Udhëzues për haxhin në Islam
Haxhi është udhëtim adhurimi te Shtëpia e Shenjtë, që bashkon përkushtimin ndaj Allahut, dhikrin, durimin dhe mirësinë. Ky udhëzues i shpjegon ritet hap pas hapi dhe shënon dallimet e njohura mes medhhebeve sunite. Mësoni rregullat e ritit tuaj para udhëtimit dhe kërkoni udhëzim për rrethanat tuaja. وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا Pelegrinazhi te Shtëpia është detyrim ndaj Allahut për ata që kanë mundësi të udhëtojnë. — Kurani 3:97
Kuptimi dhe vendi i haxhit
Haxhi është adhurim i Allahut përmes riteve të përcaktuara te Shtëpia e Shenjtë dhe vendet e tjera të shenjta në kohët e caktuara. Është shtyllë e Islamit, detyrim një herë në jetë për myslimanin që ka mundësi; pelegrinazhet e mëtejshme janë vullnetare. Mundësia varet nga rrethanat e njeriut. [1, 2]
Kthehu lartKush e ka detyrim?
Mundësia përfshin shëndetin, mjetet financiare, udhëtimin e sigurt dhe sigurimin për personat në ngarkim, duke marrë parasysh borxhet, rregulloret dhe rrethanat. Medhhebet sunite ndryshojnë për disa kushte. Ai që është përherë i paaftë të udhëtojë duhet të pyesë për rregullat e haxhit me përfaqësues. Allahu nuk e ngarkon njeriun përtej mundësisë. [1, 3]
Kthehu lartNijeti dhe përgatitja
Bëni nijet haxhi për Allahun, pendohuni, shlyeni ose rregulloni borxhet me kreditorët, ktheni amanetet dhe siguroni familjen. Përdorni mjete të lejuara, mësoni ritet para udhëtimit dhe kërkoni pajtim me këdo që i keni bërë padrejtësi.
Kthehu lartUdhëtimi dhe shëndeti
Kontrolloni lejet, dokumentet e udhëtimit, strehimin, transportin dhe kontaktet e urgjencës. Mbani ilaçet e përshkruara, ujë të pijshëm dhe mbrojtje nga vapa. Këshillohuni me mjek për sëmundjen, shtatzëninë, moshën ose nevoja të tjera, planifikoni ndihmë për këdo që ka nevojë dhe shmangni grumbullimin.
Kthehu lartVizita në Medinë
Namazi në Xhaminë e Profetit ka vlerë të madhe, por vizita në Medinë nuk është as shtyllë dhe as kusht i haxhit. Vizitojeni para ose pas haxhit, ose mund të mos e bëni. Jepni përshëndetje me respekt Profetit ﷺ dhe dy shokëve të tij aty ku lejohet, duke shmangur grumbullimin; duanë drejtojani vetëm Allahut. [4]
Kthehu lartNga Medina në Mekë
Vetëm hyrja në Medinë nuk kërkon ihram. Kur udhëtoni nga Medina në Mekë me nijet haxhi ose umreje, hyni në ihram te Dhul-Hulejfe ose para tij, i njohur edhe si Abjar Ali. Përgatitni rrobat më herët; kufizimet zbatohen pas hyrjes në gjendjen e ihramit me nijetin e një riti. [5]
Kthehu lartMikati dhe udhëtimi ajror
Kufijtë e caktuar përfshijnë Dhul-Hulejfen, El-Xhuhfen, Karn el-Menazilin, Jelemlemin dhe Dhat Irkun sipas rrugës. Udhëtari me nijet riti hyn në ihram te mikati përkatës. Kur fluturoni, përgatituni më herët dhe bëni nijet ihrami duke iu afruar ose para se të kaloni kufirin; mos supozoni se aeroporti është mikati. Konfirmoni rrugën. [5]
Kthehu lartTri format e haxhit
Temettu: kryeni umren gjatë muajve të haxhit, dilni nga ihrami dhe pastaj hyni në një ihram të ri për haxh. Ifrad: hyni në ihram vetëm për haxh. Kiran: bashkoni haxhin dhe umren në një ihram dhe qëndroni në të deri në lirimin gjatë haxhit. Haxhiu që plotëson kushtet dhe kryen temettu ose kiran jep kurbanin hedij të kërkuar; ai që bën ifrad nuk e ka borxh atë kurban të veçantë. [6]
Kthehu lartPërgatitja për ihram
Larja dhe pastërtia para ihramit rekomandohen. Burri mund të vërë parfum në trup para hyrjes në ihram, por jo t’i parfumosë rrobat e ihramit. Burrat zakonisht veshin një mbështjellëse mesi, një sipërme dhe sandale. Gratë veshin mbulim të zakonshëm e të përshtatshëm pa ngjyrë të përcaktuar. Edhe gratë me menstruacione dhe lehoni lahen për ihram. [7]
Kthehu lartNijeti dhe telbija
Bëni nijet në zemër për ritin e zgjedhur dhe thoni telbijen, kuptimi i së cilës është: «Të përgjigjem, o Allah, të përgjigjem. Të përgjigjem, Ti nuk ke shok, të përgjigjem. Vërtet lavdërimi, mirësia dhe sundimi të takojnë Ty. Ti nuk ke shok.» Haxhiu vazhdon deri në hedhjen e guralecëve te Xhemretul-Akabe; ai që bën umre deri në fillimin e tavafit. Kushtëzimi paraprak kur i druhet një pengese ka rregulla të hollësishme. [8]
Kthehu lartKufizimet gjatë ihramit
Pasi të hyni në ihram shmangni parfumin, heqjen e qimeve ose prerjen e thonjve, lidhjen e martesës, marrëdhënien seksuale dhe parapërgatitjet e saj, gjuetinë tokësore ose ndihmën për të dhe veprime të tjera të ndaluara. Larja dhe ndërrimi i rrobave të ihramit lejohen; shmangni produktet me aromë. Shkelja nuk e prish automatikisht haxhin: rregullat për gabimin, nevojën dhe kompensimin ndryshojnë. [9]
Kthehu lartKufizimet e veshjes
Burri në ihram shmang rrobat e formuara sipas trupit si këmisha ose pantallonat dhe mbulimin e ngjitur të kokës; vetë qepja nuk është arsyeja, prandaj rripi dhe ora lejohen. Gruaja në ihram nuk vesh nikab ose doreza; mund ta mbulojë fytyrën para burrave jo-mahrem me mbulesë të lirshme, duke respektuar dallimet e njohura sunite për mënyrën e saj. [10]
Kthehu lartSjellja dhe siguria
Shmangni sjelljen e pahijshme, padrejtësinë, grindjet e dëmshme, shtyrjen dhe bllokimin e rrugëve. Ruani gjuhën, ndihmoni haxhinjtë e cenueshëm dhe ndiqni udhëzimet e sigurisë. Mos dëmtoni kurrë dikë për të arritur Gurin e Zi ose për të kryer një vepër të rekomanduar dhe mos e lini farzin për fotografi ose pazar. [1]
Kthehu lartGjuetia dhe kafshët e dëmshme
Haxhiu në ihram nuk duhet të gjuajë kafshë të egra tokësore ose të ndihmojë gjuetarin. Haremi ka gjithashtu mbrojtje për gjahun dhe bimët e tij. Këto rregulla nuk e ndalojnë mbrojtjen nga kafshët e dëmshme; hardhuca geko përmendet veçmas në hadith. Shmangni dëmtimin pa nevojë të kafshëve dhe kërkoni udhëzim për rastin e veçantë. [9, 16]
Kthehu lartUmreja: tavafi
Kur të arrini në Mekë, bëni shtatë rrotullime rreth Qabesë, duke filluar në drejtim të Gurit të Zi, me Shtëpinë në të majtë. Nëse është e vështirë të arrihet, bëni shenjë pa shtyrë. Mbajeni rrethimin e Hixhrit brenda rrotullimit. Nuk kërkohet dua e përcaktuar për çdo rrotullim. Falni dy rekate më pas kur është e mundur. [8]
Kthehu lartPastërtia dhe sjellja në tavaf
Merrni abdes dhe hiqni papastërtinë para tavafit, duke ndjekur praktikën e Profetit dhe kujdesin; medhhebet sunite ndryshojnë nëse abdesi është kusht. Gruaja me menstruacione pret pastërtinë dhe larjen para tavafit. Mos shtyni për ta puthur Gurin e Zi ose prekur një qoshe dhe mos e trajtoni prekjen e pjesëve të Shtëpisë si detyrim.
Kthehu lartUmreja: sa’ji dhe dalja nga ihrami
Ecni shtatë gjatësi mes Safasë dhe Merves: nga Safaja në Merve është një, kthimi një tjetër, duke përfunduar në Merve. Pastaj burri rruan ose shkurton flokët e kokës; gruaja pret majat dhe nuk rruhet. Ai që kryen temettu del nga ihrami pas umres deri në hyrjen për haxh. Ai që bën kiran ose ifrad mbetet në ihram sipas ritit. [8]
Kthehu lart8 Dhulhixhe: Mina
Në të tetën, ai që bën temettu hyn në ihram për haxh nga vendi ku është në Mekë dhe thotë telbijen. Haxhinjtë shkojnë në Mina kur është e mundur dhe falin drekën, ikindinë, akshamin, jacinë dhe sabahun në kohët e tyre, duke shkurtuar namazet me katër rekate si udhëtarë, sipas shembullit të Profetit. Humbja e këtij qëndrimi të rekomanduar nuk e prish haxhin. [8]
Kthehu lart9 Dhulhixhe: Arafati
Pas lindjes së diellit udhëtoni në Arafat dhe sigurohuni se jeni brenda kufijve të tij, jo në luginën Urane. Falni drekën dhe ikindinë të shkurtuara e të bashkuara në kohën e parë kur mundeni, pastaj përmendeni Allahun dhe bëni dua të drejtuar nga kibla deri në perëndim. Qëndrimi në Arafat është thelbësor; ngjitja në kodër nuk kërkohet. Qëndrimi normalisht fillon pas mesditës së të nëntës dhe vazhdon deri në agimin e Ditës së Kurbanit; medhhebet ndryshojnë për fillimin e tij. Ai që qëndron gjatë ditës duhet të mbetet deri në perëndim nëse mundet. Kush e humb qëndrimin deri në agim duhet të pyesë menjëherë për daljen nga ihrami dhe kazanë e haxhit. [8]
Kthehu lartNata në Muzdelife
Pas perëndimit udhëtoni qetësisht në Muzdelife, bashkoni atje akshamin dhe jacinë dhe kaloni natën sipas mundësisë e organizimit. Të dobëtit dhe shoqëruesit e tyre kanë lehtësim të largohen gjatë natës. Medhhebet ndryshojnë për qëndrimin minimal dhe arsyet e vlefshme. Pas sabahut përmendeni Allahun deri në dritën e mëngjesit, pastaj nisuni për Mina para lindjes së diellit. [8]
Kthehu lart10 Dhulhixhe: xhemreja e madhe
Në Ditën e Kurbanit hidhni shtatë guralecë të vegjël një nga një te Xhemretul-Akabe, duke thënë tekbir me secilin. Synoni pellgun e caktuar, jo njerëzit ose shtyllën. Larja e guralecëve nuk kërkohet. Respektoni oraret dhe udhëzimet e sigurta për kontrollin e turmave. [8]
Kthehu lartKurbani hedij dhe kompensimi
Haxhiu që plotëson kushtet dhe kryen temettu ose kiran e ka detyrim kurbanin. Nëse nuk e siguron dot, Kurani cakton agjërimin e tri ditëve gjatë haxhit dhe shtatë pas kthimit. Jo çdo haxhi e ka detyrim të njëjtin kurban; hediji farz ndryshon nga kompensimi për shkelje. Një organizatë e besuar dhe e autorizuar mund ta kryejë kurbanin në kohën dhe vendin e duhur. [6]
Kthehu lartPrerja e flokëve dhe lirimi i parë
Pas hedhjes së guralecëve dhe kurbanit të kërkuar, burri rruan ose shkurton flokët; rruajtja është më e mirë. Gruaja pret majat dhe nuk rruhet. Lirimi i parë ndodh pas veprave të kërkuara nga medhhebi i ndjekur; shumica e kufizimeve mbarojnë, ndërsa marrëdhënia seksuale mbetet e ndaluar deri në lirimin e plotë. Bashkimi dhe rendi i veprave të kërkuara ndryshojnë mes medhhebeve. [8, 11]
Kthehu lartTavafi ifada dhe sa’ji
Shkoni në Mekë për tavafin ifada, një rit thelbësor. Kryeni sa’jin e haxhit kur kërkohet, përfshirë për temettu. Për ifradin dhe kiranin, gjykimi ndryshon nëse sa’ji është kryer pas tavafit të mbërritjes. Pasi plotësohen veprat për lirimin e plotë, mbarojnë kufizimet e mbetura. Disa veprime të Ditës së Kurbanit mund të ndryshojnë radhë siç lejohet në Sunet. [8, 11]
Kthehu lartDitët e Teshrikut
Qëndroni në Mina netët përkatëse, sipas detyrimeve, mundësisë dhe arsyeve të vlefshme. Pas mesditës çdo ditë hidhni guralecë në tri xhemret sipas radhës: e vogla, e mesmja, e madhja; shtatë guralecë veçmas në secilën, duke thënë tekbir. Pas së parës dhe së dytës bëni dua larg turmave; mos ndaloni pas së fundit. Koha dhe përjashtimet kanë hollësi. [12]
Kthehu lartLargimi më herët ose qëndrimi
Haxhiu mund të largohet më herët nga Mina pas hedhjes së guralecëve më të dymbëdhjetën, duke ikur para perëndimit sipas kushteve përkatëse. Qëndrimi për hedhjen më të trembëdhjetën lejohet gjithashtu dhe është më i mirë për atë që mundet. Vonesa pa dashje, trafiku ose arsye tjetër ka rregulla të hollësishme; mos e rrezikoni veten ose të tjerët. [13]
Kthehu lartTavafi i lamtumirës dhe nisja
Para largimit nga Meka pas haxhit, bëjeni tavafin e lamtumirës ritin e fundit te Shtëpia. Gruaja me menstruacione ose lehoni përjashtohet nga tavafi i lamtumirës pasi ka plotësuar tavafin ifada. Kjo nuk e heq kërkesën e tavafit ifada; kërkoni udhëzim nëse ai mbetet i paplotë. Largohuni pa vonesë të panevojshme, pastaj vizitoni Medinën ose kthehuni në shtëpi. [14]
Kthehu lartMenstruacionet dhe lehonia
Gruaja mund të hyjë në ihram, të qëndrojë në Arafat, ta përmendë Allahun dhe të kryejë ritet, por pret derisa të pastrohet dhe të lahet para tavafit. Nëse mund ta humbë Arafatin ose duhet të udhëtojë, nuk duhet të supozojë se ka dalë nga ihrami; kërkoni udhëzim individual për ritin, nevojën dhe dallimet e njohura. Gjykimi për sa’jin lidhet me tavafin që e paraprin. [15]
Kthehu lartSëmundja dhe mundësitë e kufizuara
Përdorni lehtësimet e vlefshme, mjetet ndihmëse të lëvizjes ose shoqërues kur duhet dhe ndiqni këshillat mjekësore e të sigurisë. Disa me arsye të vlefshme kanë rregulla për ndihmën në hedhjen e guralecëve, përfaqësuesin ose qëndrimin gjatë natës; zbatimi ndryshon. Mos supozoni se ai që ka mundësi mund të caktojë përfaqësues vetëm për lehtësi. Kërkoni ndihmë herët dhe mos e shtyni mjekimin urgjent.
Kthehu lartVeprat thelbësore dhe gabimet
Medhhebet dallojnë veprat thelbësore, detyrimet dhe veprat e rekomanduara, por disa hollësi i klasifikojnë ndryshe. Qëndrimi në Arafat dhe tavafi ifada janë themelorë dhe ihrami e fut njeriun në rit; statusi dhe hollësitë e sa’jit dhe prerjes së flokëve ndryshojnë mes medhhebeve. Mos supozoni se çdo gabim e prish haxhin ose kërkon kurban. Pyetni një mësues të ditur para largimit.
Kthehu lartPas haxhit
Falënderojeni Allahun dhe kërkojini ta pranojë adhurimin tuaj. Vazhdoni namazin, pendimin, sjelljen e mirë, përmbushjen e të drejtave të të tjerëve dhe bamirësinë. Pasi të plotësohen ritet, tavafi i lamtumirës kur kërkohet dhe organizimi i udhëtimit, haxhiu mund të kthehet; nuk kërkohet numër fiks ditësh shtesë. Titulli ose pamja nuk është provë pranimi.
Kthehu lartListë e shkurtër kontrolli
1. Përgatituni dhe kontrolloni mundësinë e lejet. 2. Zgjidhni ritin dhe hyni në ihram te mikati. 3. Për temettu, plotësoni umren dhe dilni nga ihrami. 4. Hyni në ihram për haxh dhe shkoni në Mina më të tetën. 5. Qëndroni në Arafat më të nëntën dhe kaloni natën në Muzdelife. 6. Më të dhjetën: hidhni guralecë te xhemreja e madhe, jepni kurbanin hedij të kërkuar, prisni flokët, kryeni tavafin ifada dhe sa’jin e kërkuar. 7. Hidhni guralecë te tri xhemret ditët e Teshrikut. 8. Para largimit nga Meka, kryeni tavafin e lamtumirës nëse nuk jeni të përjashtuar. Kontrolloni hollësitë e rendit dhe përjashtimeve me një mësues të ditur.
Kthehu lartBurimet
[1] Kurani: Ali Imran 3:97; El-Bekare 2:197, 2:286. [2] Sahih al-Bukhari 8; Sahih Muslim 16. [3] Sahih al-Bukhari 1513, 1852. [4] Sahih al-Bukhari 1189, 1190; Sahih Muslim 1397. [5] Sahih al-Bukhari 1526; Sahih Muslim 1181. [6] Kurani: El-Bekare 2:196; Sahih Muslim 1227. [7] Sahih Muslim 1218a; Sahih al-Bukhari 1539. [8] Sahih Muslim 1218a; Sahih al-Bukhari 1646. [9] Kurani: El-Bekare 2:196–197 dhe El-Maide 5:95; Sahih al-Bukhari 1814. [10] Sahih al-Bukhari 1542, 1838. [11] Sahih al-Bukhari 1736; Sahih Muslim 1306. [12] Sahih al-Bukhari 1751, 1753. [13] Kurani: El-Bekare 2:203. [14] Sahih al-Bukhari 1755, 1760. [15] Sahih al-Bukhari 305; Sahih Muslim 1211. [16] Sahih al-Bukhari 1829; Sahih Muslim 2238. Numërimi i haditheve mund të ndryshojë mes botimeve.
Kthehu lart
