Namoz boʻyicha toʻliq qoʻllanma
Besh vaqt namozni bosqichma-bosqich oʻrganing. Qoʻllanma keng oʻrgatiladigan sunniy usulni koʻrsatadi; eʼtirof etilgan sunniy mazhablar ayrim tafsilotlarda farq qiladi. Imkoningizga qarab oʻqing, kerak boʻlsa ishonchli ustozdan soʻrang. Oʻrganayotganda malakali qorini tinglang. إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا Namoz moʻminlarga belgilangan vaqtlarda farz qilingan. — Qurʼon 4:103
Kim bilan oʻrganishni tanlang
Keng oʻrgatiladigan sunniy usul koʻrsatilgan. Tafsilotlar mazhablar orasida farq qilishi mumkin; imkoningizga qarab namoz oʻqing. Tahorat buzilmaguncha saqlanadi.
Namozga tayyorlanish
Namoz vaqti kirganiga ishonch hosil qiling; kerakli poklanishni bajaring, najasni ketkazing, namozda yopilishi kerak qismlarni yoping va imkon qadar qiblaga yuzlanib pok joyda oʻqing. Tahorat uchun uning qoʻllanmasini koʻring. Xotirjam oʻqing va har harakatga haqqini bering.
Yuqoriga qaytishNiyat va boshlanish takbiri
Qaysi namozni oʻqishingizga qalbda niyat qiling; ogʻzaki ibora kerak emas. Qodir boʻlsangiz farzda tik turing. Qoʻllarni yelka yoki quloq yaqiniga koʻtarib takbir ayting (Alloh eng buyukdir). Tik turganda oʻng qoʻlni chap ustiga qoʻyib, sajda joyiga qarang. اللَّهُ أَكْبَرُ Alloh eng buyukdir.
Yuqoriga qaytishBoshlanish duosi
Boshlanish takbiridan soʻng boshlanish duosi tavsiya etiladi. Sobit misollardan biri ushbu parcha bilan boshlanadi: وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ. Soʻng shaytondan Alloh panohini soʻrang: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ (Quvilgan shaytondan Alloh panohini soʻrayman). Boshlanish duosi tavsiya etiladi; turli shakllarni jamlash shart emas. Maʼnosi: Osmonlar va yer Yaratuvchisiga chin dildan yuzlanaman. Namozim, qurbonligim, hayotim va oʻlimim sherigi yoʻq olamlar Robbi Alloh uchundir.
Yuqoriga qaytishFotihani oʻqish
Yolgʻiz yoki imom boʻlib oʻqiganda har rakatda Fotihani oʻqing, soʻng آمِينَ (Allohim, ijobat qil) deng. Kerak boʻlsa ustoz bilan asta oʻrganing. Sunniy mazhablar imom ortidagi kishining qiroat tafsilotlarida farq qiladi; imomdan oldinga oʻtmay, ishonchli ustoz yoki mazhabingizga ergashing. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ Maʼnosi: Mehribon va rahmli Alloh nomi bilan. Hamd olamlarning Robbi, Rahmli, Hisob-kitob kunining Egasi Allohgadir. Faqat Sengagina ibodat qilamiz va Sendan yordam soʻraymiz. Bizni toʻgʻri yoʻlga, neʼmat berganlaring yoʻliga boshlagin, gʻazabga uchraganlar va adashganlar yoʻliga emas.
Yuqoriga qaytishQoʻshimcha Qurʼon oʻqish
Birinchi ikki rakatda Fotihadan keyin boshqa sura yoki oyatlar oʻqish tavsiya etiladi. Darsda birinchida Ixlos, ikkinchida Falaq berilgan; bu suralar misol, shart emas. Taʼlim misolida uchinchi va toʻrtinchi rakatlarda Fotiha oʻqiladi. Ixlos surasi: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ Falaq surasi: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ Ixlos maʼnosi: Ayting: Alloh Yagonadir, barcha Unga muhtojdir. U tugʻmagan va tugʻilmagan, hech kim Unga teng emas. Falaq maʼnosi: Ayting: Yaratganlarining yomonligidan, yoyilgan qorongʻilikdan, tugunlarga dam soluvchilardan va hasad qilgan hasadchidan tong Robbidan panoh soʻrayman.
Yuqoriga qaytishRuku
Takbir aytib, qoʻllarni tizzalarga qoʻyib, orqani imkon qadar qulay tekis tutib ruku qiling. Shu holatda xotirjam turib, odatda uch marta ruku zikrini ayting (Ulugʻ Robbim barcha nuqsonlardan pokdir). اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ Alloh eng buyukdir. Ulugʻ Robbim barcha nuqsonlardan pokdir.
Yuqoriga qaytishRukudan turish
Toʻliq tik va xotirjam boʻlguncha turing. Imom va yolgʻiz oʻquvchi «Alloh Unga hamd aytgan kishini eshitadi», keyin «Ey Robbimiz, hamd Sengadir» deydi. Imomga ergashuvchi turayotganda «Ey Robbimiz, hamd Sengadir» deydi; sunniy mazhabingiz koʻrsatmasiga amal qiling. سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ Alloh Unga hamd aytgan kishini eshitadi. Ey Robbimiz, hamd Sengadir.
Yuqoriga qaytishBirinchi sajda
Takbir aytib, imkoningizga qarab peshona va burun, ikkala qoʻl, ikkala tizza va ikkala oyoq barmoqlari bilan xotirjam sajda qiling. Odatda uch marta sajda zikrini ayting (Eng oliy Robbim barcha nuqsonlardan pokdir). Allohga duo ham qilishingiz mumkin. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Alloh eng buyukdir. Eng oliy Robbim barcha nuqsonlardan pokdir.
Yuqoriga qaytishIkki sajda orasida oʻtirish
Takbir aytib xotirjam oʻtiring. «Robbim, meni kechir» deng; takrorlash mumkin. Ikkinchi sajdadan oldin bir oz xotirjam kuting. اللَّهُ أَكْبَرُ رَبِّ اغْفِرْ لِي Alloh eng buyukdir. Robbim, meni kechir.
Yuqoriga qaytishIkkinchi sajda
Takbir aytib avvalgidek ikkinchi marta sajda qiling, xotirjam turib sajda zikrini ayting. Bir rakat harakatlari endi tugadi. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Alloh eng buyukdir. Eng oliy Robbim barcha nuqsonlardan pokdir.
Yuqoriga qaytishKeyingi rakatga turish
Takbir aytib turing. Ikkinchi rakatda Fotiha va boshqa parcha oʻqing, keyin ruku, tik turish va ikki sajdani takrorlang. اللَّهُ أَكْبَرُ Alloh eng buyukdir.
Yuqoriga qaytishBirinchi tashahhud
Ikkinchi rakatning ikkinchi sajdasidan soʻng tashahhud uchun oʻtiring. Bomdodda bu oxirgi oʻtirish. Shom, peshin, asr va xuftonda birinchi tashahhuddan soʻng takbir bilan uchinchi rakatga turing. Tashahhud quyidagicha: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. Maʼnosi: Salomlar, namozlar va yaxshi soʻzlar Allohgadir. Paygʻambarga, bizga va Allohning solih bandalariga salom, rahmat va barakot boʻlsin. Allohdan oʻzga haq ibodatga loyiq iloh yoʻqligiga va Muhammad Uning bandasi va elchisi ekaniga guvohlik beraman.
Yuqoriga qaytishOxirgi tashahhud va salavot
Oxirgi rakatdan soʻng oʻtirib yuqoridagi tashahhudni, keyin Paygʻambarga ﷺ salavot oʻqing: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. Maʼnosi: Allohim, Ibrohim va oilasiga salavot yoʻllaganing kabi Muhammad va oilasiga ham salavot yoʻlla. Sen maqtovga loyiq va ulugʻvorsan. Allohim, Ibrohim va oilasiga baraka berganing kabi Muhammad va oilasiga ham baraka ber. Sen maqtovga loyiq va ulugʻvorsan.
Yuqoriga qaytishSalomdan oldingi duo
Oxirgi tashahhud va salavotdan soʻng, salomdan oldin Allohga duo qiling. Sobit duolardan biri toʻrt sinovdan panoh soʻraydi: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ. Maʼnosi: Allohim, qabr va jahannam azobidan, hayot va oʻlim sinovlaridan hamda yolgʻon Masih Dajjolning yomon fitnasidan Sening panohingni soʻrayman.
Yuqoriga qaytishSalom bilan tugatish
Oʻngga burilib salom bering (Sizga salom va Allohning rahmati boʻlsin), keyin chapga burilib xuddi shuni ayting. Shu bilan namoz tugaydi. السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ Sizga salom va Allohning rahmati boʻlsin.
Yuqoriga qaytishNamozdan keyingi zikr
Salomdan soʻng Allohni zikr qiling. Sobit shakllardan biri 33 marta tasbih, 33 marta tahmid, 33 marta takbir, soʻng yuzni quyidagicha toʻldirishdir: لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. سُبْحَانَ اللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ Alloh barcha nuqsonlardan pokdir. Hamd Allohgadir. Alloh eng buyukdir. Maʼnosi: Yagona Allohdan oʻzga haq ibodatga loyiq iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq. Mulk va hamd Unikidir, U har narsaga qodirdir.
Yuqoriga qaytishBesh namoz va jamoat
Bomdod ikki farz rakat va oxirgi tashahhuddan iborat. Shom uch: birinchi tashahhud ikkidan keyin, oxirgisi uchdan soʻng. Peshin, asr va xufton toʻrttadan: birinchi tashahhud ikkidan, oxirgisi toʻrtdan keyin. Bu sonlar muqimga tegishli; musofirga sobit yengilliklar bor. Jamoatda imomdan oldinga oʻtmay ergashing. Imom bomdod va shom-xuftonning birinchi ikki rakatida ovoz chiqarib oʻqiydi; peshin, asr hamda shom-xuftonning qolgan rakatlari ichida oʻqiladi. Ichida oʻqish faqat qalbda oʻqish emas; tegishli tafsilotlarni ishonchli ustoz bilan oʻrganing.
Yuqoriga qaytishAsosiy amallar, xatolar va imkoniyatlar
Namozning shart va asosiy amallari bor: vaqt, poklanish, niyat, boshlanish takbiri, qodir boʻlganda farzda tik turish, ruku, sajda va xotirjamlik shular jumlasidan. Sunniy mazhablar ayrim tafsilotlarni tasniflashda farq qiladi; boshlanish duosi yoki Fotihadan qoʻshimcha Qurʼon kabi tavsiyalarni barcha kelishgan farzlar bilan aralashtirmang. Asosiy amalni qoldirsangiz yoki shubhalansangiz, tuzatish va sahv sajdasi haqida ishonchli ustozdan soʻrang. Tik turolmasangiz oʻtirib, bunga ham qodir boʻlmasangiz imkoningizga qarab yonboshlab oʻqing. Oʻqiyotib oʻrganing, hali bajara olmaydigan narsani ustozdan soʻrang va vasvasadan saqlaning.
Yuqoriga qaytishManbalar
Qurʼon: 4:103, 5:6 va Fotiha. Sahih al-Buxoriy: xotirjamlik haqida 757, tashahhud haqida 831, kasallikda namoz haqida 1117, Paygʻambarga salavot haqida 3370. Sahih Muslim: Fotiha haqida 395, boshlanish duosi haqida 771, salomdan oldingi duo haqida 588 va keyingi zikr haqida 597. Hadis raqamlari nashrga qarab farq qilishi mumkin.
Yuqoriga qaytish
