Ntuziaka Hajj n’Islam
Hajj bụ njem ofufe gaa n’Ụlọ Dị Nsọ, na-ejikọta ịrara onwe nye Allah, ncheta, ndidi na obiọma. Ntuziaka a na-akọwa emume ahụ nzọụkwụ n’otu n’otu ma kwuo ọdịiche ụlọ akwụkwọ Sunni a nabatara. Mụta iwu ụdị emume ị họọrọ tupu njem, chọọkwa ndụmọdụ maka ọnọdụ gị. وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا Ịga njem ofufe n’Ụlọ ahụ bụ ọrụ nye Allah maka ndị nwere ike ime njem ahụ. — Quran 3:97
Ihe Hajj pụtara na ọnọdụ ya
Hajj bụ ife Allah site n’emume e nyere iwu n’Ụlọ Dị Nsọ na ebe nsọ ndị ọzọ n’oge a họpụtara. Ọ bụ ogidi Islam, iwu otu ugboro n’ụwa maka onye Muslim nwere ike; njem ndị ọzọ bụ afọ ofufo. Ike dabere n’ọnọdụ onye ahụ. [1, 2]
Laghachi n’eluÒnye ga-emerịrị ya?
Ike gụnyere ahụike, ego, njem dị nchebe na ilekọta ndị dabere n’aka mmadụ, na-atụle ụgwọ, iwu na ọnọdụ. Ụlọ akwụkwọ Sunni nwere ọdịiche n’ọnọdụ ụfọdụ. Onye na-enweghị ike ime njem ruo mgbe ebighị ebi kwesịrị ịjụ maka iwu onye nnọchiteanya ime Hajj. Allah anaghị ebo mmadụ ibu karịrị ike ya. [1, 3]
Laghachi n’eluEbumnuche na nkwadebe
Buru Hajj n’obi maka Allah, chegharịa, kwụọ ụgwọ ma ọ bụ kwado ya na ndị i ji ụgwọ, weghachi ihe e debere n’aka gị ma nye ezinụlọ ihe ha chọrọ. Jiri ego ziri ezi, mụta emume tupu njem, chọọkwa udo na onye ọ bụla i mejọrọ.
Laghachi n’eluNjem na ahụike
Lelee ikike, akwụkwọ njem, ebe obibi, ụgbọ njem na kọntaktị mberede. Buru ọgwụ e nyere gị, mmiri ọṅụṅụ na ihe nchebe okpomọkụ. Kpọtụrụ dọkịta gbasara ọrịa, ime, afọ ndụ ma ọ bụ mkpa ndị ọzọ, hazie enyemaka maka onye chọrọ ya, zerekwa igwe mmadụ siri ike.
Laghachi n’eluỊga Madinah
Ekpere n’Ụlọ Alakụba Onye Amụma nwere nnukwu uru, ma ịga Madinah abụghị ogidi ma ọ bụ ọnọdụ Hajj. Ị nwere ike ịga tupu ma ọ bụ mgbe Hajj gasịrị, ma ọ bụ ghara ịga. Kelee Onye Amụma ﷺ na ndị ibe ya abụọ n’ebe a na-ekwe, n’ụzọ nkwanye ùgwù, n’enweghị ịkpata igwe mmadụ; zigara naanị Allah arịrịọ. [4]
Laghachi n’eluSite na Madinah gaa Makkah
Ịbanye Madinah naanị anaghị achọ ihram. Mgbe ị na-aga Makkah site na Madinah n’ebumnuche Hajj ma ọ bụ Umrah, banye ihram na Dhu al-Hulayfah, nke a makwaara dị ka Abyar Ali, ma ọ bụ tupu ya. Kwadebe uwe tupu oge; mgbochi na-amalite mgbe i tinyere onwe gị n’ihram n’ebumnuche emume ahụ. [5]
Laghachi n’eluMiqat na njem ụgbọelu
Oke e họpụtara gụnyere Dhu al-Hulayfah, al-Juhfah, Qarn al-Manazil, Yalamlam na Dhat Irq dịka ụzọ njem si dị. Onye bu emume n’obi na-abanye ihram tupu ọ gafee miqat dabara ya. N’ụgbọelu, kwadebe tupu oge ma buru ihram n’obi mgbe ị na-eru ma ọ bụ tupu ị gafee oke; echekwala na ọdụ ụgbọelu bụ miqat. Kwenye ụzọ njem. [5]
Laghachi n’eluỤdị Hajj atọ
Tamattu: mee Umrah n’ọnwa Hajj, pụọ n’ihram, banyezie ihram ọhụrụ maka Hajj. Ifrad: banye ihram naanị maka Hajj. Qiran: jikọta Hajj na Umrah n’otu ihram, nọrọkwa na ya ruo ntọhapụ n’Hajj. Onye tamattu ma ọ bụ qiran ruru ọnọdụ na-enye hadyu a chọrọ; mufrid anaghị eji àjà ahụ pụrụ iche. [6]
Laghachi n’eluỊkwadebe maka ihram
A na-akwado ịsa ahụ na ịdị ọcha tupu ihram. Nwoke nwere ike itinye senti n’ahụ tupu ihram, ma ọ bụghị n’uwe ihram. Nwoke na-eyikarị akwa úkwù, akwa elu na akpụkpọ ụkwụ sandal. Nwaanyị na-eyi uwe nkịtị na-ekpuchi ahụ nke ọma, n’enweghị agba iwu nyere. Ndị nwere nsọ ma ọ bụ ọbara mgbe a mụsịrị nwa na-asakwa ahụ maka ihram. [7]
Laghachi n’eluEbumnuche na talbiyah
Buru ụdị emume ị họọrọ n’obi ma kwuo talbiyah, nke pụtara: “Anọ m ebe a n’ịza oku Gị, Allah. Anọ m ebe a n’ịza oku Gị. I nweghị onye mmekọ; ana m aza oku Gị. N’ezie otuto, ngọzi na ọchịchị bụ nke Gị. I nweghị onye mmekọ.” Onye Hajj na-aga n’ihu ruo ịtụ nkume na Jamrat al-Aqabah; onye Umrah ruo mmalite tawaf. Itinye ọnọdụ ịkpachara anya maka ihe mgbochi a na-atụ egwu nwere iwu zuru ezu. [8]
Laghachi n’eluIhe a machibidoro n’ihram
Mgbe ị nọ n’ihram, zere senti, iwepụ ntutu ma ọ bụ ịkpụ mbọ, nkwekọrịta alụmdi na nwunye, mmekọahụ na ihe na-ebute ya, ịchụ nta ala ma ọ bụ inyere ya aka na ihe ndị ọzọ a machibidoro. A na-ekwe ịsa ma ọ bụ ịgbanwe uwe ihram; zere ngwaahịa na-esi isi. Mmebi anaghị emebi Hajj ozugbo: iwu mmejọ, mkpa na nkwụghachi dị iche. [9]
Laghachi n’eluIwu gbasara uwe
Nwoke n’ihram na-ezere uwe a kpụrụ dabere n’ahụ dịka uwe elu ma ọ bụ traụza na ihe kpuchiri isi nke ọma; akwa a dụrụ adụ naanị abụghị ihe kpatara ya, ya mere belt na elekere aka ziri ezi. Nwaanyị n’ihram anaghị eyi niqab ma ọ bụ uwe aka; ọ nwere ike iji akwa na-adịghị arapara n’ahụ kpuchie ihu n’ihu nwoke na-abụghị mahram, na-asọpụrụ ọdịiche Sunni a nabatara banyere ụzọ ya. [10]
Laghachi n’eluOmume na nchekwa
Zere omume rụrụ arụ, mmejọ, esemokwu na-emerụ mmadụ, ịkwagharị mmadụ na igbochi ụzọ. Chebe okwu ọnụ, nyere ndị njem adịghị ike aka, sorokwa ntuziaka nchekwa. Emerụla onye ọ bụla ka i ruo Nkume Ojii ma ọ bụ mee omume a na-akwado; elegharala ekpere iwu anya n’ihi foto ma ọ bụ ịzụ ahịa. [1]
Laghachi n’eluỊchụ nta na anụmanụ na-emerụ ahụ
Onye n’ihram agaghị achụ nta ala ma ọ bụ nyere dinta aka. Mpaghara Nsọ nwekwara nchebe maka anụ ọhịa na osisi ya. Iwu a anaghị egbochi ichebe onwe site n’anụmanụ na-emerụ ahụ; a kpọrọ ngwere ụlọ (gecko) aha iche n’hadith. Zere imerụ anụmanụ n’enweghị mkpa, chọọkwa ndụmọdụ n’ikpe pụrụ iche. [9, 16]
Laghachi n’eluUmrah: tawaf
Mgbe ị rutere Makkah, gbaa Kaaba gburugburu ugboro asaa, malite n’ebe kwekọrọ na Nkume Ojii, ka Ụlọ ahụ dị n’aka ekpe gị. Ọ bụrụ na iru ya siri ike, tụpụta aka n’enweghị ịkwagharị mmadụ. Debe ogige Hijr n’ime okirikiri. Ọ dịghị arịrịọ pụrụ iche a chọrọ maka okirikiri ọ bụla. Kpee rakah abụọ mgbe e mesịrị ma o kwere. [8]
Laghachi n’eluỊdị ọcha na omume n’ime tawaf
Mee wudu ma wepụ adịghị ọcha tupu tawaf, na-eso omume Onye Amụma ma na-akpachara anya; ụlọ akwụkwọ Sunni nwere ọdịiche ma wudu bụ ọnọdụ. Nwaanyị nwere nsọ na-eche ịdị ọcha na ịsa ahụ tupu tawaf. Akwagharịla mmadụ ka i susuo Nkume Ojii ọnụ ma ọ bụ metụ akụkụ, ewerekwala mmetụ akụkụ Ụlọ dịka iwu.
Laghachi n’eluUmrah: sai na ịpụ n’ihram
Gaa ogologo asaa n’etiti Safa na Marwah: site na Safa ruo Marwah bụ otu, nlọghachi bụ ọzọ, ruo n’ịkwụsị na Marwah. Nwoke na-akpụ isi kpamkpam ma ọ bụ belata ntutu; nwaanyị na-egbutu nsọtụ, ọ naghị akpụ isi. Onye tamattu na-apụ n’ihram mgbe Umrah gasịrị ruo ịbanye maka Hajj. Qarin ma ọ bụ mufrid na-anọ n’ihram dịka ụdị ya si dị. [8]
Laghachi n’elu8 Dhu al-Hijjah: Mina
N’ụbọchị nke asatọ, onye tamattu na-abanye ihram maka Hajj site n’ebe ọ nọ na Makkah ma na-ekwu talbiyah. Ndị njem na-aga Mina ma o kwere, na-ekpe Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha na Fajr n’oge ha, na-ebelata ekpere rakah anọ dịka ndị njem, na-eso ihe atụ Onye Amụma. Ịhapụ ịnọ a na-akwado ebe a anaghị emebi Hajj. [8]
Laghachi n’elu9 Dhu al-Hijjah: Arafah
Mgbe anyanwụ wara, gaa Arafah ma hụ na ị nọ n’ime oke ya, ọ bụghị na ndagwurugwu Uranah. Belata ma jikọta Dhuhr na Asr n’oge mbụ ma o kwere, cheta Allah ma rịọ ya n’ihu qiblah ruo ọdịda anyanwụ. Ịnọ Arafah bụ isi; ịrị ugwu abụghị ihe a chọrọ. Ịnọ na-amalitekarị mgbe etiti ehihie nke itoolu gasịrị ruo chi ọbụbọ Ụbọchị Àjà; ụlọ akwụkwọ nwere ọdịiche banyere mmalite ya. Onye nọ n’ehihie kwesịrị ịnọ ruo ọdịda ma o nwere ike. Onye na-erughị ebe ahụ tupu chi ọbụbọ kwesịrị ịjụ ngwa ngwa banyere ịpụ n’ihram na ịkwụghachi Hajj. [8]
Laghachi n’eluAbalị na Muzdalifah
Mgbe anyanwụ dara, jiri nwayọọ gaa Muzdalifah, jikọta Maghrib na Isha ebe ahụ ma nọrọ abalị dịka ike na ndokwa si dị. Ndị adịghị ike na ndị na-eso ha nwere nnwere onwe ịpụ n’abalị. Ụlọ akwụkwọ nwere ọdịiche n’oge ịnọ kacha nta na ngọpụ ziri ezi. Mgbe Fajr gasịrị, cheta Allah ruo ìhè ụtụtụ, gaa Mina tupu anyanwụ awaa. [8]
Laghachi n’elu10 Dhu al-Hijjah: jamrah kachasị
N’Ụbọchị Àjà, tụba nkume nta asaa n’otu n’otu na Jamrat al-Aqabah, na-eto ịdị ukwuu Allah n’otu ọ bụla. Tụba n’ime ebe a kara aka, ọ bụghị n’ahụ mmadụ ma ọ bụ ogidi. Ịsa nkume abụghị iwu. Soro oge na ntuziaka nchekwa igwe mmadụ. [8]
Laghachi n’eluHadyu na nkwụghachi mmebi
Onye tamattu ma ọ bụ qiran ruru ọnọdụ kwesịrị inye àjà anụmanụ. Ọ bụrụ na ọ nweghị ike inweta ya, Quran nyere ibu ọnụ ụbọchị atọ n’Hajj na asaa mgbe ọ lọtara. Ọ bụghị onye njem ọ bụla nwere otu àjà iwu; hadyu iwu dị iche na nkwụghachi mmebi. Otu a nyere ikike, a pụrụ ịtụkwasị obi, nwere ike ime àjà n’oge na ebe kwesịrị ekwesị. [6]
Laghachi n’eluỊkpụ ntutu na ntọhapụ mbụ
Mgbe ịtụ nkume na àjà a chọrọ gasịrị, nwoke na-akpụ isi kpamkpam ma ọ bụ belata ntutu; ịkpụ ya kpamkpam ka mma. Nwaanyị na-egbutu nsọtụ, ọ naghị akpụ isi. Ntọhapụ mbụ na-eme mgbe omume ụlọ akwụkwọ a na-eso chọrọ mezuru; ọtụtụ mgbochi na-akwụsị, ma mmekọahụ ka bụ ihe a machibidoro ruo ntọhapụ zuru ezu. Ngwakọta omume na usoro a chọrọ dị iche n’etiti ụlọ akwụkwọ. [8, 11]
Laghachi n’eluTawaf al-ifadah na sai
Gaa Makkah maka tawaf al-ifadah, emume bụ isi. Mee sai Hajj mgbe a chọrọ, gụnyere nke tamattu. Maka ifrad na qiran, iwu dị iche ma ọ bụrụ na e mere sai mgbe tawaf mbata gasịrị. Mgbe omume a chọrọ maka ntọhapụ zuru ezu mezuru, mgbochi ndị fọdụrụ na-akwụsị. A pụrụ ịgbanwe usoro ụfọdụ omume Ụbọchị Àjà dịka Sunnah kwadoro. [8, 11]
Laghachi n’eluỤbọchị Tashriq
Nọrọ Mina n’abalị ndị kwesịrị ekwesị dịka ọrụ iwu, ike na ngọpụ ziri ezi si dị. Mgbe etiti ehihie gasịrị kwa ụbọchị, tụba na jamrah atọ n’usoro: nke nta, nke etiti, nke kachasị; nkume asaa iche iche n’otu ọ bụla, na-eto ịdị ukwuu Allah. Mgbe nke mbụ na nke abụọ gasịrị, rịọ Allah n’ebe dị anya na igwe mmadụ; akwụsịla mgbe nke ikpeazụ gasịrị. Oge na nnwere onwe nwere nkọwa. [12]
Laghachi n’eluỊpụ ngwa ngwa ma ọ bụ ịnọgide
Onye Hajj nwere ike ịpụ Mina ngwa ngwa mgbe ịtụ nkume n’ụbọchị nke iri na abụọ gasịrị, na-apụ tupu anyanwụ adaa n’okpuru ọnọdụ ya. Ịnọ ruo ịtụ n’ụbọchị nke iri na atọ dịkwa mma, ọ ka mma nye onye nwere ike. Oge a na-efunahụ n’enweghị uche, igwe mmadụ ma ọ bụ ngọpụ ọzọ nwere iwu zuru ezu; etinyela onwe gị ma ọ bụ ndị ọzọ n’ihe ize ndụ. [13]
Laghachi n’eluTawaf ịla na ịpụ
Tupu ịpụ Makkah mgbe Hajj gasịrị, mee tawaf ịla emume ikpeazụ gị n’Ụlọ ahụ. Nwaanyị nwere nsọ ma ọ bụ ọbara mgbe a mụsịrị nwa a gọpụrụ na tawaf ịla mgbe o mechara tawaf al-ifadah. Nke a anaghị ewepụ iwu tawaf al-ifadah; chọọ ndụmọdụ ma ọ ka na-ezughị ezu. Pụọ n’enweghị igbu oge na-enweghị mkpa, gaa Madinah ma ọ bụ lọta n’ụlọ. [14]
Laghachi n’eluNsọ nwaanyị na ọbara mgbe a mụsịrị nwa
Nwaanyị nwere ike ịbanye ihram, nọrọ Arafah, cheta Allah ma mee emume, ma ọ na-eche ruo ịdị ọcha na ịsa ahụ tupu tawaf. Ọ bụrụ na o nwere ike ghara iru Arafah ma ọ bụ ọ ga-emerịrị njem, ọ gaghị eche na ọ pụtala n’ihram; chọọ ndụmọdụ onwe onye gbasara emume, mkpa na ọdịiche a nabatara. Iwu sai jikọtara na tawaf gara ya n’ihu. [15]
Laghachi n’eluỌrịa na ihe enyemaka
Jiri nnwere onwe ziri ezi, ihe enyemaka ije ma ọ bụ onye na-eso gị mgbe ọ dị mkpa, soro ndụmọdụ ahụike na nchekwa. Ụfọdụ nwere ezigbo ngọpụ nwere iwu enyemaka ịtụ nkume, onye nnọchiteanya ma ọ bụ ịnọ abalị; ngwa ha dị iche. Echekwala na onye nwere ike nwere ike inyefe ọrụ naanị maka ịdị mfe. Chọọ enyemaka n’oge, egbula oge ọgwụgwọ mberede.
Laghachi n’eluOmume bụ isi na mmejọ
Ụlọ akwụkwọ na-ekewa omume bụ isi, ọrụ iwu na omume a na-akwado, ma ha na-ekewa nkọwa ụfọdụ n’ụzọ dị iche. Ịnọ Arafah na tawaf al-ifadah bụ isi, ihram na-etinye mmadụ n’emume; ọnọdụ na nkọwa sai na ịkpụ ntutu dị iche n’etiti ụlọ akwụkwọ. Echekwala na mmejọ ọ bụla na-emebi Hajj ma ọ bụ chọrọ àjà. Jụọ onye nkuzi maara ihe tupu ịpụ.
Laghachi n’eluMgbe Hajj gasịrị
Kelee Allah ma rịọ Ya ka Ọ nabata ofufe gị. Gaa n’ihu n’ekpere, nchegharị, ezi omume, imezu ikike ndị ọzọ na ọrụ obiọma. Mgbe emume, tawaf ịla ebe ọ dị mkpa na ndokwa njem mezuru, onye Hajj nwere ike ịlọta; ọ dịghị ọnụọgụ ụbọchị ọzọ a chọrọ. Aha ma ọ bụ ọdịdị abụghị ihe akaebe nnabata.
Laghachi n’eluNdepụta nkenke
1. Kwadebe ma lelee ike na ikike. 2. Họrọ ụdị emume ma banye ihram na miqat. 3. Maka tamattu, mezue Umrah ma pụọ n’ihram. 4. Banye ihram maka Hajj ma gaa Mina n’ụbọchị nke asatọ. 5. Nọrọ Arafah n’ụbọchị nke itoolu, rahụkwa Muzdalifah. 6. N’ụbọchị nke iri: tụba na jamrah kachasị, nye hadyu a chọrọ, kpụọ ntutu, mee tawaf al-ifadah na sai ọ bụla dị mkpa. 7. Tụba na jamrah atọ n’ụbọchị Tashriq. 8. Tupu ịpụ Makkah, mee tawaf ịla ma ọ bụrụ na a gọpụtaghị gị. Kwenye nkọwa usoro na nnwere onwe n’aka onye nkuzi maara ihe.
Laghachi n’eluEbe e si nweta ihe
[1] Quran: Aal Imran 3:97; Al-Baqarah 2:197, 2:286. [2] Sahih al-Bukhari 8; Sahih Muslim 16. [3] Sahih al-Bukhari 1513, 1852. [4] Sahih al-Bukhari 1189, 1190; Sahih Muslim 1397. [5] Sahih al-Bukhari 1526; Sahih Muslim 1181. [6] Quran: Al-Baqarah 2:196; Sahih Muslim 1227. [7] Sahih Muslim 1218a; Sahih al-Bukhari 1539. [8] Sahih Muslim 1218a; Sahih al-Bukhari 1646. [9] Quran: Al-Baqarah 2:196–197 na Al-Maidah 5:95; Sahih al-Bukhari 1814. [10] Sahih al-Bukhari 1542, 1838. [11] Sahih al-Bukhari 1736; Sahih Muslim 1306. [12] Sahih al-Bukhari 1751, 1753. [13] Quran: Al-Baqarah 2:203. [14] Sahih al-Bukhari 1755, 1760. [15] Sahih al-Bukhari 305; Sahih Muslim 1211. [16] Sahih al-Bukhari 1829; Sahih Muslim 2238. Nọmba hadith nwere ike ịdị iche n’etiti mbipụta.
Laghachi n’elu
