Mwongozo Kamili wa Sala
Jifunze sala tano za kila siku hatua kwa hatua. Mwongozo huu unaeleza njia inayofundishwa sana katika Usunni; madhehebu ya Kisunni yanayotambuliwa hutofautiana katika baadhi ya maelezo. Sali kadiri unavyoweza na umuulize mwalimu unayemwamini inapohitajika. Sikiliza msomaji mwenye ujuzi unapojifunza. إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا Hakika sala imewekewa waumini nyakati maalumu. — Qur’ani 4:103
Chagua wa kujifunza naye
Picha zinaonyesha njia inayofundishwa sana katika Usunni. Baadhi ya maelezo hutofautiana baina ya madhehebu; sali kadiri unavyoweza. Udhu unabaki kuwa sahihi mpaka utenguke.
Kujiandaa kwa sala
Hakikisha wakati wa sala umeingia; timiza twahara inayotakiwa, ondoa najisi, funika sehemu zinazotakiwa kufunikwa katika sala, na usali mahali safi ukielekea kibla kadiri unavyoweza. Tazama Mwongozo wa Udhu kwa kutawadha. Sali kwa utulivu na utimize kila tendo.
Rudi juuNia na takbira ya kufungulia
Nuia moyoni sala unayosali; hakuna tamko la nia linalotakiwa. Simama kwa sala ya faradhi ukiweza. Inua mikono karibu na mabega au masikio na utoe takbira, yenye maana ya Allah ni Mkubwa kuliko vyote. Weka mkono wa kulia juu ya wa kushoto ukiwa umesimama, na utazame mahali pa kusujudu. اللَّهُ أَكْبَرُ Maana: Allah ni Mkubwa kuliko vyote.
Rudi juuDua ya kufungulia
Baada ya takbira ya kufungulia, dua ya kufungulia inapendekezwa. Mfano mmoja wenye msingi huanza kwa sehemu hii: وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ. Kisha jikinge kwa Allah na Shetani: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ (Najikinga kwa Allah na Shetani aliyelaaniwa). Dua ya kufungulia inapendekezwa; huhitaji kuchanganya namna zake mbalimbali. Maana: Namwelekea kwa ikhlasi Muumba wa mbingu na ardhi. Sala yangu, ibada yangu ya kuchinja, uhai na kifo changu ni kwa Allah, Mola wa walimwengu, asiye na mshirika.
Rudi juuSoma Al-Fatihah
Soma Al-Fatihah katika kila rakaa ukisali peke yako au ukiwa imamu, kisha sema آمِينَ yenye maana ya “Ewe Allah, itikia”. Jifunze hatua kwa hatua pamoja na mwalimu ikihitajika. Madhehebu ya Kisunni hutofautiana kuhusu kisomo cha anayemfuata imamu; fuata mwalimu au madhehebu unayoamini bila kumtangulia imamu. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ Maana: Kwa jina la Allah, Mwingi wa rehema, Mwenye kurehemu. Sifa njema ni za Allah, Mola wa walimwengu, Mwenye kurehemu, Mmiliki wa Siku ya Malipo. Wewe tu tunakuabudu na kukuomba msaada. Tuongoze njia iliyonyooka, njia ya wale Uliowaneemesha, si ya walioghadhibikiwa wala waliopotea.
Rudi juuSoma Qur’ani zaidi
Katika rakaa mbili za kwanza, inapendekezwa kusoma sura au aya nyingine baada ya Al-Fatihah. Somo linatumia Al-Ikhlas katika ya kwanza na Al-Falaq katika rakaa ya pili; hizi ni mifano, si lazima. Katika mfano huu wa kujifunza, ya tatu na ya nne zina Al-Fatihah. Sura Al-Ikhlas: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ Sura Al-Falaq: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ Maana ya Al-Ikhlas: Sema: Allah ni Mmoja, Mkusudiwa na wote kwa mahitaji yao. Hakuzaa wala hakuzaliwa, na hakuna anayefanana Naye. Maana ya Al-Falaq: Sema: Najikinga kwa Mola wa mapambazuko na shari ya Alivyoviumba, giza linapoenea, wanaopuliza mafundoni, na mwenye husuda anapohusudu.
Rudi juuRukuu
Toa takbira na urukuu ukiweka mikono kwenye magoti na mgongo ukiwa sawa kadiri unavyoweza bila shida. Tulia katika hali hiyo na usome dhikri yenye maana ya “Ametakasika Mola wangu, Aliye Mkuu”, kwa kawaida mara tatu. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ Maana: Allah ni Mkubwa kuliko vyote. Ametakasika Mola wangu, Aliye Mkuu.
Rudi juuInuka kutoka rukuu
Inuka mpaka usimame wima na utulie. Imamu na anayesali peke yake husema “Allah amemsikia anayemsifu”, kisha “Mola wetu, sifa njema ni Zako”, kwa Kiarabu hapa chini. Anayemfuata imamu husema sehemu ya “Mola wetu, sifa njema ni Zako” anapoinuka; fuata mwongozo wa madhehebu yako ya Kisunni. سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ Maana: Allah amemsikia anayemsifu. Mola wetu, sifa njema ni Zako.
Rudi juuSijida ya kwanza
Toa takbira na usujudu kwa utulivu kwa paji la uso na pua, mikono yote, magoti yote na vidole vya miguu yote kadiri unavyoweza. Soma dhikri yenye maana ya “Ametakasika Mola wangu, Aliye Juu”, kwa kawaida mara tatu. Unaweza pia kumuomba Allah dua. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Maana: Allah ni Mkubwa kuliko vyote. Ametakasika Mola wangu, Aliye Juu.
Rudi juuKukaa baina ya sijida mbili
Toa takbira na ukae mpaka utulie. Soma dua yenye maana ya “Mola wangu, nisamehe”; unaweza kuirudia. Tulia kabla ya sijida ya pili. اللَّهُ أَكْبَرُ رَبِّ اغْفِرْ لِي Maana: Allah ni Mkubwa kuliko vyote. Mola wangu, nisamehe.
Rudi juuSijida ya pili
Toa takbira na usujudu mara ya pili kama mwanzo, ukitulia na kusoma kwa Kiarabu “Ametakasika Mola wangu, Aliye Juu”. Vitendo vya rakaa moja vimekamilika. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Maana: Allah ni Mkubwa kuliko vyote. Ametakasika Mola wangu, Aliye Juu.
Rudi juuInuka kwa rakaa inayofuata
Toa takbira na uinuke. Katika ya pili, soma Al-Fatihah na sehemu nyingine, kisha rudia rukuu, kusimama na sijida mbili. اللَّهُ أَكْبَرُ Maana: Allah ni Mkubwa kuliko vyote.
Rudi juuTashahudi ya kwanza
Baada ya sijida ya pili ya rakaa ya pili, kaa kwa tashahudi. Katika Alfajiri, hiki ndicho kikao cha mwisho. Katika Magharibi, Adhuhuri, Alasiri na Isha, baada ya tashahudi ya kwanza inuka kwa takbira kwa ya tatu. Tashahudi ni: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. Maana: Maamkizi, sala na maneno mema ni vya Allah. Amani, rehema na baraka ziwe juu ya Nabii, juu yetu na juu ya waja wema wa Allah. Nashuhudia kuwa hakuna mwenye haki ya kuabudiwa ila Allah, na kuwa Muhammad ni mja na Mtume Wake.
Rudi juuTashahudi ya mwisho na swala kwa Mtume
Baada ya rakaa ya mwisho, kaa na usome tashahudi hiyo, kisha swala kwa Mtume ﷺ: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. Maana: Ewe Allah, mswalie Muhammad na familia yake kama Ulivyomswalia Ibrahim na familia yake; Wewe ni Mwenye kusifiwa, Mtukufu. Ewe Allah, mbariki Muhammad na familia yake kama Ulivyombariki Ibrahim na familia yake; Wewe ni Mwenye kusifiwa, Mtukufu.
Rudi juuDua kabla ya salamu
Baada ya tashahudi ya mwisho na swala kwa Mtume, kabla ya salamu, muombe Allah. Dua moja yenye msingi inaomba kinga kutokana na mitihani minne: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ. Maana: Ewe Allah, najikinga Kwako na adhabu ya kaburi na Jahannamu, mitihani ya uhai na kifo, na shari ya mtihani wa Masihi Dajali.
Rudi juuKuhitimisha kwa salamu
Geuza kichwa kulia na utoe salamu yenye maana ya “Amani na rehema za Allah ziwe juu yenu”, kisha kushoto na useme hivyo hivyo. Hii inakamilisha sala. السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ Maana: Amani na rehema za Allah ziwe juu yenu.
Rudi juuDhikri baada ya sala
Mdhukuru Allah baada ya salamu. Njia moja iliyothibitishwa ni tasbihi mara 33, tahmidi mara 33 na takbira mara 33, kisha kukamilisha mia moja kwa: لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. سُبْحَانَ اللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ Maana ya tasbihi: Ametakasika Allah. Tahmidi: Sifa njema ni za Allah. Takbira: Allah ni Mkubwa kuliko vyote. Maana ya kisomo cha kukamilisha: Hakuna mwenye haki ya kuabudiwa ila Allah peke Yake, hana mshirika. Ufalme na sifa njema ni Vyake, Naye ana uwezo juu ya kila kitu.
Rudi juuSala tano na jamaa
Alfajiri ina rakaa mbili za faradhi na tashahudi ya mwisho. Magharibi ina tatu: tashahudi ya kwanza baada ya mbili na ya mwisho baada ya tatu. Adhuhuri, Alasiri na Isha zina nne kila moja: ya kwanza baada ya mbili na ya mwisho baada ya nne. Hizi ni idadi kwa mkazi; msafiri ana ruhusa zilizowekwa. Katika jamaa, mfuate imamu bila kumtangulia. Imamu husoma kwa sauti katika Alfajiri na mbili za kwanza za Magharibi na Isha; Adhuhuri, Alasiri na rakaa zilizobaki za Magharibi na Isha ni kwa sauti ya chini. Kusoma kwa sauti ya chini si kusoma moyoni tu; jifunze maelezo yake kwa mwalimu unayemwamini.
Rudi juuYa msingi, makosa na uwezo tofauti
Sala ina masharti na vitendo vya msingi, vikiwemo wakati wake, twahara, nia, takbira ya kufungulia, kusimama katika faradhi ukiweza, rukuu, sijida na utulivu. Madhehebu ya Kisunni hutofautiana katika uainishaji wa baadhi ya maelezo; usichanganye sunna, kama dua ya kufungulia na Qur’ani ya ziada baada ya Al-Fatihah, na wajibu uliokubaliwa na wote. Ukiacha tendo la msingi au ukiwa na shaka, muulize mwalimu unayemwamini kuhusu kurekebisha na sijida za kusahau. Usipoweza kusimama, sali umekaa; usipoweza, kwa ubavu kulingana na uwezo. Endelea kujifunza huku ukisali, uliza mwalimu kuhusu usichoweza bado, na uepuke wasiwasi wa kupita kiasi.
Rudi juuVyanzo
Qur’ani: 4:103, 5:6 na Al-Fatihah. Sahih al-Bukhari: 757 kuhusu utulivu, 831 kuhusu tashahudi, 1117 kuhusu sala wakati wa ugonjwa, na 3370 kuhusu swala kwa Mtume. Sahih Muslim: 395 kuhusu Al-Fatihah, 771 kuhusu dua ya kufungulia, 588 kuhusu dua kabla ya salamu, na 597 kuhusu dhikri baada yake. Namba za hadithi zinaweza kutofautiana baina ya matoleo.
Rudi juu
