Pandhuan Pasa ing Islam
Sinaua pasa Ramadan, pasa sunah, keringanan lan ngganti dina sing ketinggalan. Pandhuan iki adhedhasar Al-Qur’an lan kumpulan hadis Sunni. Mazhab Sunni sing diakoni béda panemu babagan sawetara rincian, lan kahanan tartamtu bisa mbutuhaké tuntunan guru sing nduwèni kawruh. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ Wong-wong sing iman, pasa diwajibaké marang kowé kaya diwajibaké marang wong sadurungé kowé, supaya kowé padha takwa. — Al-Qur’an 2:183
Teges lan tujuwan pasa
Pasa iku ibadah marang Allah: kanthi niat, wong Islam ninggal perkara sing mbatalaké pasa wiwit fajar sidik nganti srengéngé angslup. Pasa nuwuhaké takwa, sabar, syukur lan welas asih. Pasa uga nuntun marang kajujuran, kabecikan lan nggatèkké haké wong liya. Pasa Ramadan iku salah siji saka limang rukun Islam. [1, 2, 3]
Bali menyang ndhuwurNalika pasa Ramadan diwajibaké
Cathetan sajarah lumrahé nempataké kewajiban pasa Ramadan ing taun kapindho sawisé Hijrah, kira-kira taun 624 Masèhi; tanggal sajarah iki ora kasebut ing hadis sing dirujuk ing kéné. Al-Qur’an mewajibaké pasa Ramadan, wulan diturunaké Al-Qur’an. [1] Riwayat sahih nerangaké kewajiban Ramadan sawisé kewajiban Asyura sing luwih dhisik. [29] Wulan Hijriyah bisa 29 utawa 30 dina miturut wiwitan lan pungkasan sing diakoni; aja nambah dina mung amarga ngati-ati tanpa alesan sing sah. [4]
Bali menyang ndhuwurSapa sing wajib pasa?
Pasa Ramadan wajib kanggo wong Islam sing wis balig, nduwèni akal, mampu lan ora lelungan, sarta ora ana kahanan sing ngalangi sahé pasa. Bocah durung wajib pasa sadurungé balig; kenalna kanthi alon yèn mampu tanpa cilaka. Wong sing ora nduwèni kabisan mental ora dibebani kewajiban nalika kahanan kasebut; rincian saben kahanan béda. Lara, lelungan lan kahanan liya nduwèni keringanan ing ngisor. [1, 5]
Bali menyang ndhuwurNiat lan pasa saben dina
Niatna ing ati pasa amarga Allah, kanthi nemtokaké pasa Ramadan utawa qada; ora diwajibaké ngucap rumus niat. Kanggo ngati-ati ing pasa wajib, niatna saben dina nalika wengi sadurungé fajar; mazhab Sunni nduwèni rincian babagan niat. Wiwit fajar sidik, singkiri perkara sing mbatalaké pasa nganti srengéngé angslup, lan tindakna salat ing wektuné. [6]
Bali menyang ndhuwurWiwitan lan pungkasan Ramadan
Ramadan diwiwiti nalika hilal wis ditetepaké utawa Syakban digenepaké 30 dina. Ramadan rampung nalika hilal Sawal wis ditetepaké utawa Ramadan digenepaké 30 dina. Ulama Sunni béda babagan rincian netepaké wulan lan béda cakrawala. Turutana otoritas Muslim lokal sing dipercaya kanthi njaga kerukunan, tanpa nyalahaké prabédan ilmiah sing sah. [4]
Bali menyang ndhuwurSahur lan wiwitan pasa
Sahur, panganan sadurungé fajar, disunataké lan diberkahi. Pungkasi sahur cedhak fajar nanging aja nganti ana risiko fajar wis mlebu. Mandhega mangan lan ngombé nalika fajar sidik, dudu nalika srengéngé njedhul. Jadwal ngati-ati sadurungé fajar dudu wates syariat kapisah. Gunakna jadwal lokal sing bisa dipercaya lan cetha wektu Subuhé. [1, 7]
Bali menyang ndhuwurBuka nalika srengéngé angslup
Pasa rampung nalika srengéngé wis angslup ing panggonan sampeyan; enggal bukaa sawisé yakin wis angslup. Nabi ﷺ buka nganggo kurma seger, banjur kurma garing yèn kurma seger ora ana, utawa banyu yèn kurma ora ana. Ndongaa lan aja keluwihan. [8, 9]
Bali menyang ndhuwurTata krama nalika pasa
Salat, jujur lan amanah wajib ing sakabèhé taun. Ing Ramadan luwih ngati-atia ngindhari goroh, nggunjing, caci maki lan tumindak ala; wacanen Al-Qur’an, zikira lan sedekaha. Dosa bisa nyuda pahala pasa lan bisa dadi dosa gedhé, nanging ora saben dosa otomatis mbatalaké pasa: ilangé pahala lan batalé pasa iku béda. [3]
Bali menyang ndhuwurApa sing mbatalaké pasa?
Conto sing cetha kalebu sengaja mangan utawa ngombé, sengaja sesambungan seksual nalika pasa, lan wiwitan haid utawa nifas. Miturut jumhur, sengaja nyebabaké muntah mbutuhaké qada, béda karo muntah sing ora disengaja. Miturut jumhur, sengaja ngeluaraké mani kanthi masturbasi mbatalaké pasa; rincian kontak fisik liya béda-béda. Aja nganggep saben kahanan padha. [1, 10, 11]
Bali menyang ndhuwurLali, muntah lan perkara sing diidini
Yèn mangan utawa ngombé amarga lali, mandhega sanalika éling lan rampungna pasané; pasa tetep sah. Muntah ora disengaja lumrahé ora mbatalaké. Mimpi basah sing ora disengaja ora mbatalaké pasa; adus wajib dibutuhaké kanggo salat sawisé metu mani. Adus, nggunakake siwak, lan kumur utawa ngresiki irung kanthi alon diidini tanpa sengaja nguntal banyu. Luwé utawa ngelak waé ora mbatalaké pasa. [10, 12, 13]
Bali menyang ndhuwurObat lan tindakan medis
Aja mandhegaké perawatan sing dibutuhaké utawa mbebayani awak. Obat sing diuntal nalika wektu pasa mbatalaké; tenaga kesehatan sing dipercaya bisa nimbang wektu liya sing aman. Inhaler, suntikan, tetes lan tindakan medis nduwèni rincian lan panemu ulama sing béda. Takonana marang tenaga kesehatan lan guru Sunni sing nduwèni kawruh babagan perawatan sampeyan, lan aja nundha perawatan darurat. Yèn mbatalaké amarga alesan sah, qada utawa fidyah gumantung marang kahanan. [1]
Bali menyang ndhuwurHaid lan nifas
Haid utawa nifas sing diwiwiti nalika awan mungkasi pasa; pasa ora sah sajroning loro kahanan kasebut. Wong wadon ngganti dina pasa sawisé Ramadan, nanging salat sing ditinggal nalika haid ora diqada. Yèn getih wis mandheg sadurungé fajar lan dhèwèké niat pasa, pasané sah sanadyan adus wajib sawisé fajar; adusa ing wektu sing cukup kanggo salat. Yèn suci diwiwiti sawisé fajar, rincian hukum béda-béda lan dina kasebut diqada. Nggunaké keringanan iki iku manut, dudu dosa. [13]
Bali menyang ndhuwurMeteng lan nyusoni
Wong wadon meteng utawa nyusoni sing kanthi alesan cukup kuwatir cilaka marang awaké utawa anaké bisa nggunakake keringanan kanggo mbatalaké pasa. Konsultasia karo tenaga kesehatan tepercaya lan guru Sunni sing nduwèni kawruh. Ngganti dina nalika wis mampu iku penting; mazhab Sunni béda panemu apa ing kahanan tartamtu uga kudu mènèhi pangan wong miskin. Ora ana siji rumus kanggo kabèh kahanan. [14]
Bali menyang ndhuwurLara sementara lan kronis
Wong lara sementara sing kanthi alesan cukup kuwatir pasa bakal nambah lara, nundha waras utawa mbebayani, utawa mbutuhaké perawatan sing ora bisa ditundha, bisa mbatalaké pasa lan ngganti dina sawisé waras. Cilaka serius kudu disingkiri. Kanggo kahanan terus-terusan sing ora dikarep-arep pulih, ulama ngrembug mènèhi pangan wong miskin saben dina; kahanan pribadi lan kemungkinan waras mengko mbutuhaké tuntunan khusus. [1]
Bali menyang ndhuwurUmur tuwa lan ora mampu terus-terusan
Wong tuwa sing ora mampu pasa lan ora dikarep-arep bisa manèh bisa ora pasa lan mènèhi pangan wong miskin saben dina, miturut aturan ulama babagan ora mampu terus-terusan. Wangun lan jumlah pangan nduwèni prabédan sing diakoni; jaluka tuntunan lokal sing tepercaya. Aja mbebayani awak. [1, 15]
Bali menyang ndhuwurLelungan
Wong sing lelungan lan nyukupi syarat syariat bisa ora pasa lan ngganti dina, utawa tetep pasa yèn ora mbebayani. Yèn pasa nyebabaké kasangsaran abot utawa cilaka, keringanan luwih utama lan ngindhari cilaka serius bisa mbutuhaké mbatalaké pasa. Wiwitan lan pungkasan lelungan kanggo aturan iki nduwèni rincian ing hukum Sunni; mung ngrancang lelungan nalika isih ing omah ora padha karo wis lelungan. [1, 16]
Bali menyang ndhuwurPakaryan abot lan panas
Wong sing nyambut gawé abot kudu niat pasa lan ngupaya cara sing cukup, kayata ngatur jam, ngaso lan nyuda panas. Jeneng pakaryan waé ora otomatis ngidini miwiti dina tanpa pasa. Yèn nalika awan muncul kasangsaran sing ora bisa ditanggung lan ora bisa dihindari utawa risiko cilaka nyata, wong kasebut bisa nyegah cilaka, mbatalaké sakperlune lan ngganti dina kasebut. Jaluka saran sing cocog karo kahanan. [1]
Bali menyang ndhuwurNgganti dina sing ketinggalan
Gantinen dina sing ketinggalan amarga uzur sementara sawisé uzuré rampung, ing dina sing diidini. Bisa berturut-turut utawa kapisah. Upayaa rampung sadurungé Ramadan sabanjuré yèn mampu. Ora mampu terus-terusan iku uzur; mazhab béda panemu babagan akibat nundha sing sakjané bisa dihindari. Yèn ora ngerti jumlah dina, gawé prakiraan sing paling tliti. Aja pasa ing rong dina Id lan gatèkna aturan dina tasyrik. [1, 13]
Bali menyang ndhuwurQada, fidyah lan kafarat
Qada tegesé pasa sedina kanggo ngganti dina sing ketinggalan. Fidyah yaiku mènèhi pangan wong miskin ing kahanan sing diakoni syariat, kayata sawetara kahanan ora mampu terus-terusan; fidyah dudu pangganti qada sing gampang nalika wong bisa ngganti dina. Kafarat gedhé kapisah ditrapaké kanggo sesambungan seksual sing disengaja ing awan Ramadan miturut syaraté: mardikakaké budak, utawa yèn ora mampu pasa rong wulan berturut-turut, utawa yèn ora mampu mènèhi pangan sawidak wong miskin. Penerapan lan kewajiban tambahan gumantung marang kahanan lan mazhab; takonana marang guru sing mumpuni. [1, 17]
Bali menyang ndhuwurPasa sunah
Pasa sunah iku ibadah sing dianjuraké ngluwihi sing wajib. Rampungna yèn bisa tanpa mbebayani awak utawa nglirwakaké kewajiban utawa hak wong liya. Pasa nazar, kafarat utawa qada béda karo pasa sunah tanpa wates. Mazhab Sunni béda panemu babagan rincian niat lan mbatalaké pasa sunah. [18]
Bali menyang ndhuwurEnem dina Sawal lan dina putih
Enem dina Sawal yaiku nem dina ing wulan Sawal sawisé Idulfitri; bisa berturut-turut utawa kapisah. Ulama ngrembug urutané karo qada Ramadan lan teges pahalané. Dina putih yaiku telung dina saben wulan Hijriyah, lumrahé tanggal 13, 14 lan 15. Iki béda karo enem dina Sawal. Tanggal 13 Zulhijah kalebu dina tasyrik lan lumrahé ora kena dipasani, kajaba pangecualian jemaah haji tartamtu sing diterangaké ing ngisor. [19, 20]
Bali menyang ndhuwurSenen, Kemis lan telung dina saben wulan
Pasa Senen lan Kemis dianjuraké, uga pasa telung dina saben wulan Hijriyah. Telung dina putih bisa dipilih kanggo pasa saben wulan, nanging telung dina liya uga nyukupi amalan umum kasebut. Aja pasa ing dina sing dilarang kayata Id mung amarga pas karo dina pasa sing lumrah. [20, 21]
Bali menyang ndhuwurDina Arafah
Arafah tanggal sanga Zulhijah. Pasa dianjuraké kanggo wong sing ora nindakaké haji; hadis nyebut pangapuran dosa rong taun. Ulama nerangaké manawa iki ora ngidini terus-terusan nindakaké dosa gedhé utawa nglirwakaké hak sing durung ditunaikaké. Kanggo jemaah sing wukuf ing Arafah, ora pasa manut tuladha Nabi ﷺ lan mbantu ibadah sarta donga. Turutana otoritas lokal sing dipercaya babagan tanggal sing ditetepaké. [22, 23]
Bali menyang ndhuwurTasua, Asyura lan Muharam
Asyura tanggal sepuluh Muharam; dianjuraké pasa tanggal sanga bebarengan. Nabi ﷺ nerangaké pangapuran dosa taun sadurungé nalika Asyura lan niat pasa tanggal sanga ing taun sabanjuré. Pasa tanggal sepuluh waé sah miturut akèh ulama, kanthi prabédan babagan mung milih dina kasebut. Muharam kalebu wulan paling utama kanggo pasa sunah sawisé Ramadan. [22, 24]
Bali menyang ndhuwurSyakban, pasa Dawud lan dina liya
Nabi ﷺ kerep pasa ing Syakban lan ora pasa sakwulan kebak kejaba Ramadan. Pasa Dawud tegesé pasa selang-seling dina yèn mampu tanpa nglirwakaké kewajiban. Amal becik lan pasa ing sangang dina pisanan Zulhijah dianjuraké miturut kahanan; aturan jemaah haji ing Arafah béda, lan tanggal sepuluh yaiku Iduladha, nalika pasa dilarang. Aja nindakaké pasa sunah sing mbebayani utawa nglirwakaké kewajiban. [23, 28]
Bali menyang ndhuwurDina sing dilarang utawa ora dianjuraké pasa
Pasa dilarang ing Idulfitri lan Iduladha. Dina tasyrik yaiku tanggal 11, 12 lan 13 Zulhijah lan umumé ora dipasani. Ana pangecualian tartamtu sing diriwayatké kanggo jemaah tamatu utawa qiran sing ora bisa éntuk hadyu lan durung ngrampungaké pasa wajib sadurungé Id. Mung milih Jumat kanggo pasa sunah ora dianjuraké kajaba pas karo pasa lumrah utawa alesan sing diakoni, utawa uga pasa sedina ing sandhingé; iki dudu larangan qada wajib. [25, 26]
Bali menyang ndhuwurPasa ing negara non-Muslim
Kewajiban ora owah mung amarga wong manggon ing negara non-Muslim. Gatèkna fajar sidik lan srengéngé angslup ing panggonan sampeyan, nganggo masjid utawa jadwal lokal sing dipercaya lan nggatèkké lokasi, tanggal lan itungan Subuh. Yèn pengumuman hilal utawa jadwal béda, takonana marang otoritas Muslim lokal sing dipercaya tinimbang otomatis nganggo wektu negara adoh. [1]
Bali menyang ndhuwurPanggonan kanthi awan dawa banget
Yèn fajar sidik lan srengéngé angslup lumrah ana saben dina, aturan umum yaiku pasa ing antarané wektu lokal kasebut, sanadyan awané dawa, yèn mampu tanpa cilaka sing diakoni. Awan dawa waé ora otomatis mbeneraké nggunakake wektu Makkah utawa kutha liya. Yèn ana lara utawa risiko cilaka nyata, keringanan sing cocog ditrapaké lan dina diqada nalika mampu. [1]
Bali menyang ndhuwurPanggonan tanpa tandha srengéngé lumrah
Kahanan kutub béda-béda: srengéngé bisa ora angslup, ora njedhul, utawa tandha fajar sidik sing dipercaya ora bisa dibédakaké ing sawijining mangsa. Siji jadwal prakiraan ora bisa langsung diwajibaké kanggo kabèh kahanan iki. Yèn tandha lumrah ora ana, ulama Sunni nggunakake cara prakiraan wektu sing cocog lan béda panemu ing penerapané. Turutana dewan Sunni utawa otoritas lokal sing nduwèni kawruh babagan lokasi sampeyan, lan gunakna tandha nyata yèn ana. Hadis babagan ngira wektu salat ing dina sing luar biasa digunakaké kanthi analogi; dudu hadis langsung sing netepaké jadwal pasa kutub. [27]
Bali menyang ndhuwurRencana saben dina
Priksa wektu Subuh lan srengéngé angslup lokal, niatna pasa wajib nalika wengi, sahura, tinggalna sing mbatalaké pasa lan salata. Bukaa sawisé yakin srengéngé angslup, cathet dina sing kudu diqada, lan ngombé sarta mangana cukup antarané angslup lan fajar. Yèn ana gejala sing nguwatiraké utawa perlu perawatan darurat, enggal golek pitulung medis lan takonana keringanan sing cocog.
Bali menyang ndhuwurSumber
[1] Al-Qur’an: Al-Baqarah 2:183–187 lan 2:185. [2] Sahih al-Bukhari 8; Sahih Muslim 16. [3] Sahih al-Bukhari 1901, 1903 lan 1896. [4] Sahih al-Bukhari 1900; Sahih Muslim 1081. [5] Sunan Abi Dawud 4403. [6] Sunan Abi Dawud 2454. [7] Sahih al-Bukhari 1923. [8] Sahih al-Bukhari 1954. [9] Sunan Abi Dawud 2356. [10] Sahih al-Bukhari 1933. [11] Sunan Abi Dawud 2380. [12] Sunan Abi Dawud 2365–2366; Sahih al-Bukhari, Kitab Pasa, bab nggunakake siwak teles utawa garing nalika pasa. [13] Sahih Muslim 335; Sahih al-Bukhari 1925–1926. [14] Sunan Ibn Majah 1667. [15] Sahih al-Bukhari 4505. [16] Sahih Muslim 1121; Sahih al-Bukhari 1946. [17] Sahih al-Bukhari 1936; Sahih Muslim 1111. [18] Sahih Muslim 1154. [19] Sahih Muslim 1164. [20] Jami al-Tirmidhi 761. [21] Jami al-Tirmidhi 747. [22] Sahih Muslim 1162. [23] Sahih al-Bukhari 1988. [24] Sahih Muslim 1134 lan 1163. [25] Sahih al-Bukhari 1990 lan 1997–1998. [26] Sahih Muslim 1144. [27] Sahih Muslim 2937. [28] Sahih al-Bukhari 1969 lan 1976; Sunan an-Nasai 2372. [29] Sahih al-Bukhari 2002. Nomer hadis bisa béda antarédhisi.
Bali menyang ndhuwur
