Adhkari za jioni

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، اللَّهُ الصَّمَدُ، لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ، وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ.
Kwa jina la Allah, Mwingi wa rehema, Mwenye kurehemu.
Sema: Yeye ni Allah, Mmoja. Allah ndiye Mtoshelezi anayehitajiwa na wote. Hakuzaa wala hakuzaliwa. Wala hakuna yeyote aliye sawa Naye.
مَنْ قَالَهَا حِينَ يُصْبِحُ وَحِينَ يُمْسِي كَفَتْهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ (الْإِخْلَاصِ وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ).
Anayezisoma asubuhi na jioni zitamtosheleza dhidi ya kila kitu: Surat Al-Ikhlas na sura mbili za kujikinga.

Maelezo na chanzo

فِي أَذْكَارِ الصَّبَاحِ وَالْمَسَاءِ نَقْرَأُ سُوَرَ الْإِخْلَاصِ، وَالْمُعَوِّذَتَيْنِ. ثَلَاثَ مَرَّاتٍ.
هَلْ نَقْرَأُ كُلَّ سُورَةٍ ثَلَاثًا، أَمْ نَقْرَأُ الْإِخْلَاصَ مَرَّةً ثُمَّ الْفَلَقَ مَرَّةً، ثُمَّ النَّاسَ مَرَّةً، ثُمَّ نُكَرِّرُ مَرَّتَيْنِ؟

فَلَمْ نَطَّلِعْ عَلَى نَصٍّ فِي الْمَسْأَلَةِ يُعَيِّنُ أَحَدَ الْأَمْرَيْنِ، وَلَكِنَّ الظَّاهِرَ أَنَّ الْأَوْلَى أَنْ تَقْرَأَ السُّوَرَ الثَّلَاثَ مَرَّةً ثُمَّ تُعِيدَ قِرَاءَتَهَا مَعَ بَعْضٍ مَرَّتَيْنِ، وَيَدُلُّ لِهَذَا أَنَّهُ ثَبَتَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَذْكَارِ النَّوْمِ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فِيهِمَا: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ، وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ، وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ. يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ

وَثَبَتَ عَنْهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لِفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ: تُسَبِّحُونَ وَتَحْمَدُونَ وَتُكَبِّرُونَ خَلْفَ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.

وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ الرَّاوِي عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمَّا سُئِلَ عَنْ كَيْفِيَّةِ ذِكْرِهِنَّ قَالَ: يَقُولُ: سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ. حَتَّى يَكُونَ مِنْهُنَّ كُلِّهِنَّ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، كَذَا فِي الصَّحِيحِ عَنِ ابْنِ صَالِحٍ.

وَقَدْ رَجَّحَ ابْنُ حَجَرٍ أَنَّ كِلَا الْأَمْرَيْنِ حَسَنٌ وَمَالَ إِلَى أَفْضَلِيَّةِ الْإِفْرَادِ، وَذَكَرَ فِي ذَلِكَ حُجَجًا مِنْهَا حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ: أُمِرْنَا أَنْ نُسَبِّحَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَنَحْمَدَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَنُكَبِّرَ أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ. وَالْحَدِيثُ رَوَاهُ الْحَاكِمُ وَصَحَّحَهُ وَوَافَقَهُ الذَّهَبِيُّ. وَفِي حَدِيثِ مُسْلِمٍ: مَنْ سَبَّحَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَحَمِدَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَكَبَّرَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَقَالَ تَمَامَ الْمِائَةِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. غُفِرَتْ خَطَايَاهُ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.

فَحَدِيثُ أَذْكَارِ النَّوْمِ السَّابِقُ فِي الْمُعَوِّذَاتِ ظَاهِرُهُ الْجَمْعُ بَيْنَ السُّوَرِ، وَإِعَادَتُهَا مَجْمُوعَةً ثَلَاثًا، وَأَمَّا أَحَادِيثُ التَّسْبِيحَاتِ فَالظَّاهِرُ أَنَّ الْأَفْضَلَ هُوَ تَفْرِيقُهَا، فَلَوْ أَنَّ الْإِنْسَانَ جَمَعَ أَوْ فَرَّقَ فَالظَّاهِرُ أَنَّ الْكُلَّ لَا حَرَجَ فِيهِ، وَالْأَوْلَى إِلْحَاقُ الْمُعَوِّذَاتِ مَسَاءً وَصَبَاحًا بِالْمُعَوِّذَاتِ فِي أَذْكَارِ النَّوْمِ.
Katika dhikri za asubuhi na jioni tunasoma Surat Al-Ikhlas na sura mbili za kujikinga mara tatu.
Je, tusome kila sura mara tatu, au tusome Al-Ikhlas mara moja, kisha Al-Falaq mara moja na An-Nas mara moja, halafu turudie hivyo mara mbili zaidi?

Hatukupata matini inayobainisha mojawapo ya njia hizi mbili. Hata hivyo, inaonekana kuwa bora kuzisoma sura tatu mara moja kisha kuzirudia pamoja mara mbili zaidi. Kinachoonyesha hivyo ni kilichothibiti kutoka kwa Mtume, rehema na amani za Allah ziwe juu yake, kuhusu dhikri za kulala: kila usiku alipokwenda kitandani aliunganisha viganja vyake, akapuliza ndani yake na akasoma: “Sema: Yeye ni Allah, Mmoja”, “Sema: Najikinga kwa Mola wa mapambazuko” na “Sema: Najikinga kwa Mola wa watu”. Kisha alivipitisha viganja vyake katika sehemu za mwili alizoweza, akianzia kichwani, usoni na mbele ya mwili wake. Alifanya hivyo mara tatu. Imepokewa na al-Bukhari.

Pia imethibiti kuwa aliwaambia wahamiaji maskini: Semeni tasbihi, tahmidi na takbiri mara thelathini na tatu baada ya kila swala. Imepokewa na al-Bukhari na Muslim.

Abu Salih, msimulizi kutoka kwa Abu Huraira, alipoulizwa jinsi ya kuzisema, alisema: Aseme Subhanallah, Alhamdulillah na Allahu Akbar mpaka kila moja iwe mara thelathini na tatu. Ndivyo ilivyokuja katika Sahih kutoka kwa Ibn Salih.

Ibn Hajar aliona kuwa njia zote mbili ni nzuri, lakini alielekea kupendelea kuzisoma kila moja peke yake. Alitaja ushahidi kadhaa, ukiwemo hadithi ya Zaid ibn Thabit: Tumeamrishwa kusema tasbihi mara thelathini na tatu, tahmidi mara thelathini na tatu na takbiri mara thelathini na nne baada ya kila swala. Hadithi hii imepokewa na al-Hakim, ambaye aliiona kuwa sahihi, na adh-Dhahabi akakubaliana naye. Katika hadithi ya Muslim: Anayesifu kwa tasbihi mara thelathini na tatu, akamhimidi Allah mara thelathini na tatu, akasema takbiri mara thelathini na tatu baada ya kila swala, na kukamilisha mia kwa kusema “Hakuna mungu wa haki isipokuwa Allah peke Yake, hana mshirika, ufalme na sifa njema ni Zake, naye ana uwezo juu ya kila kitu”, husamehewa makosa yake hata kama ni mengi kama povu la bahari.

Kwa hiyo, hadithi iliyotangulia kuhusu sura za kujikinga kabla ya kulala inaonekana kuonyesha kuzisoma sura pamoja na kuzirudia pamoja mara tatu. Ama hadithi za tasbihi, inaonekana kuwa bora kuzisoma kila moja kando. Mtu akiziunganisha au akizitenganisha, inaonekana kuwa hakuna ubaya katika yote mawili. Ni bora kufuata utaratibu wa sura za kujikinga kabla ya kulala kwa sura hizo katika dhikri za asubuhi na jioni.