Adhkari za Hija na Umra

Mipangilio ya kusoma

قَدْ رَبَطَ اللَّهُ تَعَالَى بَيْنَ الْحَجِّ وَالذِّكْرِ فَجَعَلَهُ مِنْ أَهَمِّ مَقَاصِدِ الرُّكْنِ الْخَامِسِ مِنْ أَرْكَانِ الدِّينِ، قَالَ تَعَالَى :

"وَاذْكُرُوا اللَّهَ فِي أَيَّامٍ مَعْدُودَاتٍ ". [سُورَةُ الْبَقَرَةِ - الْآيَةُ 203]

وَقَالَ تَعَالَى :

"وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالاً وَعَلَى كُلِّ ضَامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ ﴿27﴾ لِيَشْهَدُوا مَنَافِعَ لَهُمْ وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَعْلُومَاتٍ عَلَى مَا رَزَقَهُمْ مِنْ بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ". [سُورَةُ الْحَجِّ - الْآيَةُ 28]

فَجَعَلَ مِنْ أَهَمِّ مَقَاصِدِ الْحَجِّ أَنْ يَقُومَ الْعَبْدُ بِذِكْرِ اللَّهِ وَشُكْرِهِ.

وَأَكَّدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْتِبَاطَ الْحَجِّ بِذِكْرِ اللَّهِ فَقَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ:

" إِنَّمَا جُعِلَ الطَّوَافُ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ وَرَمْيُ الْجِمَارِ لِإِقَامَةِ ذِكْرِ اللَّهِ". [رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالتِّرْمِذِيُّ]

وَهَكَذَا يَتَجَلَّى شَأْنُ الذِّكْرِ فِي الْحَجِّ، وَيَسْتَبِينُ عِظَمُ مَنْزِلَتِهِ وَرَفِيعُ مَكَانَتِهِ. وَفِيمَا يَلِي الْأَدْعِيَةُ النَّبَوِيَّةُ وَالْأَذْكَارُ الْوَارِدَةُ فِي مَحَطَّاتِ الْحَجِّ وَمَوَاقِيتِهِ الزَّمَانِيَّةِ وَالْمَكَانِيَّةِ وَالْعُمْرَةِ وَالزِّيَارَةِ فَاحْفَظْهَا لِيَكُونَ حَجُّكَ مَبْرُورًا وَسَعْيُكَ مَشْكُورًا.

Allah Aliyetukuka ameunganisha Hija na kumkumbuka, na akaifanya kumbukumbu hiyo kuwa miongoni mwa makusudio muhimu ya nguzo ya tano ya dini. Aliyetukuka amesema:

‘Na mkumbukeni Allah katika siku zilizohesabiwa.’ [Al-Baqarah 203]

Na Aliyetukuka amesema:

‘Watangazie watu Hija; watakujia kwa miguu na juu ya kila ngamia mwembamba, wakitokea kila njia ya mbali. (27) Ili washuhudie manufaa yao na walitaje jina la Allah katika siku maalumu juu ya wanyama aliowaruzuku.’ [Al-Hajj 28]

Hivyo, kumkumbuka Allah na kumshukuru ni miongoni mwa makusudio muhimu ya Hija.

Mtume, rehema na amani za Allah ziwe juu yake, alisisitiza uhusiano wa Hija na kumkumbuka Allah aliposema:

‘Kuzunguka Nyumba, kwenda kati ya Safa na Marwa na kurusha vijiwe kumewekwa ili kusimamisha kumbukumbu ya Allah.’[Imepokewa na Abu Dawud na At-Tirmidhi]

Hivyo unaonekana umuhimu na hadhi ya kumkumbuka Allah katika Hija. Zifuatazo ni dua za Mtume na adhkari zilizopokewa kuhusu sehemu na nyakati za Hija, Umra na ziara. Zihifadhi ili Hija yako ikubaliwe na jitihada yako ithaminiwe.

الذِّكْرُ عِنْدَ الْإِحْرَامِ
"سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ"

دُعَاءُ التَّلْبِيَةِ فِي الْحَجِّ وَالْعُمْرَةِ
"لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ، وَالنِّعْمَةَ، لَكَ وَالْمُلْكَ، لَا شَرِيكَ لَكَ".  [الْبُخَارِيُّ (2/ 170)، وَمُسْلِمٌ (1184)]

الدُّعَاءُ عِنْدَ رُؤْيَةِ الْكَعْبَةِ
"اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، فَحَيِّنَا رَبَّنَا بِالسَّلَامِ". [أَبِي شَيْبَةَ 7/ 102، وَالْبَيْهَقِيُّ 5/ 73]

الدُّعَاءُ عِنْدَ اسْتِلَامِ الْحَجَرِ الْأَسْوَدِ
"بِاسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ". [الطَّبَرَانِيُّ (862)، (863)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 79)]
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُمَّ تَصْدِيقًا بِكِتَابِكَ، وَسُنَّةِ نَبِيِّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ". [الطَّبَرَانِيُّ (865)]

الدُّعَاءُ بَيْنَ الرُّكْنِ الْيَمَانِيِّ وَالْحَجَرِ الْأَسْوَدِ
"رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً، وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ". [أَبُو دَاوُدَ 2/179 وَأَحْمَدُ 3/411]

الدُّعَاءُ فِي الطَّوَافِ
"اللَّهُمَّ رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ". [الطَّبَرَانِيُّ (857)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 84)]
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ، لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، بِيَدِهِ الْخَيْرُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ".

الدُّعَاءُ بَعْدَ رَكْعَتَيِ الطَّوَافِ
اللَّهُمَّ اعْصِمْنِي بِدِينِكَ، وَطَاعَةِ رَسُولِكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ.
اللَّهُمَّ جَنِّبْنِي حُدُودَكَ.
اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِمَّنْ يُحِبُّكَ، وَيُحِبُّ مَلَائِكَتَكَ، وَرُسُلَكَ، وَعِبَادَكَ الصَّالِحِينَ اللَّهُمَّ حَبِّبْنِي إِلَيْكَ، وَإِلَى مَلَائِكَتِكَ، وَرُسُلِكَ، وَعِبَادَكَ الصَّالِحِينَ.
اللَّهُمَّ آتِنِي مِنْ خَيْرِ مَا تُؤْتِي عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ.
اللَّهُمَّ يَسِّرْنِي لِلْيُسْرَى، وَجَنِّبْنِي الْعُسْرَى، وَاغْفِرْ.

الدُّعَاءُ عِنْدَ صُعُودِ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ
عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ مِنَ الْمَسْجِدِ يُرِيدُ الصَّفَا، يَقُولُ: "نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ بِهِ" فَبَدَأَ بِالصَّفَا، وَقَرَأَ: {إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} وَكَانَ إِذَا وَقَفَ عَلَى الصَّفَا يُكَبِّرُ ثَلَاثًا، وَيَقُولُ:
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ".
ثُمَّ أَعَادَ هَذَا الْكَلَامَ. [مُسْلِمٌ (1218)، وَأَحْمَدُ (3/ 320، 321)]

الدُّعَاءُ عَلَى الصَّفَا
"اللَّهُمَّ إِنَّكَ قُلْتَ: {اِدْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ} وَإِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ، وَإِنِّي أَسْأَلُكَ كَمَا هَدَيْتَنِي إِلَى الْإِسْلَامِ أَلَا تَنْزِعَهُ مِنِّي حَتَّى تَتَوَفَّانِي، وَأَنَا مُسْلِمٌ".
"اللَّهُمَّ اعْصِمْنَا بِدِينِكَ، وَطَوَاعِيَتِكَ، وَطَوَاعِيَةِ رَسُولِكَ، وَجَنِّبْنَا حُدُودَكَ".
"اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا نُحِبُّكَ، وَنُحِبُّ مَلَائِكَتَكَ، وَأَنْبِيَاءَكَ، وَرُسَلَكَ، وَنُحِبُّ عِبَادَكَ الصَّالِحِينَ".
"اللَّهُمَّ حَبِّبْنَا إِلَيْكَ وَإِلَى مَلَائِكَتِكَ، وَإِلَى أَنْبِيَائِكَ، وَرُسُلِكَ، وَإِلَى عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ".
"اللَّهُمَّ يَسِّرْنَا لِلْيُسْرَى، وَجَنِّبْنَا الْعُسْرَى، وَاغْفِرْ لَنَا فِي الْآخِرَةِ". [الْبَيْهَقِيُّ (5/ 94)]

الدُّعَاءُ فِي السَّعْيِ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ
"رَبِّ اغْفِرْ وَارْحَمْ إِنَّكَ أَنْتَ الْأَعَزُّ الْأَكْرَمُ". [الطَّبَرَانِيُّ (870)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 95)]

الدُّعَاءُ بِعَرَفَاتٍ
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ". [التِّرْمِذِيُّ (3579)، وَالطَّبَرَانِيُّ (784)]

دُعَاءُ السَّلَفِ الصَّالِحِ فِي عَرَفَاتٍ
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ".
"اللَّهُمَّ اهْدِنَا بِالْهُدَى، وَزَيِّنَّا بِالتَّقْوَى، وَاغْفِرْ لَنَا فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى".
"ثُمَّ يَخْفِضُ صَوْتَهُ، ثُمَّ يَقُولُ: اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ مِنْ فَضْلِكَ وَعَطَائِكَ رِزْقًا طَيِّبًا مُبَارَكًا".
"اللَّهُمَّ إِنَّكَ أَمَرْتَ بِالدُّعَاءِ، وَقَضَيْتَ عَلَى نَفْسِكَ بِالِاسْتِجَابَةِ، وَأَنْتَ لَا تُخْلِفُ وَعْدَكَ، وَلَا تَكْذِبُ عَهْدَكَ، اللَّهُمَّ مَا أَحْبَبْتَ مِنْ خَيْرٍ فَحَبِّبْهُ إِلَيْنَا، وَيَسِّرْهُ لَنَا، وَمَا كَرِهْتَ مِنْ شَيْءٍ فَكَرِّهْهُ إِلَيْنَا وَجَنِّبْنَاهُ، وَلَا تَنْزِعْ عَنَّا الْإِسْلَامَ بَعْدَ إِذْ أَعْطَيْتَنَا".

الدُّعَاءُ عِنْدَ رَمْيِ جَمْرَةِ الْعَقَبَةِ عِنْدَ كُلِّ حَصَاةٍ
"اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ".
"اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا مَبْرُورًا وَذَنْبًا مَغْفُورًا". [الطَّبَرَانِيُّ (881)، وَالْبَيْهَقِيُّ (5/ 129)]

الذِّكْرُ عِنْدَ ذَبْحِ الْأَضَاحِيِّ
بِسْمِ اللَّهِ , اللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنْ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ وَمِنْ أُمَّةِ مُحَمَّدٍ

دُعَاءُ الرُّجُوعِ مِنَ الْحَجِّ أَوِ الْعُمْرَةِ
"اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ".
"لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، آيِبُونَ، تَائِبُونَ، عَابِدُونَ، سَاجِدُونَ".
"اللَّهُمَّ اجْعَلْهُ حَجًّا مَبْرُورًا وَسَعْيًا مَشْكُورًا وَذَنْبًا مَغْفُورًا".

Dhikri wakati wa kuingia ihram
“Allah ametakasika, sifa njema ni za Allah, na Allah ni Mkubwa zaidi.”

Dua ya talbiyah katika Hija na Umrah
“Nimeitika, ewe Allah, nimeitika. Nimeitika, huna mshirika, nimeitika. Hakika sifa njema, neema na ufalme ni Vyako. Huna mshirika.” [Bukhari (2/170), Muslim (1184)]

Dua wakati wa kuiona Kaaba
“Ewe Allah, Wewe ni Amani na amani hutoka Kwako; Mola wetu, tutakie maisha kwa amani.” [Abu Shaybah 7/102, al-Bayhaqi 5/73]

Dua wakati wa kugusa Jiwe Jeusi
“Kwa jina la Allah, na Allah ni Mkubwa zaidi.” [at-Tabarani (862), (863), al-Bayhaqi (5/79)]
“Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah, na Allah ni Mkubwa zaidi. Ewe Allah, nikithibitisha Kitabu Chako na Sunnah ya Mtume Wako (rehma na amani zimshukie).” [at-Tabarani (865)]

Dua kati ya Rukn al-Yamani na Jiwe Jeusi
“Mola wetu, tupe mema duniani na mema Akhera, na utulinde na adhabu ya Moto.” [Abu Dawud 2/179 na Ahmad 3/411]

Dua katika tawafu
“Ewe Allah, Mola wetu, tupe mema duniani na mema Akhera, na utulinde na adhabu ya Moto.” [at-Tabarani (857), al-Bayhaqi (5/84)]
“Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah peke Yake, hana mshirika. Ufalme na sifa njema ni Zake, kheri iko mkononi Mwake na Yeye ni Mweza wa kila kitu.”

Dua baada ya rakaa mbili za tawafu
Ewe Allah, nilinde kwa dini Yako na kumtii Mtume Wako (rehma na amani zimshukie).
Ewe Allah, niepushe na kuvuka mipaka Yako.
Ewe Allah, nijalie niwe miongoni mwa wanaokupenda Wewe, malaika Wako, mitume Wako na waja Wako wema. Ewe Allah, nifanye nipendwe na Wewe, malaika Wako, mitume Wako na waja Wako wema.
Ewe Allah, nipe kheri unayowapa waja Wako wema duniani na Akhera.
Ewe Allah, nirahisishie yaliyo mepesi, niepushe na yaliyo magumu na unisamehe.

Dua wakati wa kupanda Safa na Marwah
Kutoka kwa Jabir ibn Abdullah (Allah awawie radhi wote wawili): Nilimsikia Mtume wa Allah (rehma na amani zimshukie) alipotoka msikitini kuelekea Safa akisema, “Tunaanza kwa kile alichoanza nacho.” Akaanza kwa Safa na akasoma: “Hakika Safa na Marwah ni miongoni mwa alama za Allah.” Aliposimama Safa alitamka takbiri mara tatu na kusema:
“Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah peke Yake, hana mshirika. Ufalme na sifa njema ni Zake, na Yeye ni Mweza wa kila kitu. Hapana mungu ila Allah; ametimiza ahadi Yake, amemsaidia mja Wake na ameyashinda makundi peke Yake.”
Kisha akayarudia maneno hayo. [Muslim (1218), Ahmad (3/320, 321)]

Dua katika Safa
“Ewe Allah, Wewe umesema: Niombeni, nitawaitikia; na huvunji ahadi. Ninakuomba, kama ulivyoniongoza kwenye Uislamu, usiniondolee mpaka unifishe nikiwa Muislamu.”
“Ewe Allah, tulinde kwa dini Yako, kwa kukutii na kumtii Mtume Wako, na utuepushe na kuvuka mipaka Yako.”
“Ewe Allah, tujaalie tukupende Wewe, tuwapende malaika Wako, manabii Wako, mitume Wako na waja Wako wema.”
“Ewe Allah, tufanye tupendwe na Wewe, malaika Wako, manabii Wako, mitume Wako na waja Wako wema.”
“Ewe Allah, turahisishie yaliyo mepesi, tuepushe na yaliyo magumu na utusamehe Akhera.” [al-Bayhaqi (5/94)]

Dua wakati wa sa‘i kati ya Safa na Marwah
“Mola wangu, samehe na urehemu; hakika Wewe ndiye Mwenye nguvu zaidi na Mkarimu zaidi.” [at-Tabarani (870), al-Bayhaqi (5/95)]

Dua katika Arafat
“Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah peke Yake, hana mshirika. Ufalme na sifa njema ni Zake, na Yeye ni Mweza wa kila kitu.” [Tirmidhi (3579), at-Tabarani (784)]

Dua ya watangulizi wema katika Arafat
“Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah peke Yake, hana mshirika. Ufalme na sifa njema ni Zake, na Yeye ni Mweza wa kila kitu.”
“Ewe Allah, tuongoze kwa uongofu, tupambe kwa uchamungu, na utusamehe Akhera na duniani.”
“Kisha anashusha sauti yake na kusema: Ewe Allah, ninakuomba katika fadhila na zawadi Yako riziki nzuri yenye baraka.”
“Ewe Allah, umeamrisha dua na umejilazimishia kuitikia; huvunji ahadi Yako wala hukiuki agano Lako. Ewe Allah, kheri uipendayo tufanyie tuipende na uturahisishie; usichokipenda tufanyie tusikipende na utuepushe nacho. Usituondolee Uislamu baada ya kutupa.”

Dua kwa kila kokoto wakati wa kurusha Jamrat al-Aqabah
“Allah ni Mkubwa zaidi, Allah ni Mkubwa zaidi, Allah ni Mkubwa zaidi.”
“Ewe Allah, ifanye Hija ikubalike na dhambi isamehewe.” [at-Tabarani (881), al-Bayhaqi (5/129)]

Dhikri wakati wa kuchinja dhabihu
Kwa jina la Allah. Ewe Allah, pokea kutoka kwa Muhammad, familia ya Muhammad na umma wa Muhammad.

Dua ya kurudi kutoka Hija au Umrah
“Allah ni Mkubwa zaidi, Allah ni Mkubwa zaidi, Allah ni Mkubwa zaidi.”
“Hapana mungu anayestahiki kuabudiwa isipokuwa Allah peke Yake, hana mshirika. Ufalme na sifa njema ni Zake, na Yeye ni Mweza wa kila kitu. Sisi ni wenye kurudi, kutubu, kuabudu na kusujudu.”
“Ewe Allah, ifanye iwe Hija iliyokubaliwa, sa‘i iliyothaminiwa na dhambi iliyosamehewa.”

Muda wa kusomaTayari unapotaka
0 / 0

Usomaji wako uliokamilika utaonekana hapa.

Usomaji umesitishwa

Maelezo na chanzo

Shiriki dhikri

WhatsApp Telegram Facebook X
Maandishi ya kushiriki

Anza tena?

Hii itafuta vihesabu vya sasa na ulipohifadhi katika kundi hili. Historia ya usomaji uliokamilika itabaki.

Kutoka maktaba ya hadithi

Hadithi
Hamzah bin Mughirah bin Shu’bah narrated that his father said: “The Messenger of Allah (ﷺ) lagged behind (on a journey) and we reached the people when ‘Abdur Rahman bin ‘Awf had already led them in one Rak’ah of the prayer. When he realized that the Prophet (ﷺ) was there, he wanted to step back, but the Prophet (ﷺ) gestured to him that he should complete the prayer. He said: ‘You have done well, do the same in the future.’”
Sunan Ibn Majah

English reference : Vol. 1, Book 5, Hadith 1236 Arabic reference : Book 5, Hadith 1294

Soma hadithi na chanzo