Daartol luɓɓingol timmungol
Luɓɓingol ko laawol laaɓal e dewal. Ngol daartol janngina laabi Sunni goowaaɗi e dawtol 11 darnde. Ɗum ko ngam fuɗɗotooɓe e ɓe njanngi kisa. Mazhabaji Sunni jaɓaaɗi ena ceertoo e won e geɗe; jannginoowo nokkuure gannduɗo waawi wallude ngam ngonka maa.
Suɓo mo njanngirtaa
Laawol Sunni mo janngintee sanne ena hollee. Mazhabaji mbaawi seertude e won e geɗe; juul e baawɗe maa. Luɓɓingol ena moƴƴi haa ko bonnata ngol waɗi.
Waktu e laawol heblagol
So hadath pamarel ena woodi, juulde ena sokli luɓɓingol. So luɓɓingol ena heddii, waɗɗaaki hesɗitinde ngol ngam juulde kala, hay so ɗum ko sunna. Caggal hadath mawngel, lootagol farilla ena waɗɗii; luɓɓingol tan lomtintaa ɗum. Huutoro ndiyam laaɓɗam laɓɓinɗam. Caggal wuro ndiyam, laɓɓin cuɓɓaaɗe walla ceeɗɗe yeeso luɓɓaade. Ittu ko haɗata ndiyam yottude e nguru walla peƴƴe fotɗe, hono farba peƴƴe haɗoowa ndiyam, farba tekkuɗo walla ɗakka. Maande goobol tan wonaa hoɗorde kala. Dillinu hoɗorde junngo tinnunde ngam ndiyam naata les. Suuɗ aawra, ɓorno no haaniri.
Rutto dowDawtol 1: anniya
Waɗ anniya laaɓal ngam dewal e ɓernde. Anniya ko golle ɓernde; alaa kelme keeriiɗe ɗe mbayɗaa haalde. Mazhabaji ena ceerti e hukm mum; waɗde anniya ko laawol newngol e reentugol.
Rutto dowDawtol 2: innde Allah
Innu Allah yeeso fuɗɗaade. So a yejjitii, jokku luɓɓaade. Ena woodi ceertugol e hukm innugol; hoto waɗ ceertugol walla sikke caɗeele.
Rutto dowDawtol 3: lootugol juuɗe
Fuɗɗoro ñaamo, loot juuɗe ɗiɗi haa joofe laabi tati, naatnu ndiyam hakkunde kolli. Ngal lootugol fuɗɗoode ceertii e lootugol juuɗe e konngol haa sonnduuji caggal.
Rutto dowDawtol 4: lootugol hunuko
Naatnu ndiyam e hunuko, dillinu ɗam, tuf ɗam; waɗ ɗum haa laabi tati. Aɗa waawi ƴettude ndiyam hunuko e hunere e heɓɓere junngo wootere. So aɗa hoori, waɗ no newi ngam hana yarde ndiyam.
Rutto dowDawtol 5: lootugol hunere
Naatnu ndiyam seeɗa e hunere e junngo ñaamo, fir ɗam, walloro junngo nano; waɗ haa laabi tati. Hoto naatnu ɗam e doole so aɗa hoori walla ɗum waawi bonnude maa.
Rutto dowDawtol 6: lootugol yeeso
Loot yeeso fof gila keerol sukkundu goowaaɗum haa les duggere, gila noppi haa noppi. Ndiyam yottu e nguru e seraaji yeeso. Loot nder waare newnde; ngam waare heewnde, loot dow mum, naatnu kolli tosɗi e mum. Loot haa laabi tati.
Rutto dowDawtol 7: lootugol konngol juuɗe
Loot junngo ñaamo gila kolli haa sonndu junngo e nder, caggal ɗum nano no ɗum woni, haa laabi tati kala. Ndiyam ena foti yottude e juuɗe, joofe e sonnduuji, hay so a lootii juuɗe e fuɗɗoode.
Rutto dowDawtol 8: momugol hoore
E juuɗe tosɗe, momon hoore laawol gootol: fuɗɗoro yeeso, naatnu juuɗe ɗiɗi haa caggal, artir to fuɗɗiɗaa. Momo hoore, hoto loot nde laabi tati. Mo jogii sukkundu juutndu soklaani feccitde pellital ngam luɓɓingol tan. Keewal momugol farilla ena ceerti e mazhabaji; ngol darnde huutortoo momugol hoore fof.
Rutto dowDawtol 9: momugol noppi
E kolli tosɗi, momon ko waɗɗondiri nder noppi ɗiɗi e caggal mum laawol gootol. Kooli hollirgal mbaawi momude nder, kolli mawɗi caggal. Hoto ruɓ ndiyam e laawol noppi walla naatnu kolli haa bonna maa.
Rutto dowDawtol 10: lootugol koyɗe
Loot koyngal ñaamo haa kaaƴe tonngol e nder, caggal nano, haa laabi tati kala. Ndiyam yottu e tekkere, les koyngal e hakkunde kolli koyɗe. Hoto acca nokkuure ɗuuɗnde.
Rutto dowDawtol 11: duaa caggal luɓɓingol
Caggal gasnude luɓɓingol, janngu: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ. «Mi seedii alaa deweteeɗo goonga so wonaa Allah gooto mo alaa renndo, tee Muhammad ko jiyaaɗo Makko e Nulaaɗo Makko. Allah, waɗ mi e tuubooɓe e laɓɓinooɓe hoore maɓɓe.» Ngol jantol ko sunna; accude ɗum bonnataa luɓɓingol.
Rutto dowKo honɗun ena foti timminde?
Alkurana ena inna lootugol yeeso, lootugol juuɗe e sonnduuji, momugol hoore e lootugol koyɗe e tonnguuji. Ndiyam yottu tigi e nokkuure lootetee nde kala. Lootugol nokkuure farilla fof laawol gootol ena heƴi; yiltude haa laabi tati ko sunna. Hoto jillondir momugol e lootugol. Mazhabaji ena ceerti e anniya, hunuko e hunere, dewindol, jokkondiral e keewal momugol hoore. Ɗoftaade dewindol timmungol dow ena walla janngoowo waɗde luɓɓingol moƴƴol, tawa o waɗaani sunna kala farilla mo ɓe fof nanondiri.
Rutto dowKo bonnata luɓɓingol e goowaaɗum?
Cuɓɓaaɗe, ceeɗɗe walla henndu jaltoore e laabi goowaaɗi ena bonna luɓɓingol; ndiyam hono madhy kadi. Ŋakkugol hakkille, jaram e ɗoygol luggingol ngol ittata hakkille ena naamnii luɓɓingol kesol. Jaltingol pamarel ena sokli luɓɓingol e laɓɓinde nokkuure; jokkondiral rewɓe e worɓe walla jaltingol mani ena sokli lootagol farilla. Jiiji lewru e jiiji caggal jibingol ena woodi laabi keeriiɗi, e lootagol caggal ɗi ngasi.
Rutto dowGeɗe ɗe ulamaa Sunni ceerti
Mazhabaji Sunni ena ceerti e ɗoygol newngol, meemugol aawra e junngo tigi, meemondiral nguru gorko e debbo, yiyam walla tuutugol iwde e nokkuure woɗnde, e ñaamde teewu ngelooba. Hono, won e mazhabaji ena naamnii luɓɓingol caggal teewu ngelooba, goɗɗi alaa. Janngu laawol jannginoowo Sunni walla mazhab hoolaaɗo; hoto fel raaƴi jaɓaaɗo goɗɗo.
Rutto dowKo bonnataa luɓɓingol e hoore mum?
Waylude kolte, taƴde sukkundu walla peƴƴe, e ñaamde goowaaɗum bonnataa luɓɓingol e hoore mum. Meemugol najasa kadi bonnataa ngol, kono najasa ena foti looteede e nokkuure mum yeeso juulde. Mo tabbitii e luɓɓingol nattataa ngol sabu sikke tan walla ngulɗo e reedu. Ulamaa Sunni ɓurɓe haɗi meemugol mushaf winnditaaɗo tigi tawa laɓɓaaki, kono ena woodi ceertugol e rukkisaaji. Telefon hollotooɗo Alkurana wonaa mushaf winnditaaɗo; mo jogii hadath pamarel waawi janngude e mum alaa luɓɓingol. Hadath mawngel ena woodi laabi keeriiɗi.
Rutto dowJuumɗe, ko a yiɗaaka e ko haɗaa
Hoto acca nokkuure farilla ɗuuɗnde e faandaare, hoto juul e ganndal tawa laɓɓinaaki, walla hollu aawra e yimɓe alaa haaju jaɓaaɗo. Hoto bonnu hoore maa walla bonnu ndiyam. Lootugol ɓurɗum laabi tati alaa sabab e huutoraade ndiyam keewɗam ena luutii sunna; bonnugol mawngol ena waawi wonde bakkatu. Haalde e luɓɓingol haɗaaka e hoore mum. Hoto yiltu alaa haaju sabu waswaas. Bakkatu goɗɗo bonnataa e hoore mum luɓɓingol moƴƴol.
Rutto dowÑawu, liggal, padeli e tayammum
So ndiyam alaa walla huutoraade ɗam waawi bonnude, tayammum e leydi laaɓndi ena yamiree e sarɗiiji mum; janngu laawol e geɗe mum. Ngam gaañol walla liggal lekki kaanɗi, ɗofto ɗowgol lootude ko waawi looteede, momude walla tayammum so haani; hoto ittu liggal so ɗum bonnata. Momugol e padeli nguru walla paɗe goɗɗe timminɗe sarɗiiji ko rukkisa. Sarɗiiji ena waɗi ɓornaade ɗe caggal laaɓal timmungol e ɗoftaade keeri waktu. Geɗe ena ceerti e mazhabaji; ɗaɓɓu janngingol hoolaangol ngam ngonka maa.
Rutto dowJuulde, sikke e ngonki keeriiɗi
So a yiyii nokkuure ɗuuɗnde nde a yejjitii e lootugol, feewnu nde. So ko caggal juulde walla waktu juutɗo yiytuɗaa nde, naamno hukm mum sabu mazhabaji ceerti e jokkondiral. Mo jogii ñawu luutugol cuɓɓaaɗe ena waawi heɓde laabi keeriiɗi; ɗaɓɓu ɗowgol, hoto acca juulde. Sukaaɓe mbaawi janngude seeɗa seeɗa; ŋakkotooɓe mbaawɗe njuulata, laɓɓina e no mbaawi. Woɗɗito ƴeewtagol waswaas, ɗaɓɓu ballal so ena haani.
Rutto dowIwdiiji mawɗi: Alkurana 5:6; Sahiih al-Bukhaari 137, 157, 159 e 185; Sahiih Muslim 234 e 360; Jaami al-Tirmidhi 55. Geɗe goɗɗe e ceertugol sifaa e fiqh Sunni. Limoore hadiisa ena waawi waylude e yamre.
