Téereb jàpp bu mat
Jàpp ab laab ak jaamu la. Téere bii dafay topp 11 jéego yu njàng mi te xamle àtte yu faral ci sunna. Ngir ñi tàmbali ak jullit yu am xam-xam la. Am na detay yu mazhabi sunna yu ñu nangu wuute ci; jàngalekat bu xam ci sa gox mën na la dimbali ci sa nekkin.
Tànn ki ngay àndal di jàng
Ñu ngi wone yoonu sunna bu ñuy faral di jàngal. Am na lu mazhab yi wuute ci; jullil ni nga ko mëne. Jàpp dafay des ba mu tas.
Kañ ak naka ngay waaj
Jàpp soxla na ngir julli bu nit nekk ci ñàkk laab gu ndaw. Ki jàppam des warul jàppaat julli gu nekk, waaye yeesal ko lu ñu sàkku la. Gannaaw ñàkk laab gu mag, sangu set moo soxla; jàpp rekk du ko wuutu. Jëfandikool ndox mu set te laabal. Gannaaw wanag, dindil saww walla duus bala jàpp. Dindil lépp lu tere ndox jot der walla we, ni wernis bu bañ ndox, pentiir bu diis walla kola; melo rekk du faral di tere ndox. Yëngalal jaaro bu xat ngir ndox jot ci suufam. Aaral sa sutura te sol lu sutura.
Dellu ci kawJéego 1: Yéene
Yéeneel ci sa xol ngir laab ngir jaamu. Yéene jëfu xol la; amul kàddu gu ñu dogal nga wara wax. Mazhabi sunna dañuy wuute ci àtteam, kon yéene mooy yoon wu yomb te wóor.
Dellu ci kawJéego 2: Basmala
Waxal basmala bala ngay tàmbali. Soo ko fàtte, wéyal sa jàpp. Xamkati sunna dañuy wuute ci wax turu Yàlla; bul def wuute walla ñàkk xam ne jafe-jafe.
Dellu ci kawJéego 3: Raxas loxo yi
Raxasal ñaari loxo yi ba takku loxo ñetti yoon, dale ndijoor te bàyyi ndox jàll diggante baaraam yi. Raxas bu njëkk bii wuute na ak raxas loxo ba coŋ yi gannaaw.
Dellu ci kawJéego 4: Raxas gémmiñ
Jëlal ndox ci gémmiñ, raxas te tuuf ko; bamtu ba ñetti yoon. Mën nga jël ndoxu gémmiñ ak bakkan ci benn ànd. Raxasal ndànk soo wooree ngir bañ a naan ndox.
Dellu ci kawJéego 5: Raxas bakkan
Dugalal ndox mu néew ci bakkan ak loxol ndijoor ndànk, ba noppi génne ko ak ndimbalu loxol càmmooñ; bamtu ba ñetti yoon. Bul ko dugal ak doole soo wooree walla su la man a lor.
Dellu ci kawJéego 6: Raxas kanam
Raxasal kanam gi yépp dale ci fu kawar daan tàmbali ba suufu dënq, ak diggante ñaari nopp yi. Ndox war na jot der ak weti kanam. Sikkim bu woyof war na ndox jot der gi; bu diis, raxasal bi ci biti te jàllale baaraam yu tooy. Raxas ba ñetti yoon.
Dellu ci kawJéego 7: Raxas loxo ba coŋ
Raxasal loxol ndijoor dale cati baaraam ba coŋ bi ci biir, ba noppi càmmooñ ni noonu, gu nekk ba ñetti yoon. Ndox war na jot loxo, takku loxo ak coŋ yi doonte raxasoon nga loxo yi ci njàlbéen.
Dellu ci kawJéego 8: Màsa bopp
Ak loxo yu tooy, màsal bopp benn yoon: dale ci kanam, yóbbu ñaari loxo yi gannaaw, ba noppi delloo leen fu ñu daan tàmbali. Màsa bopp, du raxas ko ñetti yoon. Ñi am kawar gu gudd waruñu firi ràbb yi ngir jàpp rekk. Miis bu war dafay wuute ci mazhab yi; bii njàng dafay màsa bopp bi yépp.
Dellu ci kawJéego 9: Màsa nopp yi
Ak baaraam yu tooy, màsal wërukaay yu biir ak biti ñaari nopp yi benn yoon; baaraamu joxoñ bi mën na def biir te baaraamu dégg bi biti. Bul tuur ndox ci yoonu nopp walla dugal baaraam ba mu lor.
Dellu ci kawJéego 10: Raxas tànk yi
Raxasal tànku ndijoor ak xalaŋ yi ci biir, ba noppi càmmooñ, gu nekk ba ñetti yoon. Ndox jot talon, suufu tànk ak diggante baaraam yi. Bul bàyyi bérab bu wow.
Dellu ci kawJéego 11: Ñaan gannaaw jàpp
Gannaaw nga jeexal jàpp, waxal: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ. «Maa ngi seede ne amul kenn ku yayoo ñu jaamu ko ku dul Yàlla rekk, amul moroom, te Muhammad jaamam ak yónentam la. Yàlla, boole ma ci ñi di tuub ak ñi di laab.» Sikkar bii lu ñu sàkku la; bàyyi ko du tas jàpp.
Dellu ci kawLan moo wara mat?
Alxuraan dafay tudde raxas kanam, loxo ak coŋ, màsa bopp, ak raxas tànk ak xalaŋ yi. Ndox war na jot dëgg bérab bu ñuy raxas. Raxas bu mat benn yoon ci bérab bu war dafa doy; bamtu ba ñetti yoon lu ñu sàkku la. Bul jaxase màsa ak raxas. Mazhabi sunna dañuy wuute ci yéene, gémmiñ ak bakkan, toftal, àndandoo ak miisu màsa bopp. Topp toftal bi yépp dafay dimbali kiy jàng mu jàpp bu baax te du jàppe jëf ju ñu sàkku jépp ni farata bu ñépp nangu.
Dellu ci kawLan mooy faral di tas jàpp?
Saww, duus walla ngelaw gu génn ci yoon wu ñu daan xam dañuy faral di tas jàpp, ak yeneen ndox ni mazi. Ñàkk xel, màndi ak nelaw gu xóot gu dindi xam-xam it soxla nañu jàppaat. Ndox mu ndaw soxla na jàpp ak raxas fu mu dal; sëy walla génnug mani soxla na sangu set. Deretu jigéen ak deretu gannaaw jur am nañu seeni sàrt te soxla sangu set bu ñu jeexee.
Dellu ci kawMbir yu xamkati sunna wuute ci
Mazhab yi dañuy wuute ci nelaw gu woyof, laal awra ak der, laalug der diggante góor ak jigéen, deret walla wacc ci beneen bérab, ak lekk yàppu giléem. Misaal, am na yu laaj jàpp gannaaw yàppu giléem ak yu ko laajul. Jàngal jëfu jàngalekat walla mazhabu sunna bu wóor; bul tooñ beneen xalaat bu ñu nangu.
Dellu ci kawLan moo dul tas jàpp boppam?
Soppi yére, dagg kawar walla we, ak lekk bu ñu daan am duñu tas jàpp boppam. Laal tilim it du tas ko, waaye war nga raxas tilim gi fu mu dal bala julli. Ki wóor ne am na jàpp du ko ñàkk ndax sikki-sàkka walla yëg ci biir rekk. Li ëpp ci xamkati sunna dañuy tere laal Mushaf bu móolu te amul laab, waaye am na wuute ak lu ñu bàyyi. Telefon buy wone Alxuraan du Mushaf bu móolu; ki am ñàkk laab gu ndaw mën na jàng ci moom te jàppul. Ñàkk laab gu mag am na àtte yu boppam.
Dellu ci kawNjuumte, jëf yu bañ-bañ ak yi ñu tere
Bul bàyyi bérab bu war mu wow ci sa yéene, bul julli te xam ne amuloo laab gi war, te bul feeñal awra ci ñeneen te amul soxla bu am yoon. Bul lor sa bopp walla yàq ndox. Raxas lu ëpp ñett te amul sababu ak jëfandikoo ndox lu bari dañuy moy sunna; yàq-yàq gu mag mën na nekk bàkkaar. Wax ci jàpp du haraam boppam, te waswaas warul tax nga bamtu lu soxlawul. Bàkkaar bu boppam du tas jàpp bu baax ci yeneen fànn.
Dellu ci kawFeebar, bande, dàll ak tayammum
Bu ndox amul walla jëfandikoo ko di lor, tayammum ak suuf su set mën na am ci seeni sart; jàngal yoonam ak detay yi. Ngir gaañu walla bande bu faj soxla, topp ndigal ci raxas li nga mën, màsa walla tayammum bu waree; bul dindi bande su la lor. Màsa ci kaw khuuf yu der walla yeneen dàll yu mat seeni sart yoon wu woyof la. Am na sart ni sol leen gannaaw laab gu mat ak topp àppu waxtu. Detay yi dañuy wuute ci mazhabi sunna; laajal ndigal bu wóor ngir sa nekkin.
Dellu ci kawJulli, sikki-sàkka ak nekkin yu jagleel
Soo gis bérab bu wow bu nga bàyyi bi ngay raxas, jubanti ko. Su ko gisatee lu yàgg walla gannaaw julli, laajal àtte bi ndax mazhab yi wuute nañu ci àndandoo. Ki am feebar bu sax ni saww bu dul taxaw mën na am sàrt yu jagleel; laajal ndimbal te bul bàyyi julli. Xale yi mën nañu jàng ndànk; ñi am laago dañuy julli te laab ni ñu mëne. Moytul seet gu waswaas te laaj ndimbal su soxla.
Dellu ci kawCosaan yu mag yi: Alxuraan 5:6; Sahih al-Bukhari 137, 157, 159 ak 185; Sahih Muslim 234 ak 360; Jami al-Tirmidhi 55. Yeneen detay ak mbir yu ñu wuute ñu ngi leen di wax ci fiqhu sunna. Nimero hadiis mën na wuute ci sumb yi.
