د سهار اذکار
Sources for this dhikr
Reported for the morning
بخاري او مسلم له ابو هریره څخه په ورځ کې سل ځله د دې تهلیل فضیلت روایت کړی، چې د کارت د یاد شوي ثواب سرچینه ده. ابو داود له ابو عیاش څخه د سهار او ماښام تهلیل له بل ثواب سره روایت کړی او الباني یې روایت صحیح بللی. هر ثواب په خپل روایت کې خپل ځای لري. نسائي له عبدالله بن عمرو څخه د لمر له راختلو او لوېدو مخکې تهلیل له بل فضیلت سره روایت کړی.
- Sahih al-Bukhari 6403 (ویب پاڼه په نوې کړکۍ کې پرانیزئ)
- Sahih Muslim 2691 (ویب پاڼه په نوې کړکۍ کې پرانیزئ)
- Sunan Abi Dawud 5077 (ویب پاڼه په نوې کړکۍ کې پرانیزئ)
- Al-Nasaʾi, al-Sunan al-Kubra 10588 (ویب پاڼه په نوې کړکۍ کې پرانیزئ)
References cited in the explanation
فَإِنَّ قَوْلَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ ... قَدْ ثَبَتَ فِيهِ قَوْلُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ إِذَا أَصْبَحَ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ كَانَ لَهُ عَدْلُ رَقَبَةٍ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، وَكُتِبَ لَهُ عَشْرُ حَسَنَاتٍ وَحُطَّ عَنْهُ عَشْرُ سَيِّئَاتٍ، وَرُفِعَ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ وَكَانَ فِي حِرْزٍ مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُمْسِيَ، وَإِنْ قَالَهَا إِذَا أَمْسَى كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى يُصْبِحَ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ.
وَهَذَا الْحَدِيثُ لَمْ يُخَصِّصِ الذِّكْرَ الْمَذْكُورَ بِعَدَدٍ مُعَيَّنٍ وَلَكِنَّهُ ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ مُبَاشَرَةً، وَثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ عَشْرَ مَرَّاتٍ بَعْدَ صَلَاةِ الْفَجْرِ فَقَطْ، كَمَا ثَبَتَ التَّرْغِيبُ فِي الْإِتْيَانِ بِهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي الْيَوْمِ غَيْرَ مُقَيَّدٍ بِوَقْتٍ، فَفِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ بَعْدَ مَا يُصَلِّي الْغَدَاةَ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ وَكُنَّ لَهُ بِعَدْلِ عِتْقِ رَقَبَتَيْنِ مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ، فَإِنْ قَالَهَا حِينَ يُمْسِي كَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ وَكُنَّ لَهُ حِجَابًا مِنَ الشَّيْطَانِ حَتَّى يُصْبِحَ. أَخْرَجَهُ الْخَطِيبُ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي السِّلْسِلَةِ الصَّحِيحَةِ.
وَفِي الْحَدِيثِ: مَنْ قَالَ قَبْلَ أَنْ يَنْصَرِفَ وَيَثْنِيَ رِجْلَيْهِ مِنْ صَلَاةِ الْمَغْرِبِ وَالصُّبْحِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ عَشْرَ مَرَّاتٍ كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ وَاحِدَةٍ عَشْرَ حَسَنَاتٍ وَمَحَا عَنْهُ عَشْرَ سَيِّئَاتٍ وَرَفَعَ لَهُ عَشْرَ دَرَجَاتٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنْ كُلِّ مَكْرُوهٍ وَحِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ، وَلَمْ يَحِلَّ لِذَنْبٍ أَنْ يُدْرِكَهُ إِلَّا الشِّرْكَ، وَكَانَ مِنْ أَفْضَلِ النَّاسِ عَمَلًا؛ إِلَّا رَجُلًا يَفْضُلُهُ بِقَوْلِهِ أَفْضَلَ مِمَّا قَالَ. رَوَاهُ أَحْمَدُ وَقَالَ الْهَيْثَمِيُّ وَالْمُنْذِرِيُّ: رِجَالُهُ رِجَالُ الصَّحِيحِ غَيْرَ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ. وَقَالَ الْأَلْبَانِيُّ: حَسَنٌ لِغَيْرِهِ.
وَقَدْ بَوَّبَ ابْنُ السُّنِّيِّ وَالْمُنْذِرِيُّ وَالْهَيْثَمِيُّ عَلَى الْإِتْيَانِ بِهَذَا الذِّكْرِ بَعْدَ الصَّلَاةِ وَذَكَرُوا هَذَا الْحَدِيثَ فِي ذَلِكَ. فَظَاهِرُ الْأَحَادِيثِ هُوَ حُصُولُ هَذَا الْفَضْلِ لِمَنْ عَمِلَ بِأَيِّ وَاحِدٍ مِنَ الْأَحَادِيثِ الْمَذْكُورَةِ، وَالْأَوْلَى هُوَ الْمُوَاظَبَةُ عَلَى إِكْمَالِ الْمِائَةِ، سَوَاءٌ فَرَّقَهَا أَوْ جَمَعَهَا، وَالْأَوْلَى أَنْ تَكُونَ أَوَّلَ النَّهَارِ مَعَ الْمُوَاظَبَةِ عَلَى الْعَشْرِ الَّتِي تُقَالُ بَعْدَ الْفَجْرِ وَالْمَغْرِبِ.
قَالَ النَّوَوِيُّ فِي شَرْحِهِ عَلَى قَوْلِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ، وَلَمْ يَأْتِ أَحَدٌ أَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا أَحَدٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْ ذَلِكَ، وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَلَوْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.
قَالَ رَحِمَهُ اللَّهُ: وَظَاهِرُ إِطْلَاقِ الْحَدِيثِ أَنَّهُ يُحَصِّلُ هَذَا الْأَجْرَ الْمَذْكُورَ فِي هَذَا الْحَدِيثِ مَنْ قَالَ هَذَا التَّهْلِيلَ مِائَةَ مَرَّةٍ فِي يَوْمِهِ، سَوَاءٌ قَالَهُ مُتَوَالِيَةً أَوْ مُتَفَرِّقَةً، فِي مَجَالِسَ، أَوْ بَعْضَهَا أَوَّلَ النَّهَارِ، وَبَعْضَهَا آخِرَهُ، لَكِنَّ الْأَفْضَلَ أَنْ يَأْتِيَ بِهَا مُتَوَالِيَةً فِي أَوَّلِ النَّهَارِ لِيَكُونَ حِرْزًا لَهُ فِي جَمِيعِ نَهَارِهِ.
الحمد لله او درود او سلام دې وي پر رسول الله صلی الله علیه وسلم او د هغه پر کورنۍ او اصحابو. لکه څنګه چې په لاندې ډول دي:
دا قول: له الله پرته بل معبود نشته، هېڅ شريک يې نشته، د ده له قوله ثابته شوې ده، چې الله تعالی دې پر هغه رحم وکړي: څوک چې سهار ووايي: له الله پرته بل معبود نشته، هېڅ شريک نه لري. د هغه لپاره سلطنت دی او د هغه لپاره ستاینه ده او هغه په هر څه قادر دی. د اسمعیل له اولادې څخه د بنده په شان ورته حقونه ورکړل شول، لس نیکۍ ورته لیکل شوې او لس بدۍ ترې لیرې شوې، لس درجې پورته کړل شوې او تر ماښامه پورې له شیطان څخه په امان کې و، او که یې ماښام وویل، تر سهاره پورې به د ده په شان وي. ابو داود روایت کړی او البانی صحیح روایت کړی دی.
په دې حدیث کې د ذکر شویو ذکرونو کومه مشخصه شمېره نه ده مشخصه شوې، خو له لمانځه وروسته لس ځله د دغه ذکر کولو اراده ثابته شوې ده. د فجر او مازيګر لمونځونه سمدلاسه اداء کول او دا ثابته شوې ده چې د سهار له لمانځه وروسته يوازې لس ځله اداء کول مستحب دي او دا هم ثابته شوې ده چې لس ځله يې ادا کول مستحب دي او په ورځ کې يې سل ځلي کړي دي نه په يو خاص وخت پورې. په دوو صحیحو کتابونو کې له ابوهریره رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل: څوک چې ووایي: له الله پرته بل معبود نشته، بې شریکه ده، د هغه لپاره بادشاهي ده او د هغه لپاره ستاینه ده او هغه په ورځ کې سل ځله په هر څه قادر دی. هغه ته د لسو بنده ګانو اجر دی، سل نیکۍ یې لیکل کیږي او سل بدۍ ترې لیرې کیږي، او دا په دې ورځ د ده لپاره د شیطان له شره د پناه ځای و. تر ماښامه پورې، او هیڅوک له هغه څه نه ښه راوړي چې هغه راوړي مګر هغه څوک چې له دې څخه ډیر کړي.
او په حدیث کې راغلي: څوک چې ووایي: له الله پرته بل معبود نشته، هیڅ شریک نشته، د هغه لپاره پاچاهي ده او د هغه لپاره ستاینه ده او هغه د لمانځه وروسته په هر څه قادر دی. په سهار کې لس وارې الله جل جلاله د ده لپاره لس نیکۍ لیکلې، لس بدۍ یې ترې لیرې کړې، لس درجې یې ورته پورته کړې او د خلاصون اندازه یې ورته برابره کړه. د اسماعیل علیه السلام له اولادې څخه دوه غلامان. که یې په ماښام کې ووایې، نو دا به ورته وي او دا به د شیطان څخه تر سهاره پورې پرده وي. دا د الخطیب لخوا شامل شوی، او د البانی لخوا په صحیح سلسله کې تصدیق شوی.
او په حدیث کې راغلي: څوک چې د ماښام او مازدیګر له لمانځه څخه د وتلو څخه مخکې ووایي: له الله پرته بل معبود نشته، د هغه هیڅ شریک نشته. د هغه لپاره سلطنت دی، او د هغه لپاره ستاینه ده. هغه ژوند ورکوي او مرګ ورکوي او هغه پر هر څه قدرت لري. لس وارې الله جل جلاله د ده لپاره لس نیکۍ لیکلې او لس یې له منځه وړي. بد عملونه يې وکړل او لس درجې يې لوړ کړل، او دا د ده لپاره له هر ډول کرکې څخه د ساتنې او د شيطان د مردود له شر څخه د ساتنې سبب و، او په هغه باندې د ګناه کولو جواز نه شته. پرته له شرک څخه، او هغه په عمل کې له غوره خلکو څخه و. پرته له هغه سړي چې د هغه څه څخه غوره څه وویل چې هغه وویل. احمد او الهيثمي او المنذري روايت کړی دی: له شهر بن حوشب پرته نور يې د الصحيح خلک دي. البانی رحمه الله فرمایی: دا د نورو لپاره خیر دی.
ابن السني، المنذري او الهيثمي د لمانځه نه وروسته دا ذکر ويل شامل دي او په دې اړه يې دا حديث ذکر کړی دی. د احادیثو ظاهري معنی دا ده چې دا فضیلت هغه چا ته رسیږي چې په ذکر شویو حدیثونو کې په کوم یوه باندې عمل وکړي، او تر ټولو غوره دا ده چې په عمل کې زیار وباسي. د سل پوره کول که جدا وي او که ګډ وي او غوره ده چې د ورځې په پیل کې وي او په هغه لسو ورځو کې چې د سهار له لمانځه وروسته ویل کیږي ادامه لري. او مراکش.
نووي رحمه الله د خپل دغه قول په تفسیر کې ویلي دي: څوک چې ووایي له الله پرته بل معبود نشته، هغه یواځي شریک نه لري، د هغه لپاره پاچاهي ده او د هغه لپاره ستاینه ده. او هغه پر هر څه قدرت لري. په ورځ کې به یې سل ځله لس غلامان ازاد کړل او سل نیکۍ به یې ورته ولیکل شي او سل بدۍ به یې له منځه ولاړې شي او هغه به دده وي. له شیطان څخه د هغې ورځې تر ماښامه پورې د حفاظت په توګه، او هیڅوک د هغه څه څخه غوره نه دي چې هغه راوړي مګر هغه څوک چې له دې څخه ډیر کړي، او څوک چې په ورځ کې سل ځله د خدای په ثنا ووایي، د هغه ګناهونه بخښل کیږي، که څه هم د سمندر د ځګ په څیر وي.
هغه رحمه الله وفرمایل: د حدیث د کلمې ښکاره معنی دا ده چې په دې حدیث کې ذکر شوی هغه څوک چې دا تحلیل سل ځله ووایي نو هغه ته به دا ثواب ورسیږي. په ورځ کې يو ځل يې پرله پسې ووايې يا په جلا توګه، په مجلسونو کې، يا د ورځې په پيل کې او ځينې يې د ورځې په پاى کې، خو دا غوره ده چې د ورځې په پيل کې يې يو له بل څخه وروسته راوړي، څو د ورځې په اوږدو کې د ده لپاره د حفاظت سبب شي.
