Ncheta nke mgbede
لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.
Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile.
كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِئَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِئَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ.
Ọ ga-abara ya uru dịka ịtọhapụ ndị ohu iri; a ga-edetara ya ezi omume otu narị, hichapụkwa ya mmehie otu narị, ọ ga-abụkwa nchebe ya pụọ n’aka Setan.
Nkọwa na isi mmalite
الْحَمْدُ لِلَّهِ وَالصَّلَاةُ وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعَلَى آلِهِ وَصَحْبِهِ، أَمَّا بَعْدُ:
فَإِنَّ قَوْلَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ... قَدْ ثَبَتَ فِيهِ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ، وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ.
وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يُخَصِّصِ الذِّكْرَ الْمَذْكُورَ بِعَدَدٍ مُعَيَّنٍ وَلَكِنَّهُ ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ مُبَاشَرَةً، وَثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَطْ، كَمَا ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْيَوْمِ غَيْرَ مُقَيَّدٍ بِوَقْتٍ، فَفِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بَعْدَ مَا يُصَلِّي الْغَدَاةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ وَكُنَّ لَهُ بِعَدْلِ عِتْقِ رَقَبَتَيْنِ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، فَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَكُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُصْبِحَ. أَخْرَجَهُ الْخَطِيبُ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي السِّلْسِلَةِ الصَّحِيحَةِ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَيَثْنِيَ رِجْلَيْهِ مِنْ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَالصُّبْحِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَحِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَحِلَّ لِذَنْبٍ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا الشِّرْكَ، وَكَانَ مِنْ أَفْضَلِ النَّاسِ عَمَلًا؛ إِلَّا رَجُلًا يَفْضُلُهُ بِقَوْلِهِ أَفْضَلَ مِمَّا قَالَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَقَالَ الْهَيْثَمِيُّ وَالْمُنْذِرِيُّ: رِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ. وَقَالَ الْأَلْبَانِيُّ: حَسَنٌ لِغَيْرِهِ.
وَقَدْ بَوَّبَ ابْنُ السُّنِّيِّ وَالْمُنْذِرِيُّ وَالْهَيْثَمِيُّ عَلَى الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَدِيثَ فِي ذَلِكَ. فَظَاهِرُ الْأَحَادِيثِ هُوَ حُصُولُ هَذَا الْفَضْلِ لِمَنْ عَمِلَ بِأَيِّ وَاحِدٍ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَذْكُورَةِ، وَالْأَوْلَى هُوَ الْمُوَاظَبَةُ عَلَى إِكْمَالِ الْمِائَةِ، سَوَاءٌ فَرَّقَهَا أَوْ جَمَعَهَا، وَالْأَوْلَى أَنْ تَكُونَ أَوَّلَ النَّهَارِ مَعَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَى الْعَشْرِ الَّتِي تُقَالُ بَعْدَ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ.
قَالَ النَّوَوِيُّ فِي شَرْحِهِ عَلَى قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.
قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ: وَظَاهِرُ إِطْلَاقِ الْحَدِيثِ أَنَّهُ يُحَصِّلُ هَذَا الْأَجْرَ الْمَذْكُورَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ قَالَ هَذَا التَّهْلِيلَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي يَوْمِهِ، سَوَاءٌ قَالَهُ مُتَوَالِيَةً أَوْ مُتَفَرِّقَةً، فِي مَجَالِسَ، أَوْ بَعْضَهَا أَوَّلَ النَّهَارِ، وَبَعْضَهَا آخِرَهُ، لَكِنَّ الْأَفْضَلَ أَنْ يَأْتِيَ بِهَا مُتَوَالِيَةً فِي أَوَّلِ النَّهَارِ لِيَكُونَ حِرْزًا لَهُ فِي جَمِيعِ نَهَارِهِ.
فَإِنَّ قَوْلَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ... قَدْ ثَبَتَ فِيهِ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ، وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ.
وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يُخَصِّصِ الذِّكْرَ الْمَذْكُورَ بِعَدَدٍ مُعَيَّنٍ وَلَكِنَّهُ ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ مُبَاشَرَةً، وَثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَطْ، كَمَا ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْيَوْمِ غَيْرَ مُقَيَّدٍ بِوَقْتٍ، فَفِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بَعْدَ مَا يُصَلِّي الْغَدَاةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ وَكُنَّ لَهُ بِعَدْلِ عِتْقِ رَقَبَتَيْنِ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، فَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَكُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُصْبِحَ. أَخْرَجَهُ الْخَطِيبُ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي السِّلْسِلَةِ الصَّحِيحَةِ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَيَثْنِيَ رِجْلَيْهِ مِنْ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَالصُّبْحِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَحِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَحِلَّ لِذَنْبٍ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا الشِّرْكَ، وَكَانَ مِنْ أَفْضَلِ النَّاسِ عَمَلًا؛ إِلَّا رَجُلًا يَفْضُلُهُ بِقَوْلِهِ أَفْضَلَ مِمَّا قَالَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَقَالَ الْهَيْثَمِيُّ وَالْمُنْذِرِيُّ: رِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ. وَقَالَ الْأَلْبَانِيُّ: حَسَنٌ لِغَيْرِهِ.
وَقَدْ بَوَّبَ ابْنُ السُّنِّيِّ وَالْمُنْذِرِيُّ وَالْهَيْثَمِيُّ عَلَى الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَدِيثَ فِي ذَلِكَ. فَظَاهِرُ الْأَحَادِيثِ هُوَ حُصُولُ هَذَا الْفَضْلِ لِمَنْ عَمِلَ بِأَيِّ وَاحِدٍ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَذْكُورَةِ، وَالْأَوْلَى هُوَ الْمُوَاظَبَةُ عَلَى إِكْمَالِ الْمِائَةِ، سَوَاءٌ فَرَّقَهَا أَوْ جَمَعَهَا، وَالْأَوْلَى أَنْ تَكُونَ أَوَّلَ النَّهَارِ مَعَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَى الْعَشْرِ الَّتِي تُقَالُ بَعْدَ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ.
قَالَ النَّوَوِيُّ فِي شَرْحِهِ عَلَى قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.
قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ: وَظَاهِرُ إِطْلَاقِ الْحَدِيثِ أَنَّهُ يُحَصِّلُ هَذَا الْأَجْرَ الْمَذْكُورَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ قَالَ هَذَا التَّهْلِيلَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي يَوْمِهِ، سَوَاءٌ قَالَهُ مُتَوَالِيَةً أَوْ مُتَفَرِّقَةً، فِي مَجَالِسَ، أَوْ بَعْضَهَا أَوَّلَ النَّهَارِ، وَبَعْضَهَا آخِرَهُ، لَكِنَّ الْأَفْضَلَ أَنْ يَأْتِيَ بِهَا مُتَوَالِيَةً فِي أَوَّلِ النَّهَارِ لِيَكُونَ حِرْزًا لَهُ فِي جَمِيعِ نَهَارِهِ.
Ekele dịrị Allah, ka ngọzi na udo dịrị Onye ozi Allah, ezinụlọ ya na ndị enyi ya. Mgbe nke a gasịrị:
Nkọwa ahụ na-ekwu na e kwuru banyere okwu a “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” na Onye Amụma, ka Allah gọzie ya ma nye ya udo, sịrị: onye kwuru ya n’ụtụtụ ga-enweta ụgwọ dịka ịtọhapụ otu ohu n’ụmụ Ismail; a ga-edetara ya ezi omume iri, hichapụ ya mmehie iri, bulie ya ọkwa iri, chebekwa ya pụọ n’aka Setan ruo mgbede. Ọ bụrụ na o kwuru ya na mgbede, ọ ga-enweta otu ihe ahụ ruo ụtụtụ. Abu Dawud kọrọ ya, Al-Albani kwukwara na ọ bụ sahih.
Nkọwa ahụ na-ekwu na hadith a akọwapụtaghị ọnụ ọgụgụ maka ncheta ahụ, mana e nwere agbamume ikwu ya ugboro iri ozugbo ekpere Fajr na Maghrib gasịrị, ma ọ bụ ugboro iri mgbe Fajr naanị gasịrị, nakwa ugboro otu narị n’ụbọchị n’enweghị oge akọwapụtara. N’akwụkwọ sahih abụọ ahụ, Abu Hurayrah, ka Allah nwee afọ ojuju n’ebe ọ nọ, kọrọ na Onye Amụma, ka Allah gọzie ya ma nye ya udo, sịrị: onye kwuru “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” ugboro otu narị n’ụbọchị ga-enweta ụgwọ dịka ịtọhapụ ndị ohu iri; a ga-edetara ya ezi omume otu narị, hichapụ ya mmehie otu narị, ọ ga-enwekwa nchebe pụọ n’aka Setan n’ụbọchị ahụ ruo mgbede. Ọ dịghị onye ga-abịa jiri ihe ka mma karịa ya ma e wezụga onye mere karịa nke ahụ.
Na hadith ọzọ: onye kwuru “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” ugboro iri mgbe o kpechara ekpere ụtụtụ, Allah ga-edetara ya ezi omume iri, hichapụ ya mmehie iri, bulie ya ọkwa iri; ha ga-abara ya uru dịka ịtọhapụ ndị ohu abụọ n’ụmụ Ismail. Ọ bụrụ na o kwuru ya na mgbede, ọ ga-enweta otu ihe ahụ, ha ga-abụkwa ihe mkpuchi nye ya pụọ n’aka Setan ruo ụtụtụ. Al-Khatib kọrọ ya; Al-Albani kwukwara na ọ bụ sahih n’Al-Silsilah al-Sahihah.
Na hadith ọzọ: onye kwuru ugboro iri, tupu ọ pụọ ma tụgharịa ụkwụ ya mgbe ekpere Maghrib na Fajr gasịrị: “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya. Ọ na-enye ndụ ma na-eme ka a nwụọ, Ọ nwekwara ike ime ihe niile,” Allah ga-edetara ya ezi omume iri maka nke ọ bụla, hichapụ ya mmehie iri, bulie ya ọkwa iri; ọ ga-echebekwa ya pụọ n’ihe ọjọọ niile na pụọ n’aka Setan a chụrụ achụ. Ọ dịghị mmehie ga-erute ya ma e wezụga isoro Allah jikọta chi ọzọ; ọ ga-abụkwa otu n’ime ndị kacha mma n’ọrụ, ma e wezụga onye mere ka ya mma n’ihe o kwuru. Ahmad kọrọ ya; Al-Haythami na Al-Mundhiri kwuru na ndị kọrọ ya bụ ndị a nabatara n’akwụkwọ sahih, ma e wezụga Shahr ibn Hawshab. Al-Albani kwuru na ọ bụ hasan li-ghayrihi.
Ibn al-Sunni, Al-Mundhiri na Al-Haythami tinyere isiokwu gbasara ikwu ncheta a mgbe ekpere gasịrị ma kpọọ hadith a n’okpuru ya. Nkọwa ahụ na-ekwu na hadith ndị a na-egosi na onye gbasoro nke ọ bụla n’ime ha ga-enweta uru ahụ, ma na ọ ka mma ịnọgide na-eme ka ọnụ ọgụgụ ahụ ruo otu narị, ma a gbasaa ha ma ọ bụ kwuo ha ọnụ. Ọ na-ahọrọ ka a kwuo ha n’isi ụbọchị, ma nọgidekwa na-ekwu iri ahụ mgbe Fajr na Maghrib gasịrị.
Al-Nawawi kọwara hadith ahụ: onye kwuru “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” ugboro otu narị n’ụbọchị ga-enweta ụgwọ dịka ịtọhapụ ndị ohu iri; a ga-edetara ya ezi omume otu narị, hichapụ ya mmehie otu narị, ọ ga-enwekwa nchebe pụọ n’aka Setan ruo mgbede. Ọ dịghị onye ga-abịa jiri ihe ka mma ma e wezụga onye mere karịa nke ahụ. Onye kwuru “Otuto na ekele dịrị Allah” ugboro otu narị n’ụbọchị, a ga-ewepụ mmehie ya ọbụna ma ha dị ka ụfụfụ osimiri.
Al-Nawawi, ka Allah meere ya ebere, kwuru na n’ihi na hadith ahụ akọwaghị oge pụrụ iche, onye kwuru okwu nkwenye ịdị n’otu Allah a ugboro otu narị n’ụbọchị ga-enweta ụgwọ a, ma o kwuru ha n’usoro ma ọ bụ gbasaa ha n’oge dị iche iche, ma ọ bụ kwuo ụfọdụ n’isi ụbọchị na ụfọdụ n’ikpeazụ ya. Mana ọ ka mma ikwu ha n’usoro n’isi ụbọchị ka ha bụrụ nchebe nye ya n’ụbọchị niile.
Nkọwa ahụ na-ekwu na e kwuru banyere okwu a “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” na Onye Amụma, ka Allah gọzie ya ma nye ya udo, sịrị: onye kwuru ya n’ụtụtụ ga-enweta ụgwọ dịka ịtọhapụ otu ohu n’ụmụ Ismail; a ga-edetara ya ezi omume iri, hichapụ ya mmehie iri, bulie ya ọkwa iri, chebekwa ya pụọ n’aka Setan ruo mgbede. Ọ bụrụ na o kwuru ya na mgbede, ọ ga-enweta otu ihe ahụ ruo ụtụtụ. Abu Dawud kọrọ ya, Al-Albani kwukwara na ọ bụ sahih.
Nkọwa ahụ na-ekwu na hadith a akọwapụtaghị ọnụ ọgụgụ maka ncheta ahụ, mana e nwere agbamume ikwu ya ugboro iri ozugbo ekpere Fajr na Maghrib gasịrị, ma ọ bụ ugboro iri mgbe Fajr naanị gasịrị, nakwa ugboro otu narị n’ụbọchị n’enweghị oge akọwapụtara. N’akwụkwọ sahih abụọ ahụ, Abu Hurayrah, ka Allah nwee afọ ojuju n’ebe ọ nọ, kọrọ na Onye Amụma, ka Allah gọzie ya ma nye ya udo, sịrị: onye kwuru “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” ugboro otu narị n’ụbọchị ga-enweta ụgwọ dịka ịtọhapụ ndị ohu iri; a ga-edetara ya ezi omume otu narị, hichapụ ya mmehie otu narị, ọ ga-enwekwa nchebe pụọ n’aka Setan n’ụbọchị ahụ ruo mgbede. Ọ dịghị onye ga-abịa jiri ihe ka mma karịa ya ma e wezụga onye mere karịa nke ahụ.
Na hadith ọzọ: onye kwuru “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” ugboro iri mgbe o kpechara ekpere ụtụtụ, Allah ga-edetara ya ezi omume iri, hichapụ ya mmehie iri, bulie ya ọkwa iri; ha ga-abara ya uru dịka ịtọhapụ ndị ohu abụọ n’ụmụ Ismail. Ọ bụrụ na o kwuru ya na mgbede, ọ ga-enweta otu ihe ahụ, ha ga-abụkwa ihe mkpuchi nye ya pụọ n’aka Setan ruo ụtụtụ. Al-Khatib kọrọ ya; Al-Albani kwukwara na ọ bụ sahih n’Al-Silsilah al-Sahihah.
Na hadith ọzọ: onye kwuru ugboro iri, tupu ọ pụọ ma tụgharịa ụkwụ ya mgbe ekpere Maghrib na Fajr gasịrị: “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya. Ọ na-enye ndụ ma na-eme ka a nwụọ, Ọ nwekwara ike ime ihe niile,” Allah ga-edetara ya ezi omume iri maka nke ọ bụla, hichapụ ya mmehie iri, bulie ya ọkwa iri; ọ ga-echebekwa ya pụọ n’ihe ọjọọ niile na pụọ n’aka Setan a chụrụ achụ. Ọ dịghị mmehie ga-erute ya ma e wezụga isoro Allah jikọta chi ọzọ; ọ ga-abụkwa otu n’ime ndị kacha mma n’ọrụ, ma e wezụga onye mere ka ya mma n’ihe o kwuru. Ahmad kọrọ ya; Al-Haythami na Al-Mundhiri kwuru na ndị kọrọ ya bụ ndị a nabatara n’akwụkwọ sahih, ma e wezụga Shahr ibn Hawshab. Al-Albani kwuru na ọ bụ hasan li-ghayrihi.
Ibn al-Sunni, Al-Mundhiri na Al-Haythami tinyere isiokwu gbasara ikwu ncheta a mgbe ekpere gasịrị ma kpọọ hadith a n’okpuru ya. Nkọwa ahụ na-ekwu na hadith ndị a na-egosi na onye gbasoro nke ọ bụla n’ime ha ga-enweta uru ahụ, ma na ọ ka mma ịnọgide na-eme ka ọnụ ọgụgụ ahụ ruo otu narị, ma a gbasaa ha ma ọ bụ kwuo ha ọnụ. Ọ na-ahọrọ ka a kwuo ha n’isi ụbọchị, ma nọgidekwa na-ekwu iri ahụ mgbe Fajr na Maghrib gasịrị.
Al-Nawawi kọwara hadith ahụ: onye kwuru “Ọ dịghị chi a ga-efe ma e wezụga Allah naanị Ya, Onye na-enweghị onye mmekọ. Ọchịchị na otuto bụ nke Ya, Ọ nwekwara ike ime ihe niile” ugboro otu narị n’ụbọchị ga-enweta ụgwọ dịka ịtọhapụ ndị ohu iri; a ga-edetara ya ezi omume otu narị, hichapụ ya mmehie otu narị, ọ ga-enwekwa nchebe pụọ n’aka Setan ruo mgbede. Ọ dịghị onye ga-abịa jiri ihe ka mma ma e wezụga onye mere karịa nke ahụ. Onye kwuru “Otuto na ekele dịrị Allah” ugboro otu narị n’ụbọchị, a ga-ewepụ mmehie ya ọbụna ma ha dị ka ụfụfụ osimiri.
Al-Nawawi, ka Allah meere ya ebere, kwuru na n’ihi na hadith ahụ akọwaghị oge pụrụ iche, onye kwuru okwu nkwenye ịdị n’otu Allah a ugboro otu narị n’ụbọchị ga-enweta ụgwọ a, ma o kwuru ha n’usoro ma ọ bụ gbasaa ha n’oge dị iche iche, ma ọ bụ kwuo ụfọdụ n’isi ụbọchị na ụfọdụ n’ikpeazụ ya. Mana ọ ka mma ikwu ha n’usoro n’isi ụbọchị ka ha bụrụ nchebe nye ya n’ụbọchị niile.