Udhëzues i plotë për namazin
Mësoni pesë namazet ditore hap pas hapi. Ky udhëzues paraqet një mënyrë sunite që mësohet gjerësisht; medhhebet e njohura sunite ndryshojnë në disa hollësi. Faluni sipas mundësisë dhe pyetni një mësues të besuar kur duhet. Dëgjoni një këndues të kualifikuar ndërsa mësoni. إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا Namazi është caktuar për besimtarët në kohë të përcaktuara. — Kurani 4:103
Zgjidhni me kë të mësoni
Ilustrohet një mënyrë sunite që mësohet gjerësisht. Hollësitë mund të ndryshojnë mes medhhebeve; faluni sipas mundësisë suaj. Abdesi mbetet i vlefshëm derisa të prishet.
Përgatitja për namaz
Sigurohuni që ka hyrë koha e namazit; kryeni pastrimin e kërkuar, hiqni papastërtinë, mbuloni pjesët e kërkuara për namaz dhe faluni në vend të pastër, duke u drejtuar nga kibla sa mundeni. Shihni udhëzuesin e abdesit për pastrimin. Faluni qetësisht dhe jepini çdo lëvizjeje kohën e duhur.
Kthehu lartNijeti dhe tekbiri fillestar
Bëni nijet në zemër se cilin namaz do të falni; nuk kërkohet formulë me gojë. Qëndroni në këmbë për namazin farz nëse mundeni. Ngrini duart pranë supeve ose veshëve dhe thoni tekbirin (Allahu është më i Madhi). Vendosni dorën e djathtë mbi të majtën gjatë qëndrimit në këmbë dhe shikoni vendin e sexhdes. اللَّهُ أَكْبَرُ Allahu është më i Madhi.
Kthehu lartDuaja hyrëse
Pas tekbirit fillestar rekomandohet duaja hyrëse. Një shembull i vërtetuar fillon me këtë pjesë: وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ. Pastaj kërkoni mbrojtje tek Allahu nga shejtani: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ (Kërkoj mbrojtje tek Allahu nga shejtani i mallkuar). Duaja hyrëse rekomandohet; nuk duhet t’i bashkoni format e ndryshme. Kuptimi: I drejtohem sinqerisht Krijuesit të qiejve dhe tokës. Namazi, kurbani, jeta dhe vdekja ime i përkasin Allahut, Zotit të të gjitha botëve, që nuk ka shok.
Kthehu lartKëndoni El-Fatihanë
Këndoni El-Fatihanë në çdo rekat kur faleni vetëm ose si imam, dhe thoni آمِينَ (O Allah, pranoje) më pas. Nëse duhet, mësojeni gradualisht me një mësues. Medhhebet sunite ndryshojnë për hollësitë e këndimit të atij që falet pas imamit; ndiqni mësuesin ose medhhebin e besuar pa i paraprirë imamit. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ Kuptimi: Me emrin e Allahut, të Gjithëmëshirshmit, Mëshirëplotit. Lavdërimi i takon Allahut, Zotit të botëve, Mëshirëplotit, Sunduesit të Ditës së Gjykimit. Vetëm Ty të adhurojmë dhe prej Teje ndihmë kërkojmë. Na udhëzo në rrugën e drejtë, rrugën e atyre që i ke begatuar, jo të atyre që kanë tërhequr zemërimin dhe as të atyre që kanë humbur.
Kthehu lartKëndoni më shumë Kuran
Në dy rekatet e para rekomandohet të këndohet një sure tjetër ose ajete pas El-Fatihasë. Mësimi përdor El-Ihlasin në të parin dhe El-Felekun në të dytin; këto sure janë shembuj, jo kusht. Në shembullin mësimor, rekatet e tretë dhe të katërt përmbajnë El-Fatihanë. Sureja El-Ihlas: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ Sureja El-Felek: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ Kuptimi i El-Ihlasit: Thuaj: Allahu është Një, Ai prej të Cilit varet gjithçka. As nuk lind kënd, as nuk është i lindur, dhe askush nuk është i krahasueshëm me Të. Kuptimi i El-Felekut: Thuaj: Kërkoj mbrojtje te Zoti i agimit nga e keqja e asaj që Ai ka krijuar, nga errësira kur përhapet, nga ata që fryjnë në nyje dhe nga smirëziu kur ka smirë.
Kthehu lartRukuja
Thoni tekbirin dhe përkuluni me duart mbi gjunjë dhe shpinën të rrafshët sa mundeni pa vështirësi. Qëndroni qetësisht në atë pozicion dhe thoni dhikrin e rukusë (I Lartësuar qoftë Zoti im, Madhështori), zakonisht tri herë. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ Allahu është më i Madhi. I Lartësuar qoftë Zoti im, Madhështori.
Kthehu lartNgritja nga rukuja
Ngrihuni derisa të qëndroni drejt e të qetë. Imami dhe ai që falet vetëm thonë «Allahu e dëgjon atë që e lavdëron», pastaj «Zoti ynë, Ty të takon lavdërimi». Ai që falet pas imamit thotë «Zoti ynë, Ty të takon lavdërimi» gjatë ngritjes; ndiqni udhëzimin e medhhebit tuaj sunit. سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ Allahu e dëgjon atë që e lavdëron. Zoti ynë, Ty të takon lavdërimi.
Kthehu lartSexhdja e parë
Thoni tekbirin dhe bini qetësisht në sexhde mbi ballë dhe hundë, të dyja duart, të dy gjunjët dhe gishtat e të dyja këmbëve, sipas mundësisë. Thoni dhikrin e sexhdes (I Lartësuar qoftë Zoti im, Më i Larti), zakonisht tri herë. Mund t’i bëni edhe dua Allahut. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Allahu është më i Madhi. I Lartësuar qoftë Zoti im, Më i Larti.
Kthehu lartUlja mes dy sexhdeve
Thoni tekbirin dhe uluni derisa të qetësoheni. Thoni «Zoti im, më fal»; mund ta përsërisni. Qëndroni pak para sexhdes së dytë. اللَّهُ أَكْبَرُ رَبِّ اغْفِرْ لِي Allahu është më i Madhi. Zoti im, më fal.
Kthehu lartSexhdja e dytë
Thoni tekbirin dhe bini në sexhde për herë të dytë si më parë, duke qëndruar qetë dhe duke thënë dhikrin e sexhdes. Lëvizjet e një rekati tani përfunduan. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Allahu është më i Madhi. I Lartësuar qoftë Zoti im, Më i Larti.
Kthehu lartNgritja për rekatin tjetër
Thoni tekbirin dhe ngrihuni. Në rekatin e dytë këndoni El-Fatihanë dhe një pjesë tjetër, pastaj përsëritni rukunë, qëndrimin në këmbë dhe dy sexhdet. اللَّهُ أَكْبَرُ Allahu është më i Madhi.
Kthehu lartTeshehudi i parë
Pas sexhdes së dytë të rekatit të dytë, uluni për teshehud. Në sabah kjo është ulja e fundit. Në aksham, drekë, ikindi dhe jaci, pas teshehudit të parë ngrihuni me tekbir për rekatin e tretë. Teshehudi është: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. Kuptimi: Nderimet, namazet dhe fjalët e mira i takojnë Allahut. Paqja, mëshira dhe bekimet qofshin mbi Profetin, mbi ne dhe mbi robërit e drejtë të Allahut. Dëshmoj se askush nuk meriton të adhurohet përveç Allahut dhe se Muhamedi është robi dhe i dërguari i Tij.
Kthehu lartTeshehudi i fundit dhe salavatet
Pas rekatit të fundit, uluni dhe këndoni teshehudin më sipër, të pasuar me salavatet mbi Profetin ﷺ: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. Kuptimi: O Allah, dërgo salavate mbi Muhamedin dhe familjen e tij siç dërgove salavate mbi Ibrahimin dhe familjen e tij; Ti je i Lavdëruar dhe i Madhërishëm. O Allah, bekoje Muhamedin dhe familjen e tij siç bekove Ibrahimin dhe familjen e tij; Ti je i Lavdëruar dhe i Madhërishëm.
Kthehu lartDuaja para selamit
Pas teshehudit të fundit dhe salavateve, para selamit, bëjini dua Allahut. Një dua e vërtetuar kërkon mbrojtje nga katër sprova: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ. Kuptimi: O Allah, kërkoj mbrojtje te Ti nga dënimi i varrit dhe i Xhehenemit, nga sprovat e jetës dhe vdekjes dhe nga sprova e keqe e Mesihut të rremë, Dexhallit.
Kthehu lartPërfundimi me selam
Kthehuni djathtas dhe jepni selam (Paqja dhe mëshira e Allahut qofshin mbi ju), pastaj kthehuni majtas dhe thoni të njëjtën. Kështu përfundon namazi. السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ Paqja dhe mëshira e Allahut qofshin mbi ju.
Kthehu lartDhikri pas namazit
Përmendeni Allahun pas selamit. Një formë e vërtetuar është tesbihu 33 herë, tahmidi 33 herë dhe tekbiri 33 herë, pastaj plotësojeni njëqindëshin me: لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. سُبْحَانَ اللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ I Lartësuar qoftë Allahu. Lavdërimi i takon Allahut. Allahu është më i Madhi. Kuptimi: Nuk ka të adhuruar me të drejtë përveç Allahut të Vetëm, që nuk ka shok. Atij i takojnë sundimi dhe lavdërimi, dhe Ai është i Plotfuqishëm mbi gjithçka.
Kthehu lartPesë namazet dhe xhemati
Sabahu ka dy rekate farz dhe një teshehud të fundit. Akshami ka tri: teshehudi i parë pas dy rekateve dhe i fundit pas treve. Dreka, ikindia dhe jacia kanë nga katër: teshehudi i parë pas dy rekateve dhe i fundit pas katërve. Këto janë për atë që nuk është udhëtar; udhëtari ka lehtësime të vërtetuara. Në xhemat ndiqni imamin pa e paraprirë. Imami këndon me zë në sabah dhe në dy rekatet e para të akshamit e jacisë; dreka, ikindia dhe rekatet e mbetura të akshamit e jacisë këndohen pa zë. Këndimi pa zë nuk është thjesht lexim në zemër; mësoni hollësitë përkatëse me një mësues të besuar.
Kthehu lartVeprat thelbësore, gabimet dhe mundësitë e kufizuara
Namazi ka kushte dhe vepra thelbësore, përfshirë kohën, pastrimin, nijetin, tekbirin fillestar, qëndrimin në këmbë në farz kur është e mundur, rukunë, sexhden dhe qetësinë. Medhhebet sunite ndryshojnë për klasifikimin e disa hollësive; mos i ngatërroni veprat e rekomanduara, si duaja hyrëse dhe Kurani shtesë pas El-Fatihasë, me detyrimet e pranuara nga të gjithë. Nëse lini një vepër thelbësore ose jeni të pasigurt, pyesni një mësues të besuar për korrigjimin dhe sexhdet e harresës. Nëse nuk mund të qëndroni në këmbë, faluni ulur; nëse nuk mundeni, faluni në krah sipas mundësisë. Vazhdoni të mësoni ndërsa faleni, pyetni një mësues të besuar për atë që ende nuk mund ta bëni dhe shmangni dyshimin obsesiv.
Kthehu lartBurimet
Kurani: 4:103, 5:6 dhe El-Fatiha. Sahih al-Bukhari: 757 për qetësinë, 831 për teshehudin, 1117 për namazin gjatë sëmundjes dhe 3370 për salavatet mbi Profetin. Sahih Muslim: 395 për El-Fatihanë, 771 për duanë hyrëse, 588 për duanë para selamit dhe 597 për dhikrin pas tij. Numërimi i haditheve mund të ndryshojë sipas botimit.
Kthehu lart
