Daartol juule sunna muakkada
Janngu juule naafila ɗe njokkondiri e juule jowi ñalawma, waktu maaje e bural maaje. Ngol daartol holla laawol Sunni mo janngintee sanne; mazhabaji jaɓaaɗi ena ceerti e geɗe. Farilla adii kala.
Suɓo mo njanngirtaa
Laawol Sunni mo janngintee sanne ena hollee. Mazhabaji mbaawi seertude e won e geɗe; juul e baawɗe maa. Luɓɓingol ena moƴƴi haa ko bonnata ngol waɗi.
Ko honɗun woni juule sunna goowaaɗe?
Juule sunna goowaaɗe, ɗe njanndee rawaatib, ko naafilaaji waɗeteeɗi yeeso walla caggal won e farillaaji. Sunna muakkada ko golle cemmbinaaɗe sanne; ɗe ceertii e juule farilla jowi, ɗe lomtintaa ɗe. Keewɗe sariya e geɗe ena ceerti e mazhabaji Sunni.
Rutto dowBural maaje
Allah cemmbinii goongɗinɓe ɓadaade Mo e dewal. Annabi ﷺ hokkii musulmi juulotooɗo rakaaji naafila sappo e ɗiɗi e ñalawma e jemma habaru welɗo suudu e aljanna. Ɗum ko fodoore njoddi, naa sabab accude farilla. [1, 2]
Rutto dowRakaaji sappo e ɗiɗi ñalawma e yiiteende
Fajiri: ɗiɗi yeeso farilla. Zuhuri: nayi yeeso, ɗiɗi caggal. Asiri: alaa sunna muakkada goowaaɗe e doggol rakaaji sappo e ɗiɗi ngol. Magrib: ɗiɗi caggal. Ishaa: ɗiɗi caggal. Ɗum waɗi 2 + 4 + 2 + 2 + 2 = 12. E ngol daartol, juul nayi yeeso Zuhuri e juule ɗiɗi ɗe rakaaji ɗiɗi ɗiɗi. Riwaaya goɗɗo moƴƴo ena inna ɗiɗi yeeso Zuhuri; ulamaa Sunni pirtata riwaayaji e keewɗe e laabi ceertuɗi. [2, 3]
Rutto dowYeeso Fajiri
Juul rakaaji ɗiɗi caggal fajiri tigi fuɗɗii, yeeso farilla Fajiri. Ɗe cemmbinaama keeriiɗum. Annabi ﷺ wiyi ɗe ɓuri aduna e ko e mum. Juul ɗe famɗum, alaa jaawɗugol walla accugol tugngi. Ɗe ceertii e rakaaji farilla ɗiɗi Fajiri. [4]
Rutto dowYeeso e caggal Zuhuri
So waktu Zuhuri naatii, juul nayi yeeso farilla e ɗiɗi ɗiɗi. Caggal farilla, juul ɗiɗi kadi yeeso waktu Zuhuri gasde. Won e riwaayaji inna juule goɗɗe caggal Zuhuri; rakaaji ɗiin ceertii e doggol sappo e ɗiɗi holleeɗo ɗoo. [2, 3]
Rutto dowYeeso Asiri
Alaa sunna muakkada goowaaɗe yeeso walla caggal Asiri e doggol sappo e ɗiɗi. Rakaaji naafila nayi yeeso farilla Asiri cemmbinaama e duaa Annabi ﷺ riwaayaaɗo; juul ɗe yeeso Asiri, naa caggal. Keewal maaje ceertii e dental sunna muakkada goowaaɗe. [5]
Rutto dowCaggal Magrib
Caggal farilla Magrib, juul rakaaji ɗiɗi yeeso waktu Ishaa fuɗɗaade. Ɗe njeyaa e sappo e ɗiɗi. Ena woodi kadi cemmbingol juulude hakkunde azaan e iqaama ngam mo yiɗi; ɗum wonaa sunna ɗiɗi caggal Magrib. [2, 6]
Rutto dowCaggal Ishaa
Caggal farilla Ishaa, juul rakaaji ɗiɗi e waktu mum. Ɗe njeyaa e sappo e ɗiɗi. Witr ko juulde jemma ceertuɗe; ɗe limetaake e rakaaji sappo e ɗiɗi ɗii. [2]
Rutto dowWitr e juulde jemma
Witr ko juulde jemma cemmbinaande sanne, caggal Ishaa, yeeso fajiri tigi. Ɗe gasnata juulde jemma e limoore woddere; goota e tati ko won e mbaydi mum. Mazhabaji Sunni ceerti e keewal sariya e won e mbaydi, ɗum waɗi ɗofto jannginoowo walla mazhab hoolaaɗo. So aɗa ɗamina finndude caggal, Witr e gasirgol jemma ɓuri; so alaa, aɗa waawi juulude ɗe yeeso ɗoyde. [7]
Rutto dowNo sunna juulirtee
Heblo hono juule goɗɗe: won e laaɓal, tiindino e Kibla e no mbaawi, suuɗ aawra, waɗ anniya juulde naafila keeriiɗe e ɓernde. Juul rakaaji ɗiɗi e daraade, janngugol, rukuu, sujuud, tashahhud sakkitiiɗo e salaam goowaaɗi. Fuɗɗo juulde ɗiɗi kesere ngam dental ɗiɗaɓere yeeso Zuhuri. Juul no deƴƴi; haalde anniya keeriiɗo e daande waɗɗaaki. Ɗofto Daartol juulde ngam dille e kelme. [8]
Rutto dowSuudu, jamaaa e iqaama
Juulde naafila e suudu cemmbinaama so ena newii; ɗe mbaawi juuleede e juulirde kadi. So iqaama farilla jamaaa fuɗɗii, hoto fuɗɗo naafila keso; naat e farilla. So aɗa juula kisa, ɗofto ɗowgol mazhab maa no mbaɗirtaa. [9, 10]
Rutto dowWaktu e juule keddaaɗe
Sunna yeeso farilla juuletee caggal waktu farilla naatii, yeeso farilla; sunna caggal juuletee caggal farilla e nder waktu mum. So sunna keddaama, ulamaa ceerti so ena soomtiree e hol waktu, keeriiɗum ɓadii waktu haɗaaɗo. Daliil ena woodi baɗte sunna Fajiri e Zuhuri keddaaɗe. Naamno jannginoowo Sunni gannduɗo baɗte ngonka maa, hoto leelnu farilla. [11, 12]
Rutto dowJuulde Jumua e yaatra
Ngam Jumua, riwaayaji moƴƴi sifii naafila caggal mum, hay ɗiɗi e suudu e nayi caggal Jumua; ulamaa Sunni sifii huutorgol mum e laabi jaɓaaɗi. Hoto jogor doggol Zuhuri lomtinorde gootunde ngam hukm kala Jumua. Yahɗo waawi ɗoftaade rukkisaaji yaatra tabbitiiɗi; sunna Fajiri e Witr ena cemmbinaa keeriiɗum. Naamno jannginoowo hoolaaɗo ngam ngonka maa. [13, 14]
Rutto dowMahde aada jokkondirnde
Fuɗɗoro farillaaji, ɓeydu sunnaaji goowaaɗi seeɗa seeɗa so ena haani. Waɗ siiftinol, janngu laawol rakaaji ɗiɗi, ɗaɓɓu jokkondiral alaa saɗugol walla jogoraade naafila hono farilla. So gooto keddi, jokku aada e haaju aroowo.
Rutto dowIwdiiji
[1] Alkurana: Al-Baqara 2:238; Al-Muzzammil 73:20. [2] Sahiih Muslim 728a; Jaami al-Tirmidhi 415. [3] Sahiih al-Bukhaari 1182 e 1169. [4] Sahiih Muslim 725a. [5] Jaami al-Tirmidhi 430. [6] Sahiih al-Bukhaari 624. [7] Sahiih Muslim 749d e 755. [8] Sunan Abi Daawuud 1295. [9] Sahiih al-Bukhaari 731. [10] Sahiih Muslim 710a. [11] Sunan Abi Daawuud 1267; Sahiih al-Bukhaari 1233. [12] Sahiih al-Bukhaari 586. [13] Sahiih al-Bukhaari 937; Sahiih Muslim 881a. [14] Sahiih al-Bukhaari 1095; Sahiih Muslim 681 e 724a. Limoore hadiisa ena waawi waylude e yamre.
Rutto dow
