Pandhuan Haji ing Islam
Haji iku lelungan ibadah menyang Baitullah, nyawijèkaké pengabdian marang Allah, zikir, sabar lan tumindak becik. Pandhuan iki nerangaké manasik langkah demi langkah lan nyebut prabédan sing diakoni ing antarané mazhab Sunni. Sinaua aturan manasik sadurungé mangkat lan jaluka tuntunan kanggo kahanan sampeyan. وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا Nindakaké haji menyang Baitullah iku kewajiban marang Allah tumrap wong sing bisa nempuh dalané. — Al-Qur’an 3:97
Teges lan kedudukan haji
Haji iku ibadah marang Allah kanthi manasik sing ditetepaké ing Baitullah lan panggonan suci liya ing wektu sing wis ditemtokaké. Haji iku rukun Islam, wajib sepisan ing salawasé urip kanggo wong Islam sing mampu; haji sabanjuré iku sunah. Kemampuan gumantung marang kahanan saben wong. [1, 2]
Bali menyang ndhuwurSapa sing wajib haji?
Kemampuan kalebu kesehatan, biaya, perjalanan sing aman lan nafkah kanggo tanggungan, kanthi nimbang utang, aturan lan kahanan. Mazhab Sunni béda panemu babagan sawetara syarat. Wong sing ora bisa lunga kanthi permanèn kudu takon babagan aturan haji badal. Allah ora mbebani wong ngluwihi kemampuane. [1, 3]
Bali menyang ndhuwurNiat lan persiapan
Niatna haji amarga Allah, tobat, lunasi utawa atur utang karo sing mènèhi utang, balèkna amanah lan cukupi kulawarga. Gunakna biaya halal, sinaua manasik sadurungé mangkat, lan nyuwuna pangapura marang wong sing wis dizalimi.
Bali menyang ndhuwurLelungan lan kesehatan
Priksa idin, dokumèn lelungan, panginepan, transportasi lan kontak darurat. Gawaa obat sing diwènèhaké dokter, banyu ngombé lan piranti nglindhungi awak saka panas. Konsultasia karo tenaga kesehatan babagan lara, meteng, umur utawa kabutuhan liya, siapna pitulung kanggo sing mbutuhaké lan nyingkiri desak-desakan.
Bali menyang ndhuwurNgunjungi Madinah
Salat ing Masjid Nabawi nduwèni kautaman gedhé, nanging ngunjungi Madinah dudu rukun utawa syarat sah haji. Madinah bisa dikunjungi sadurungé utawa sawisé haji, lan bisa uga ora dikunjungi. Kirim salam kanthi ngajèni marang Nabi ﷺ lan loro sahabaté ing panggonan sing diidini, tanpa desak-desakan; donga mung marang Allah. [4]
Bali menyang ndhuwurSaka Madinah menyang Makkah
Mlebu Madinah waé ora mbutuhaké ihram. Nalika lunga saka Madinah menyang Makkah kanthi niat haji utawa umrah, mlebu ihram ing utawa sadurungé Dzulhulaifah, sing uga dikenal minangka Abyar Ali. Siapna sandhangan sadurungé; larangan ihram ditrapaké sawisé mlebu ihram kanthi niat manasik. [5]
Bali menyang ndhuwurMikat lan lelungan pesawat
Mikat sing ditetepaké antarané Dzulhulaifah, Juhfah, Qarnul Manazil, Yalamlam lan Dzatu Irq miturut rute. Wong sing niat manasik mlebu ihram ing utawa sadurungé ngliwati mikaté. Nalika mabur, siapna sadurungé lan niat ihram nalika nyedhaki utawa sadurungé ngliwati wates; aja nganggep bandara mesthi dadi mikat. Priksaa rutené. [5]
Bali menyang ndhuwurTelung jinis manasik haji
Tamatu: nindakaké umrah ing wulan haji, tahalul, banjur ihram anyar kanggo haji. Ifrad: ihram kanggo haji waé. Qiran: nggabungaké haji lan umrah ing siji ihram lan tetep ihram nganti tahalul haji. Wong sing nyukupi syarat lan nindakaké tamatu utawa qiran wajib nyembelih hadyu; wong sing ifrad ora wajib hadyu jinis iki. [6]
Bali menyang ndhuwurNyawisaké ihram
Adus lan ngresiki awak sadurungé ihram disunataké. Wong lanang bisa nganggo wewangian ing awak sadurungé ihram, nanging aja ing sandhangan ihram. Wong lanang lumrahé nganggo izar, rida lan sandal. Wong wadon nganggo sandhangan lumrah sing nutupi aurat tanpa warna khusus sing diwajibaké. Wong wadon haid lan nifas uga adus kanggo ihram. [7]
Bali menyang ndhuwurNiat lan talbiyah
Niatna manasik sing dipilih ing ati lan wacanen talbiyah: لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ. Tegesé: Kawula nyambut panggilan-Mu, dhuh Allah; boten wonten sekutu tumrap Paduka. Pujian, nikmat lan karajan kagungan Paduka. Wong haji nerusaké talbiyah nganti mbalang Jumrah Aqabah; wong umrah nganti miwiti tawaf. Nemtokaké syarat nalika kuwatir ana alangan nduwèni aturan rinci. [8]
Bali menyang ndhuwurLarangan nalika ihram
Sawisé ihram, nyingkirana wewangian, mbusak rambut utawa ngethok kuku, akad nikah, sesambungan seksual lan pambukané, mburu kéwan darat utawa mbantu mburu, lan larangan liya. Adus lan ngganti sandhangan ihram diidini; aja nganggo produk wangi. Nglanggar larangan ora otomatis mbatalaké haji: aturan kaluputan, kabutuhan lan pangganti béda-béda. [9]
Bali menyang ndhuwurWatesan sandhangan
Wong lanang sing ihram ora nganggo sandhangan sing digawé manut wangun awak kayata klambi utawa celana lan ora nutupi sirah kanthi tutup sing nempel; jahitan dhéwé dudu sebab larangan, mula sabuk lan jam tangan diidini. Wong wadon sing ihram ora nganggo nikab utawa sarung tangan; dhèwèké bisa nutupi rai ing ngarepé wong lanang nonmahram nganggo tutup longgar, kanthi nggatèkké prabédan Sunni sing diakoni babagan carané. [10]
Bali menyang ndhuwurTata krama lan kaslametan
Singkiri tumindak saru, maksiat, padudon sing ngrusak, nyurung lan ngalangi dalan. Jagaa omongan, tulungana jemaah sing ringkih lan turutana pituduh kaslametan. Aja nglarani wong kanggo nyedhaki Hajar Aswad utawa nindakaké sunah, lan aja nglirwakaké salat wajib amarga motrèt utawa blanja. [1]
Bali menyang ndhuwurMburu lan kéwan mbebayani
Wong sing ihram ora éntuk mburu kéwan darat utawa mbantu wong mburu. Wilayah Haram uga nduwèni pangayoman kanggo kéwan buruan lan tetuwuhané. Aturan iki ora nglarang nglindhungi awak saka kéwan sing mbebayani; cecak gedhé kasebut kapisah ing hadis. Aja nyakiti kéwan tanpa perlu lan jaluka tuntunan kanggo kahanan tartamtu. [9, 16]
Bali menyang ndhuwurUmrah: tawaf
Sawisé teka ing Makkah, tawafa ngubengi Ka’bah pitung puteran, diwiwiti sejajar Hajar Aswad kanthi Baitullah ing sisih kiwa. Yèn angel nyedhaki, cukup nuding tanpa nyurung. Hijir Ismail kudu ana ing njero lintasan tawaf. Ora ana donga wajib sing ditetepaké kanggo saben puteran. Salata rong rakaat sawisé tawaf yèn bisa. [8]
Bali menyang ndhuwurKasucèn lan tata krama tawaf
Wudua lan resikana najis sadurungé tawaf, manut tuladha Nabi ﷺ lan kanthi ngati-ati; mazhab Sunni béda panemu apa wudu dadi syarat. Wong wadon haid ngentèni suci lan adus sadurungé tawaf. Aja nyurung kanggo ngambung Hajar Aswad utawa nyentuh pojok Ka’bah, lan aja nganggep nyentuh bagéan Baitullah iku wajib.
Bali menyang ndhuwurUmrah: sa’i lan tahalul
Sa’ia pitung lintasan antarané Safa lan Marwah: Safa menyang Marwah siji, bali siji manèh, lan pungkasané ing Marwah. Wong lanang banjur nyukur utawa ngendhekaké rambut sirah; wong wadon ngethok pucuk rambut lan ora nyukur. Wong tamatu tahalul sawisé umrah nganti ihram kanggo haji. Wong qiran utawa ifrad tetep ihram miturut manasiké. [8]
Bali menyang ndhuwur8 Zulhijah: Mina
Ing tanggal wolu, wong tamatu ihram kanggo haji saka panggonané ing Makkah lan maca talbiyah. Jemaah menyang Mina yèn bisa lan salat Luhur, Asar, Magrib, Isya lan Subuh ing wektuné, kanthi ngqasar salat patang rakaat minangka musafir, manut tuladha Nabi ﷺ. Ora nindakaké panginepan sunah iki ora mbatalaké haji. [8]
Bali menyang ndhuwur9 Zulhijah: Arafah
Sawisé srengéngé njedhul mangkata menyang Arafah lan priksa manawa sampeyan ana ing njero watesé, dudu ing lembah Uranah. Salat Luhur lan Asar diqasar lan dijamak luwih awal yèn bisa, banjur zikir lan donga madhep kiblat nganti srengéngé angslup. Wukuf ing Arafah iku pokok haji; munggah gunung ora diwajibaké. Wukuf lumrahé wiwit sawisé tengah dina tanggal sanga nganti fajar dina Nahar; mazhab béda panemu babagan wiwitané. Sing wukuf awan prayoga tetep nganti srengéngé angslup yèn mampu. Sing luput wukuf nganti fajar kudu langsung takon babagan tahalul lan ngqada haji. [8]
Bali menyang ndhuwurWengi ing Muzdalifah
Sawisé srengéngé angslup, mangkata kanthi tenang menyang Muzdalifah, jamakna salat Magrib lan Isya ing kono lan nginepa miturut kemampuan lan pengaturan. Wong ringkih lan sing ngancani éntuk keringanan mangkat nalika wengi. Mazhab béda panemu babagan wektu minimal lan uzur sing sah. Sawisé Subuh, zikira nganti wis padhang, banjur menyang Mina sadurungé srengéngé njedhul. [8]
Bali menyang ndhuwur10 Zulhijah: jumrah paling gedhé
Ing dina Nahar, balanga Jumrah Aqabah nganggo pitung watu cilik siji-siji, kanthi ngucap الله أكبر saben mbalang. Arahna menyang bak sing ditemtokaké, dudu marang wong utawa tihang. Ngumbah watu ora diwajibaké. Turutana wektu lan pituduh pangaturan jemaah sing aman. [8]
Bali menyang ndhuwurHadyu lan pangganti
Wong tamatu utawa qiran sing nyukupi syarat wajib nyembelih hadyu. Yèn ora mampu nyedhiyaké, Al-Qur’an netepaké pasa telung dina nalika haji lan pitung dina sawisé bali. Ora saben jemaah wajib hadyu sing padha; hadyu wajib béda karo pangganti amarga nglanggar larangan. Lembaga resmi sing dipercaya bisa diwakili kanggo nyembelih ing wektu lan panggonan sing bener. [6]
Bali menyang ndhuwurNgethok rambut lan tahalul pisanan
Sawisé mbalang lan nyembelih hadyu sing diwajibaké, wong lanang nyukur utawa ngendhekaké rambut; nyukur luwih utama. Wong wadon ngethok pucuk rambut lan ora nyukur. Tahalul pisanan kelakon sawisé tumindak sing diwajibaké mazhab sing dituruti; akèh larangan banjur rampung, nanging sesambungan seksual tetep dilarang nganti tahalul sampurna. Gabungan lan urutané béda antarmazhab. [8, 11]
Bali menyang ndhuwurTawaf ifadah lan sa’i
Mangkata menyang Makkah kanggo tawaf ifadah, salah siji manasik pokok. Tindakna sa’i haji yèn diwajibaké, kalebu kanggo wong tamatu. Kanggo ifrad lan qiran, aturane béda yèn sa’i wis ditindakaké sawisé tawaf qudum. Sawisé kabèh tumindak kanggo tahalul sampurna rampung, larangan sing isih ana uga rampung. Sawetara tumindak dina Nahar bisa diowahi urutané miturut keringanan sunah. [8, 11]
Bali menyang ndhuwurDina tasyrik
Nginepa ing Mina ing wengi sing ditrapaké, miturut kewajiban, kemampuan lan uzur sing sah. Sawisé tengah dina saben dina, balanga telung jumrah kanthi urutan: cilik, tengah, gedhé; pitung watu siji-siji ing saben jumrah, kanthi ngucap الله أكبر. Sawisé jumrah pisanan lan kapindho, ndongaa adoh saka kerumunan; aja mandheg sawisé jumrah pungkasan. Wektu lan pangecualian nduwèni rincian. [12]
Bali menyang ndhuwurMangkat luwih awal utawa tetep
Jemaah bisa mangkat luwih awal saka Mina sawisé mbalang tanggal rolas, metu sadurungé srengéngé angslup miturut syaraté. Tetep nganti mbalang tanggal telulas uga diidini lan luwih utama kanggo sing mampu. Telat amarga kapeksa, macet utawa uzur liya nduwèni aturan rinci; aja mbebayani awak utawa wong liya. [13]
Bali menyang ndhuwurTawaf pamitan lan mangkat
Sadurungé ninggal Makkah sawisé haji, tindakna tawaf pamitan minangka manasik pungkasan ing Baitullah. Wong wadon haid utawa nifas éntuk keringanan ora tawaf pamitan sawisé ngrampungaké tawaf ifadah. Iki ora ngilangi kewajiban tawaf ifadah; jaluka tuntunan yèn durung rampung. Mangkata tanpa tundha sing ora perlu, banjur bisa ngunjungi Madinah utawa bali. [14]
Bali menyang ndhuwurHaid lan nifas
Wong wadon haid utawa nifas bisa ihram, wukuf ing Arafah, zikir lan nindakaké manasik, nanging ngentèni suci lan adus sadurungé tawaf. Yèn kuwatir luput Arafah utawa kudu lelungan, aja nganggep wis tahalul; jaluka tuntunan pribadi babagan manasik, darurat lan prabédan sing diakoni. Aturan sa’i ana gandhèngané karo tawaf sadurungé. [15]
Bali menyang ndhuwurLara lan pitulung akses
Gunakna keringanan sing sah, alat bantu obah utawa pendamping yèn perlu, lan turutana saran kesehatan lan kaslametan. Sawetara wong sing nduwèni uzur sah nduwèni aturan babagan pitulung mbalang, wakil utawa nginep; penerapané béda-béda. Aja nganggep wong sing mampu bisa makili mung amarga luwih gampang. Jaluka pitulung luwih awal lan aja nundha perawatan darurat.
Bali menyang ndhuwurRukun, kewajiban lan kaluputan
Mazhab mbedakaké rukun, kewajiban lan sunah, nanging beda ing sawetara rincian. Wukuf Arafah lan tawaf ifadah iku pokok; ihram dadi mlebu manasik. Kedudukan lan rincian sa’i lan ngethok rambut béda miturut mazhab. Aja nganggep saben kaluputan mbatalaké haji utawa mesthi mbutuhaké sembelihan. Takonana marang guru sing nduwèni kawruh sadurungé mangkat.
Bali menyang ndhuwurSawisé haji
Puji Allah lan nyuwuna supaya ibadah ditampa. Terusna salat, tobat, tumindak becik, netepi hak wong liya lan sedekah. Sawisé manasik, tawaf pamitan yèn dibutuhaké lan urusan lelungan rampung, jemaah bisa bali; ora diwajibaké tetep sawetara dina tartamtu. Gelar utawa penampilan dudu bukti manawa ibadah ditampa.
Bali menyang ndhuwurDhaptar priksa ringkes
1. Siapna awak lan priksa kemampuan sarta idin. 2. Pilih manasik lan ihram ing mikat. 3. Kanggo tamatu, rampungna umrah lan tahalul. 4. Ihram kanggo haji lan menyang Mina tanggal wolu. 5. Wukuf ing Arafah tanggal sanga lan nginep ing Muzdalifah. 6. Tanggal sepuluh: balang jumrah gedhé, tunaikna hadyu wajib, potong rambut, tawaf ifadah lan sa’i sing diwajibaké. 7. Balang telung jumrah ing dina tasyrik. 8. Sadurungé ninggal Makkah, tawaf pamitan kajaba ana uzur. Priksa rincian urutan lan pangecualian marang guru sing nduwèni kawruh.
Bali menyang ndhuwurSumber
[1] Al-Qur’an: Ali Imran 3:97; Al-Baqarah 2:197, 2:286. [2] Sahih al-Bukhari 8; Sahih Muslim 16. [3] Sahih al-Bukhari 1513, 1852. [4] Sahih al-Bukhari 1189, 1190; Sahih Muslim 1397. [5] Sahih al-Bukhari 1526; Sahih Muslim 1181. [6] Al-Qur’an: Al-Baqarah 2:196; Sahih Muslim 1227. [7] Sahih Muslim 1218a; Sahih al-Bukhari 1539. [8] Sahih Muslim 1218a; Sahih al-Bukhari 1646. [9] Al-Qur’an: Al-Baqarah 2:196–197 lan Al-Maidah 5:95; Sahih al-Bukhari 1814. [10] Sahih al-Bukhari 1542, 1838. [11] Sahih al-Bukhari 1736; Sahih Muslim 1306. [12] Sahih al-Bukhari 1751, 1753. [13] Al-Qur’an: Al-Baqarah 2:203. [14] Sahih al-Bukhari 1755, 1760. [15] Sahih al-Bukhari 305; Sahih Muslim 1211. [16] Sahih al-Bukhari 1829; Sahih Muslim 2238. Nomer hadis bisa béda antarédhisi.
Bali menyang ndhuwur
