی را که نمی‌گذارد آب به پوست یا ناخن‌های لازم برسد، مانند لاک نفوذناپذیر، رنگ ضخیم یا چسب، بردارید؛ صرف لکهٔ رنگ لزوماً مانع نیست. انگشتر تنگ را حرکت دهید تا آب زیر آن برسد. حریم و پوشش مناسب را رعایت کنید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 1: نیت
در دل قصد کنید برای عبادت پاک شوید. نیت کار دل است و عبارت گفتاری ثابتی لازم ندارد. مذاهب اهل سنت در حکم آن تفاوت دارند؛ نیت کردن، روشی ساده و محتاطانه است.
بازگشت به بالامرحلهٔ 2: گفتن بسم‌الله
پیش از شروع «بسم‌الله» بگویید. اگر فراموش کردید، وضو را ادامه دهید. علما دربارهٔ حکم نام بردن الله اختلاف دارند؛ اختلاف یا تردید را به سختی تبدیل نکنید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 3: شستن دست‌ها
هر دو دست را تا مچ سه بار بشویید؛ از راست شروع کنید و آب را میان انگشتان برسانید. این شستن آغازین با شستن بعدی دست‌ها تا آرنج متفاوت است.
بازگشت به بالامرحلهٔ 4: شستن دهان
در دهان آب بگیرید، بگردانید و بیرون بریزید؛ تا سه بار تکرار کنید. می‌توانید آب دهان و بینی را از یک مشت بگیرید. در روزه به‌آرامی بشویید تا آب را نبلعید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 5: شستن بینی
با دست راست کمی آب به‌آرامی وارد بینی کنید و با کمک دست چپ بیرون دهید؛ تا سه بار تکرار کنید. هنگام روزه یا در صورت زیان، آب را با فشار بالا نکشید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 6: شستن صورت
تمام صورت را از محل معمول رویش مو تا پایین چانه و از گوش تا گوش بشویید. آب باید به پوست و کناره‌های صورت برسد. ریش کم‌پشت را تا پوست بشویید؛ برای ریش پرپشت، سطح نمایان را بشویید و انگشتان خیس را از میان آن بگذرانید. تا سه بار بشویید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 7: شستن دست‌ها تا آرنج
دست راست را از نوک انگشتان تا آرنج، همراه خود آرنج، و سپس چپ را همین‌طور، هر کدام تا سه بار بشویید. هرچند ابتدا دست‌ها را شسته‌اید، آب باید به دست، مچ و آرنج برسد.
بازگشت به بالامرحلهٔ 8: مسح سر
با دست‌های خیس یک بار سر را مسح کنید: از جلو هر دو دست را به پشت سر ببرید و به نقطهٔ آغاز برگردانید. سر را مسح کنید، نه اینکه سه بار بشویید. برای وضو نیازی به باز کردن بافت موی بلند نیست. مقدار لازم مسح میان مذاهب متفاوت است؛ مسح تمام سر روش این آموزش است.
بازگشت به بالامرحلهٔ 9: مسح گوش‌ها
با انگشتان نم‌دار، چین‌های داخل و سطح بیرونی هر دو گوش را یک بار مسح کنید؛ می‌توان از انگشت اشاره برای داخل و شست برای بیرون استفاده کرد. در مجرای گوش آب نریزید و انگشت را به شکلی آسیب‌زا وارد نکنید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 10: شستن پاها
پای راست را همراه استخوان‌های قوزک، سپس پای چپ را، هر کدام تا سه بار بشویید. آب باید به پاشنه، کف پا و لای انگشتان برسد. جایی را خشک نگذارید.
بازگشت به بالامرحلهٔ 11: دعای پس از وضو
پس از کامل شدن وضو بگویید: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ. «گواهی می‌دهم که هیچ معبود به‌حقی جز الله یگانه نیست و شریکی ندارد، و محمد بنده و فرستادهٔ اوست. خدایا، مرا از توبه‌کنندگان و پاکیزگان قرار ده.» این ذکر مستحب است و نگفتن آن وضو را باطل نمی‌کند.
بازگشت به بالاچه کارهایی باید کامل انجام شوند؟
قرآن شستن صورت، دست‌ها همراه آرنج، مسح سر و شستن پاها همراه قوزک را نام می‌برد. آب باید واقعاً به هر بخش شستنی برسد. یک بار شستن کامل هر بخش لازم کافی است؛ تکرار شستن تا سه بار مستحب است. مسح را با شستن اشتباه نگیرید. مذاهب اهل سنت در جزئیاتی مانند نیت، دهان و بینی، ترتیب، پیوستگی و مقدار مسح سر اختلاف دارند. پیروی از ترتیب کامل بالا به یادگیرنده کمک می‌کند وضوی درستی بگیرد، بی‌آنکه هر مستحب را واجبی مورد اتفاق بداند.
بازگشت به بالاچه چیزهایی معمولاً وضو را باطل می‌کنند؟
خروج ادرار، مدفوع یا باد از راه معمول، و ترشحاتی مانند مذی، معمولاً وضو را باطل می‌کنند. بیهوشی، مستی و خواب عمیقی که آگاهی را از بین ببرد نیز وضوی تازه می‌خواهند. ترشح جزئی نیازمند وضو و پاک کردن محل است؛ نزدیکی جنسی یا انزال غسل می‌خواهد. قاعدگی و خون‌ریزی پس از زایمان احکام جدا دارند و پس از پایان، غسل لازم است.
بازگشت به بالاموارد اختلاف علمای اهل سنت
مذاهب اهل سنت دربارهٔ خواب سبک، تماس مستقیم با شرمگاه، تماس پوست زن و مرد، خون‌ریزی یا استفراغ از جاهای دیگر و خوردن گوشت شتر اختلاف دارند. مثلاً برخی پس از گوشت شتر وضو را لازم می‌دانند و برخی نه. روش معلم یا مذهب معتبر اهل سنت را بیاموزید و دیدگاه معتبر دیگر را نکوهش نکنید.
بازگشت به بالاچه چیزهایی خودبه‌خود وضو را باطل نمی‌کنند؟
عوض کردن لباس، کوتاه کردن مو یا ناخن و خوردن معمولی به‌خودی‌خود وضو را باطل نمی‌کنند. تماس با نجاست نیز خود وضو را باطل نمی‌کند، ولی پیش از نماز نجاست را از محل بشویید. کسی که به وضو یقین دارد، با شک محض یا احساسی در شکم آن را از دست نمی‌دهد. بیشتر علمای اهل سنت لمس مستقیم مصحف چاپی بدون طهارت را منع می‌کنند، هرچند اختلاف‌ها و استثناهایی هست. گوشی نمایش‌دهندهٔ قرآن، مصحف چاپی نیست؛ شخص در حدث اصغر می‌تواند بدون وضو از آن بخواند. حدث اکبر احکام جدا دارد.
بازگشت به بالااشتباهها، مکروهات و ممنوعیت‌ها
عمداً بخش لازم را خشک نگذارید، آگاهانه بدون طهارت لازم نماز نخوانید و بدون نیاز معتبر شرمگاه را در برابر دیگران آشکار نکنید. به خود زیان نزنید و آب هدر ندهید. تکرار بیش از سه بار بدون دلیل و مصرف بیش از حد آب خلاف سنت است؛ اسراف شدید می‌تواند گناه باشد. صحبت هنگام وضو به‌خودی‌خود ممنوع نیست و وسواس نباید باعث تکرار بیهوده شود. گناهی جدا، وضوی درست را خودبه‌خود باطل نمی‌کند.
بازگشت به بالابیماری، پانسمان، پوشش پا و تیمم
اگر آب نیست یا استفاده از آن زیان دارد، با رعایت شرایط، تیمم با زمین پاک جایز است؛ روش و جزئیات آن را بیاموزید. برای زخم یا پانسمان ضروری، دربارهٔ شستن قسمت‌های قابل شست‌وشو و مسح یا تیمم در جای مناسب، راهنمایی را دنبال کنید؛ اگر برداشتن پانسمان زیان دارد، آن را برندارید. مسح روی خف یا دیگر پوشش پای واجد شرایط، رخصتی مشروط است؛ از جمله پوشیدن پس از طهارت کامل و رعایت مدت مقرر. جزئیات میان مذاهب متفاوت است؛ برای وضعیت خود آموزش معتبر بگیرید.
بازگشت به بالانماز، شک و شرایط ویژه
اگر هنگام شستن بخش خشکِ جاافتاده‌ای دیدید، اصلاح کنید؛ اگر خیلی دیرتر یا پس از نماز فهمیدید، حکم را بپرسید، چون مذاهب دربارهٔ پیوستگی اختلاف دارند. در حالت مداومی مانند بی‌اختیاری ادرار، احکام خاصی ممکن است جاری باشد؛ به‌جای ترک نماز راهنمایی بگیرید. کودکان به‌تدریج می‌آموزند؛ افراد دارای معلولیت مطابق توان خود نماز می‌خوانند و طهارت می‌گیرند. از وارسی وسواس‌گونه بپرهیزید و در صورت نیاز کمک بگیرید.
بازگشت به بالامنابع اصلی: قرآن 5:6؛ صحیح بخاری 137، 157، 159 و 185؛ صحیح مسلم 234 و 360؛ جامع ترمذی 55. جزئیات و موارد اختلاف در فقه اهل سنت بررسی شده‌اند. شمارهٔ حدیث‌ها ممکن است با نسخه متفاوت باشد.
