Ìtọ́sọ́nà Aluwala ní Kíkún
Aluwala jẹ́ ọ̀nà ìwẹ̀nù àti ìjọsìn. Ìtọ́sọ́nà yìí tẹ̀lé ìpele 11 ẹ̀kọ́, ó sì ṣàlàyé òfin Sunni déédéé. Ó wúlò fún ẹni tuntun àti Mùsùlùmí tó ti pé. Àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ yàtọ̀ láàárín àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni tí a mọ̀; olùkọ́ agbègbè tó ní ìmọ̀ lè ràn yín lọ́wọ́ gẹ́gẹ́ bí ipò.
Yan ẹni tí ẹ máa kọ́ ẹ̀kọ́ pẹ̀lú
A fi ọ̀nà Sunni tí a sábà kọ́ hàn. Kúlẹ̀kúlẹ̀ lè yàtọ̀ láàárín ilé-ẹ̀kọ́; ẹ kírun gẹ́gẹ́ bí agbára. Aluwala dúró títí ohun kan yóò fi bà á jẹ́.
Ìgbà àti ọ̀nà ìmúrasílẹ̀
A nílò aluwala fún ìrun nígbà tí ènìyàn bá ní hadath kékeré. Ẹni tí aluwala rẹ̀ kò tíì bàjẹ́ kò nílò tuntun fún gbogbo ìrun, bí a tilẹ̀ gbani níyànjú àtúnṣe. Lẹ́yìn hadath ńlá, ghusl yẹ; aluwala nìkan kì í rọ́pò rẹ̀. Ẹ lo omi mímọ́ tó lè wẹ̀nù. Lẹ́yìn ilé ìgbẹ̀, ẹ yọ ìtọ̀ tàbí ìgbẹ́ kúrò ṣáájú aluwala. Ẹ yọ ohun tó dí omi láti dé awọ ara tàbí èékánná tó yẹ, bí àwọ̀ èékánná tí kò gba omi, àwọ̀ tó nípọn tàbí gọ́ọ̀mù; àmì àwọ̀ nìkan kò jẹ́ ìdènà ní gbogbo ìgbà. Ẹ yí òrùka tó há ká kí omi dé ìsàlẹ̀. Ẹ pa àṣírí ara mọ́, kí ẹ sì wọ aṣọ tó bo ara.
Padà sí òkèÌpele 1: Èrò ọkàn
Ẹ pinnu nínú ọkàn láti wẹ̀nù fún ìjọsìn. Iṣẹ́ ọkàn ni èrò; kò nílò gbólóhùn pàtó tí a sọ. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ ní ipò òfin rẹ̀, nítorí náà pinnu nínú ọkàn jẹ́ ọ̀nà tó rọrùn, tó sì láàbò.
Padà sí òkèÌpele 2: Mẹ́nuba orúkọ Allah
Ẹ mẹ́nuba orúkọ Allah ṣáájú ìbẹ̀rẹ̀. Bí ẹ bá gbàgbé, ẹ tẹ̀síwájú. Àwọn onímọ̀ Sunni yàtọ̀ ní òfin sísọ orúkọ Allah; ẹ má ṣe sọ ìyàtọ̀ tàbí iyèméjì di ìṣòro.
Padà sí òkèÌpele 3: Fọ ọwọ́
Ẹ fọ ọwọ́ méjèèjì títí dé ọrun ọwọ́ lẹ́ẹ̀mẹ́ta, bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀tún, kí omi sì wọ láàárín ìka. Fífọ àkọ́kọ́ yìí yàtọ̀ sí fífọ ọwọ́ àti apá dé ìgúnpá lẹ́yìn náà.
Padà sí òkèÌpele 4: Fọ ẹnu
Ẹ mú omi sí ẹnu, ẹ fi ṣan án, kí ẹ sì tutọ́ síta; ẹ tún ṣe tó ìgbà mẹ́ta. Ẹ lè lo omi ọwọ́ kan náà fún ẹnu àti imú. Ẹ ṣe rọra nígbà ààwẹ̀ kí ẹ má gbé omi mì.
Padà sí òkèÌpele 5: Fọ imú
Ẹ fi ọwọ́ ọ̀tún mú omi díẹ̀ sínú imú rọra, kí ẹ sì fọn án jáde pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ òsì; ẹ tún ṣe tó ìgbà mẹ́ta. Ẹ má fa omi wọlé líle bí ẹ bá ń gbà ààwẹ̀ tàbí bí ó bá lè pa yín lára.
Padà sí òkèÌpele 6: Fọ ojú
Ẹ fọ gbogbo ojú láti etí irun dé abẹ́ àgbọ̀n àti láti etí kan dé èkejì. Ẹ jẹ́ kí omi dé awọ àti etí ojú. Fún irùngbọ̀n tín-ín-rín, omi yẹ kí ó dé awọ; fún èyí tó nípọn, ẹ fọ ojú rẹ̀, kí ẹ sì fi ìka tútù wọ inú rẹ̀. Ẹ fọ tó ìgbà mẹ́ta.
Padà sí òkèÌpele 7: Fọ apá
Ẹ fọ apá ọ̀tún láti etí ìka títí dé ìgúnpá pẹ̀lú rẹ̀, lẹ́yìn náà òsì bẹ́ẹ̀, tó ìgbà mẹ́ta ọkọọkan. Omi gbọ́dọ̀ dé ọwọ́, ọrun ọwọ́ àti ìgúnpá bí ẹ tilẹ̀ ti fọ ọwọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀.
Padà sí òkèÌpele 8: Pa orí
Pẹ̀lú ọwọ́ tútù, ẹ pa orí lẹ́ẹ̀kan: láti iwájú sí ẹ̀yìn, kí ẹ sì mú ọwọ́ méjèèjì padà sí ìbẹ̀rẹ̀. Ẹ pa orí dípò fífọ ọ́ lẹ́ẹ̀mẹ́ta. Ẹni tó ní irun gígùn kò nílò tú irun dídì nítorí aluwala nìkan. Iye ibi tí a gbọdọ̀ pa yàtọ̀ láàárín ilé-ẹ̀kọ́ Sunni; pípa gbogbo orí ni ọ̀nà ẹ̀kọ́ yìí.
Padà sí òkèÌpele 9: Pa etí
Pẹ̀lú ìka ọ̀rin, ẹ pa ìpá inú etí méjèèjì àti apá òde lẹ́ẹ̀kan; a lè lo ìka atọ́ka fún inú àti àtàǹpàkò fún òde. Ẹ má da omi sínú ihò etí tàbí fi ìka wọ̀ ọ́ ní ọ̀nà tó ń ṣe ìpalára.
Padà sí òkèÌpele 10: Fọ ẹsẹ̀
Ẹ fọ ẹsẹ̀ ọ̀tún títí dé kókósẹ̀ àti egungun rẹ̀, lẹ́yìn náà òsì, tó ìgbà mẹ́ta ọkọọkan. Ẹ jẹ́ kí omi dé gìgísẹ̀, àtẹ́lẹsẹ̀ àti àárín ìka ẹsẹ̀. Ẹ má fi ibi gbígbẹ sílẹ̀.
Padà sí òkèÌpele 11: Àdúrà lẹ́yìn aluwala
Lẹ́yìn aluwala, ẹ sọ: أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، اللَّهُمَّ اجْعَلْنِي مِنَ التَّوَّابِينَ وَاجْعَلْنِي مِنَ الْمُتَطَهِّرِينَ. “Mo jẹ́rìí pé kò sí ẹni tó lẹ́tọ̀ọ́ sí ìjọsìn yàtọ̀ sí Allah nìkan, láìsí alábàákẹ́gbẹ́, àti pé Muhammad jẹ́ ẹrú àti òjíṣẹ́ Rẹ̀. Allah, fi mí sí àwọn tó ń ronúpìwàdà àti àwọn tó ń wẹ̀nù.” Ìrántí yìí jẹ́ ohun tí a gbani níyànjú; àìsọ ọ́ kò ba aluwala jẹ́.
Padà sí òkèKí ni a gbọ́dọ̀ parí?
Al-Qur’an mẹ́nuba fífọ ojú, apá pẹ̀lú ìgúnpá, pípa orí àti fífọ ẹsẹ̀ pẹ̀lú kókósẹ̀. Ẹ jẹ́ kí omi dé gbogbo ibi tí ó yẹ ní tòótọ́. Fífọ ibi ọ̀ranyàn ní kíkún lẹ́ẹ̀kan tó; àtúnṣe dé ìgbà mẹ́ta jẹ́ ohun tí a gbani níyànjú. Ẹ má da pípa omi pọ̀ mọ́ fífọ. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ ní kúlẹ̀kúlẹ̀, pẹ̀lú èrò ọkàn, ẹnu àti imú, ìtòlẹ́sẹẹsẹ, títẹ̀síwájú àti iye pípa orí. Títẹ̀lé gbogbo ìtòlẹ́sẹẹsẹ lókè ràn akẹ́kọ̀ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe aluwala tó péye láìka gbogbo ìṣe tí a gbani níyànjú sí ọ̀ranyàn tí gbogbo ẹni fara mọ́.
Padà sí òkèKí ni sábà ń ba aluwala jẹ́?
Ìtọ̀, ìgbẹ́ tàbí afẹ́fẹ́ tó gba ọ̀nà déédéé jáde sábà ba aluwala jẹ́; bákan náà ni omi míì bí madhy. Pípàdánù iyè, ọtí mímu àti oorun jíjìn tí ìmọ̀lára sọnù tún nílò aluwala tuntun. Omi hadath kékeré nílò aluwala àti fífọ ibi tó kan; ìbálòpọ̀ tàbí ìtújáde mani nílò ghusl. Nǹkan oṣù àti ẹ̀jẹ̀ lẹ́yìn ìbímọ ní òfin ọ̀tọ̀, ghusl sì yẹ lẹ́yìn òpin wọn.
Padà sí òkèOhun tí onímọ̀ Sunni yàtọ̀ síra lórí
Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ nípa oorun fẹ́ẹ́rẹ́, fífi ọwọ́ kan abẹ́ ní tààrà, ìfọwọ́kàn awọ ara ọkùnrin àti obìnrin, ẹ̀jẹ̀ tàbí èébì láti ibi míì, àti jíjẹ ẹran ràkúnmí. Fún àpẹẹrẹ, àwọn kan nílò aluwala lẹ́yìn ẹran ràkúnmí, àwọn míì kò nílò rẹ̀. Ẹ kọ́ ìṣe olùkọ́ tàbí ilé-ẹ̀kọ́ Sunni tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé; ẹ má dá èrò míì tí a mọ̀ lẹ́bi.
Padà sí òkèKí ni kò ba aluwala jẹ́ fúnra rẹ̀?
Píparọ̀ aṣọ, gígé irun tàbí èékánná àti oúnjẹ déédéé kò ba aluwala jẹ́ fúnra wọn. Fífọwọ́ kan ìdọ̀tí kò bà á jẹ́ fúnra rẹ̀, ṣùgbọ́n a yẹ kí a fọ ibi tó kan ṣáájú ìrun. Ẹni tó dá aluwala lójú kò pàdánù rẹ̀ nítorí iyèméjì lásán tàbí ìmọ̀lára ní inú. Ọ̀pọ̀ onímọ̀ Sunni kò gba fífi ọwọ́ kan mushaf ìwé ní tààrà láìsí ìwẹ̀nù, bí ìyàtọ̀ àti àyè tilẹ̀ wà. Fóònù tó ń fi Al-Qur’an hàn kì í ṣe mushaf ìwé; ẹni tó ní hadath kékeré lè ka lára rẹ̀ láìsí aluwala. Hadath ńlá ní òfin ọ̀tọ̀.
Padà sí òkèÀṣìṣe, ohun tí kò dára àti ìdènà
Ẹ má mọ̀ọ́mọ̀ fi apá ọ̀ranyàn gbẹ, kírun láìsí ìwẹ̀nù tó yẹ mọ̀ọ́mọ̀, tàbí fi abẹ́ hàn sí ẹlòmíràn láìsí àìní tó tọ́. Ẹ má ṣe pa ara lára tàbí fi omi ṣòfò. Fífọ ju ìgbà mẹ́ta lọ láìnídìí àti lílo omi púpọ̀ ju lòdì sí Sunnah; ìfiṣòfò tó pọ̀ lè jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀. Sísọ̀rọ̀ nígbà aluwala kò lòdì fúnra rẹ̀, ẹ má sì jẹ́ kí iyèméjì àṣejù fa àtúnṣe tí kò yẹ. Ẹ̀ṣẹ̀ ọ̀tọ̀ kò ba aluwala tó péye jẹ́ láìsí míì.
Padà sí òkèÀìsàn, aṣọ ọgbẹ́, bàtà àti tayammum
Bí omi kò bá sí tàbí lílo rẹ̀ ṣe ìpalára, tayammum pẹ̀lú ilẹ̀ mímọ́ tọ́ lábẹ́ àdéhùn; ẹ kọ́ ọ̀nà àti kúlẹ̀kúlẹ̀ rẹ̀. Fún ọgbẹ́ tàbí aṣọ ọgbẹ́ tó yẹ nínú ìṣègùn, ẹ tẹ̀lé ìtọ́sọ́nà fífọ ohun tí a lè fọ, pípa tàbí tayammum níbi tó yẹ; ẹ má yọ aṣọ ọgbẹ́ bí yíyọ bá ṣe ìpalára. Pípa omi lórí sọ́ọ̀sì aláwọ̀ tàbí bàtà tó pé àdéhùn jẹ́ àyè ìrọ̀rùn, pẹ̀lú wíwọ wọn lẹ́yìn ìwẹ̀nù pípé àti pípa ààlà àkókò mọ́. Kúlẹ̀kúlẹ̀ yàtọ̀ láàárín ilé-ẹ̀kọ́ Sunni; ẹ wá ẹ̀kọ́ tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé fún ipò yín.
Padà sí òkèÌrun, iyèméjì àti ipò pàtó
Bí ẹ bá rí ibi gbígbẹ tí ẹ fo nígbà fífọ, ẹ tún un ṣe; bí ẹ bá rí i pẹ́ tàbí lẹ́yìn ìrun, ẹ béèrè nípa òfin tó yẹ nítorí ilé-ẹ̀kọ́ yàtọ̀ ní títẹ̀síwájú. Ẹni tó ní ipò àìdá bí àìlè dá ìtọ̀ dúró lè ní òfin pàtó; ẹ wá ìmọ̀ràn dípò fífi ìrun sílẹ̀. Ọmọ lè kọ́ díẹ̀díẹ̀; ẹni aláìlera ń kírun, ó sì ń wẹ̀nù gẹ́gẹ́ bí agbára. Ẹ yàgò fún àyẹ̀wò àṣejù, kí ẹ sì wá ìrànlọ́wọ́ bí ó bá yẹ.
Padà sí òkèÀwọn orísun pàtàkì: Al-Qur’an 5:6; Sahih al-Bukhari 137, 157, 159 àti 185; Sahih Muslim 234 àti 360; Jami‘ al-Tirmidhi 55. Òfin Sunni ń ṣàlàyé kúlẹ̀kúlẹ̀ míì àti ohun tí a yàtọ̀ síra lórí. Nọ́mbà hadith lè yàtọ̀ láti ẹ̀dà kan sí òmíràn.
