Ìtọ́sọ́nà Zakat nínú Islam
Zakat jẹ́ ìjọsìn àti ọ̀ranyàn tí òfin rẹ̀ sinmi lé irú dúkìá àti ipò ẹni tó ní i. Ìtọ́sọ́nà yìí fi ìpìlẹ̀ rẹ̀ hàn láti Al-Qur’an àti àwọn àkójọpọ̀ hadith Sunni. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni tí a mọ̀ yàtọ̀ ní àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀; ẹ bá olùkọ́ tó ní ìmọ̀ sọ̀rọ̀ fún ìṣirò ara yín. وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ Ẹ máa kírun, kí ẹ sì fúnni ní zakat. — Al-Qur’an 2:43
Kí ni zakat?
Zakat jẹ́ ọ̀ranyàn tí a pàṣẹ láti inú dúkìá tó bá àdéhùn mu, tí a ń fún ẹni tó lẹ́tọ̀ọ́ sí i gẹ́gẹ́ bí ìjọsìn. Ó jẹ́ ọ̀kan nínú òpó Islam márùn-ún. Ọ̀rọ̀ náà sopọ̀ mọ́ ìwẹ̀nù àti ìdàgbàsókè; kì í ṣe ẹ̀bùn àfẹ́tìfẹ́ lásán. [1, 2]
Padà sí òkèIpò àti ète rẹ̀
Allah pàṣẹ fún onígbàgbọ́ láti kírun, kí ó sì san zakat, Ó sì ṣàpèjúwe àánú gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà ìwẹ̀nù. Zakat so ìjọsìn àti ìtọju aláìní pọ̀. Ànábì ﷺ pàṣẹ pé kí a gbà á lọ́wọ́ ẹni tó ní ojúṣe, kí a sì fún tálákà tó lẹ́tọ̀ọ́ sí i. Sísan rẹ̀ kò rọ́pò ẹ̀tọ́ tàbí gbèsè mìíràn. [1, 3]
Padà sí òkèZakat, àánú àfẹ́tìfẹ́ àti zakat al-fitr
Zakat dúkìá ní àdéhùn tó sopọ̀ mọ́ dúkìá àti ẹni tó ní i. Sadaqah àfẹ́tìfẹ́ lè ju iye ọ̀ranyàn lọ, kò sì nílò dídúró de ààlà tàbí ọdún. Zakat al-fitr jẹ́ ọ̀ranyàn ọ̀tọ̀ tó sopọ̀ mọ́ òpin Ramadan; a kì í ṣírò rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí 2.5% dúkìá. [2, 4]
Padà sí òkèTa ni ó ní ojúṣe?
Ní gbogbogbò, Mùsùlùmí tó ní dúkìá zakat tó bá àdéhùn rẹ̀ mu ní ojúṣe. Dúkìá àti ẹni tó ní i ni ojúṣe náà kan; kì í ṣe fún ọkùnrin tàbí òṣìṣẹ́ nìkan. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ ní àdéhùn kan, pẹ̀lú zakat láti dúkìá ọmọ tàbí ẹni tí kò ní agbára ọpọlọ. Alágbàtọ́ yẹ kí ó gba ìtọ́sọ́nà tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé fún dúkìá bẹ́ẹ̀. Zakat al-fitr ní òfin tirẹ̀. [3, 4]
Padà sí òkèNíní dúkìá, nisab àti ọdún òṣùpá
Nisab ni iye ààlà tó kéré jù fún irú dúkìá kan. Níní i ní kíkún àti àwọn àdéhùn mìíràn ṣe pàtàkì. Fún owó, wúrà àti fàdákà, a sábà ń ka ọdún òṣùpá láti ìgbà tí iye bá dé ààlà; àwọn ilé-ẹ̀kọ́ yàtọ̀ ní bí a ṣe ka ìyípadà, àfikún àti ayọkúrò. Ìrùgbìn ní òfin àkókò ọ̀tọ̀: zakat yẹ ní ìkórè, kì í ṣe lẹ́yìn ọdún òṣùpá. [5, 6]
Padà sí òkèÀàlà wúrà àti fàdákà
Àwọn ààlà ìbílẹ̀ ní dinar wúrà ogún àti dirham fàdákà igba. A sábà ń fi wọ́n sí àyíká giramu 85 wúrà mímọ́ àti giramu 595 fàdákà mímọ́; ìyípadà ìwọ̀n àti òṣùwọ̀n onímọ̀ lè yàtọ̀. Ìwọ̀n ni wọ́n, kì í ṣe iye owó tí kò yí padà. Fún owó, àwọn onímọ̀ yàtọ̀ bóyá ààlà wúrà tàbí fàdákà ni a ó lò àti ní kúlẹ̀kúlẹ̀ ìfiyèsí kan. Ẹ lo owó ọjà agbègbè lọ́wọ́lọ́wọ́ àti ìmọ̀ràn tó ní ìmọ̀, tó sì ṣe déédéé. [5]
Padà sí òkèÀyẹ̀wò ọdún tó ṣe é lò
Ẹ kọ ọjọ́ tí dúkìá tó yẹ kọ́kọ́ dé nisab sílẹ̀, kí ẹ sì tún wo lẹ́yìn ọdún òṣùpá. Ẹ fojú díwọ̀n dúkìá zakat tí ẹ ní ní ọjọ́ tó yẹ, ẹ ka gbèsè àti ayọkúrò tó tọ́ sí gẹ́gẹ́ bí ilé-ẹ̀kọ́ tí ẹ tẹ̀lé, kí ẹ sì dá ààlà àti àwọn àdéhùn míì lójú. Ẹ pa àkọsílẹ̀ mọ́; ẹ má rò pé ọdún Gregorian àti ọdún òṣùpá ní gígùn kan náà.
Padà sí òkèOwó, ìpamọ́ àti ìwọ̀n déédéé
Owó lọ́wọ́, owó banki àti ìpamọ́ tó yẹ ni a sábà ń wo pẹ̀lú àwọn dúkìá owó tó jọra. Fún wúrà, fàdákà, owó àti ọjà òwò tó bá àdéhùn mu, ìwọ̀n déédéé jẹ́ ìdá kan nínú ogójì, tàbí 2.5%. Èyí kì í ṣe ìwọ̀n kan náà fún gbogbo ìrùgbìn, ẹran ọ̀sìn tàbí dúkìá míì. Èlé àti owó tí kò tọ́ nílò ìtọju ọ̀tọ̀; zakat kò sọ wọ́n di halal. [5]
Padà sí òkèÀpẹẹrẹ rọrùn
Àpẹẹrẹ nìkan: bí ẹni kan bá ní 10,000 ẹyọ dúkìá tó bá nisab àti àdéhùn ọdún òṣùpá mu lẹ́yìn lílo òfin tó yẹ, 2.5% jẹ́ ẹyọ 250. A gbọ́dọ̀ ṣàyẹ̀wò owó agbègbè àti iye nisab rẹ̀ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ́tọ̀. Àpẹẹrẹ náà rò pé iye tí a sọ ni iye tó yẹ; kò pinnu irú gbèsè tí a lè yọ kúrò.
Padà sí òkèWúrà, fàdákà àti ohun ọ̀ṣọ́
Wúrà àti fàdákà ní ààlà tí a fìdí múlẹ̀ àti ìwọ̀n ìdá kan nínú ogójì nígbà tí àdéhùn wọn bá pé. Ẹ ṣàyẹ̀wò iye irin olówó iyebíye gidi dípò kí ẹ ka irin àdàpọ̀ tàbí gbogbo ìwọ̀n wúrà karat 18 sí wúrà mímọ́. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ nípa ohun ọ̀ṣọ́ fún ìlò ara ẹni tó tọ́; ẹ yẹ ìdókòwò àti ọ̀ṣọ́ wò pẹ̀lú ìtọ́sọ́nà tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé, láìsọ pé gbogbo onímọ̀ ní èrò kan. [5]
Padà sí òkèIlé, ilẹ̀ àti dúkìá ara ẹni
Ilé tí a ń gbé, ohun ilé déédéé, aṣọ àti ọkọ̀ ara ẹni kì í di ọjà zakat láìsí míì. Dúkìá tí a ní fún títà gẹ́gẹ́ bí òwò lè yàtọ̀ sí ilé gbígbé, ilé ayálégbé tàbí ilẹ̀ tí kò ní èrò òwò kedere. Níní dúkìá, ète àti ìyípadà èrò nílò àyẹ̀wò pẹkipẹki.
Padà sí òkèỌjà òwò àti ohun tó wà ní ìpamọ́
Fún ọjà tí a ní fún òwò ní tòótọ́, ẹ fojú díwọ̀n ohun tí a lè tà, owó òwò àti owó tí a jẹ yín tó bá òfin mu. Ohun èlò ara ẹni yàtọ̀ sí ọjà òwò. Ìfiyèsí iye, gbèsè àti ọ̀nà ìtọju dúkìá sinmi lé irú òwò àti ilé-ẹ̀kọ́ tí a tẹ̀lé; ẹ má ṣe lo ìṣirò kan láìṣe àyẹ̀wò.
Padà sí òkèÌpín ilé-iṣẹ́, àpò ìdókòwò àti èrè
Ìpín ilé-iṣẹ́, àpò ìdókòwò àti ètò owó ìfẹ̀yìntì yàtọ̀ nípa níní, agbára láti gba owó àti dúkìá tó wà lábẹ́ wọn. Ìpín tí a rà láti tún tà lè yàtọ̀ sí ìdókòwò pípẹ́. Èrè ìpín àti owó tó ṣe é gba lè ní òfin ọ̀tọ̀. Ẹ gba àlàyé kíkún àti ìtọ́sọ́nà tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé; gbogbo iye ọjà, èrè nìkan tàbí ìdá kan tí a fi sílẹ̀ kò lè bá gbogbo ìdókòwò mu.
Padà sí òkèGbèsè àti owó tí a jẹ yín
A kì í yọ gbogbo gbèsè gidi tí ẹ jẹ kúrò ní gbogbo ìgbà: àwọn ilé-ẹ̀kọ́ yàtọ̀ nípa irú gbèsè, iye tó yẹ kí a san àti irú dúkìá tó ń ní ipa lórí ìṣirò. Owó tí a jẹ yín lè ṣeé gbà tàbí ṣiyèméjì; níní, ìrètí ìsanpadà àti àkókò sísan ní ipa lórí rẹ̀. Ẹ kọ ọkọọkan lọ́tọ̀, kí ẹ sì wá ìmọ̀ràn dípò rírò pé gbogbo awin ni a kọ̀ tàbí yọ kúrò.
Padà sí òkèOwó wọlé, owó-oṣù àti ìpamọ́ tuntun
Owó-oṣù fúnra rẹ̀ kì í ṣe owó-orí zakat oṣooṣù pàtó. A ń ka owó tó kù gẹ́gẹ́ bí ìpamọ́ pẹ̀lú dúkìá míì tó yẹ. Àwọn onímọ̀ yàtọ̀ bóyá àfikún tuntun ń tẹ̀lé ọjọ́ sísan tó wà tàbí ó ní ọdún òṣùpá tirẹ̀. Ẹni kan lè pa àkọsílẹ̀ ọjọ́ déédéé mọ́, kí ó sì wá ìtọ́sọ́nà; sísan ṣáájú níbi tí ó tọ́ lè mú ìṣàkóso rọrùn.
Padà sí òkèÌrùgbìn àti èso
Èso ní òfin tirẹ̀, a sì ń ṣírò rẹ̀ ní ìkórè; zakat kò dúró de ọdún òṣùpá. Hadith mẹ́nuba wasq márùn-ún gẹ́gẹ́ bí ààlà: wasq kan jẹ́ sa ọgọ́ta, nítorí náà wasq márùn-ún jẹ́ sa 300 ní ìwọ̀n àyè. Ìwọ̀n kílọ̀ sinmi lé èso. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ ní irú ìrùgbìn tí ó kan àti bí a ṣe ka owó tí a ná. A ròyìn ìdá mẹ́wàá fún ìrùgbìn tí òjò tàbí omi àdánidá bomi rin, àti ìdajì ìdá mẹ́wàá fún èyí tí bíbomi rin nílò iṣẹ́ tàbí owó. Àdàpọ̀ irigeson àti owó òde òní nílò ìtọ́sọ́nà; ìwọ̀n owó tàbí iye kílọ̀ kan ṣoṣo kò bá gbogbo ìrùgbìn mu. [6, 7, 8]
Padà sí òkèẸran ọ̀sìn
Ràkúnmí, màlúù àti àgùntàn tó ń jẹ koríko lè ní ààlà àti àtòjọ tí Sunnah sọ; irú, iye, ète, oúnjẹ àti níní wọn ní ipa lórí òfin. Fún àpẹẹrẹ, hadith sọ ààlà ràkúnmí márùn-ún àti àtòjọ ọ̀tọ̀ fún àgùntàn. Ẹ má ṣe fi 2.5% sí gbogbo ẹranko láìyàtọ̀ tàbí rò pé gbogbo ẹranko ló kan. Ẹ béèrè lọ́wọ́ olùkọ́ tó ní ìmọ̀ fún àtòjọ tó tọ́. [6, 9]
Padà sí òkèDúkìá mìíràn àti ọ̀ràn pàtàkì
Òfin pàtó lè kan ohun alumọ́ni, ìṣúra tí a sin àti dúkìá mìíràn. Ìwọ̀n àti àdéhùn wọn yàtọ̀ sí ìpamọ́ déédéé. Bí a kò bá ṣàlàyé ipò kan kedere níbí, ẹ wá ìtọ́sọ́nà dípò píparí èrò pé 2.5% kan gbogbo nǹkan.
Padà sí òkèTa ni ó lè gba zakat?
Al-Qur’an tọ́ka sí ẹ̀ka mẹ́jọ fún zakat: إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ “Àwọn àánú tí a pàṣẹ jẹ́ fún tálákà, aláìní, àwọn tó ń bójú tó wọn, àwọn tí a ń fa ọkàn wọn sún mọ́ ìṣọ̀kan, dídá ènìyàn sílẹ̀ ní ẹrú, ẹni tó ní gbèsè, ní ọ̀nà Allah àti arìnrìn-àjò tí ohun ìrìn rẹ̀ tán.” — Al-Qur’an 9:60 [10]
Padà sí òkèÌtumọ̀ ẹ̀ka mẹ́jọ
Tálákà àti aláìní kò ní ohun tó tó; àwọn òṣìṣẹ́ tó lẹ́tọ̀ ń ṣàkóso zakat; ẹ̀ka fífa ọkàn sún mọ́ ní àdéhùn tí a mọ̀; dídá ẹrú sílẹ̀ àti ẹni gbèsè tó lẹ́tọ̀ ń dáhùn àìní pàtó; a ń túmọ̀ “ní ọ̀nà Allah” àti arìnrìn-àjò tí ohun tán gẹ́gẹ́ bí òfin Sunni. Ẹ̀tọ́ àti pípín ní àdéhùn kíkún. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ ní iye ẹ̀ka tàbí olùgbà tí ìsanwó kan yẹ kí ó dé. [10]
Padà sí òkèFífún ìbátan àti ẹbí
Ìbátan tó lẹ́tọ̀ lè jèrè ìbátan àti àánú. Ààlà wà fún ẹni tí fífún un ní ìtọju ti jẹ́ ojúṣe olùfún; àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni yàtọ̀ ní àwọn ọ̀ràn, pẹ̀lú aya tó ń fún ọkọ tó lẹ́tọ̀. Zainab béèrè nípa fífún ọkọ àti ọmọ òrukàn, Ànábì ﷺ sì fìdí èrè àánú àti ìbátan múlẹ̀. Ẹ béèrè nípa ìbátan àti àìní pàtó yín. [11]
Padà sí òkèÀwọn ààlà mìíràn àti àìní agbègbè
A fi zakat sí ọwọ́ wa fún ète tó tọ́, a kò sì gbọ́dọ̀ lò ó nítorí pé iṣẹ́ kan fanimọ́ra nìkan. Òfin pàtó wà nípa ẹbí Ànábì ﷺ àti ọ̀ràn míì, pẹ̀lú kúlẹ̀kúlẹ̀ onímọ̀ tí a mọ̀. Àjọ àánú agbègbè tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé lè ran ni lọ́wọ́ láti mọ ẹni tó lẹ́tọ̀; fífi ránṣẹ́ sí agbègbè míì lè tọ́ gẹ́gẹ́ bí òfin àti àìní. Ẹ dá lójú pé olùgbà tàbí àjọ yóò pín in lọ́nà tó tọ́. [3, 10, 12]
Padà sí òkèBí a ṣe ń san àti ìgbà tí ó yẹ
Nígbà tí zakat bá yẹ, ẹ san án láìdádúró tí kò ní ìdí, pẹ̀lú èrò zakat. Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ kan gba sísan ṣáájú nígbà tí àdéhùn bá pé. Ramadan jẹ́ àkókò àánú tó ní ìbùkún, ṣùgbọ́n ẹni tí ọdún zakat rẹ̀ parí ní oṣù míì kò yẹ kí ó sún sísan dé Ramadan láìsí ìdí. Ẹ kọ iye tí ẹ san àti ibi tí ó lọ sílẹ̀.
Padà sí òkèÈrò ọkàn àti pípín lọ́nà tó bójú mu
Ọkàn ni èrò wà: ẹ mọ̀ pé zakat ọ̀ranyàn ni owó náà; kò nílò gbólóhùn tí a sọ. Ẹ fúnni pẹ̀lú ọ̀wọ̀, láìtẹ olùgbà lójú tàbí fi àṣírí hàn láìnídìí. Aṣojú tí a yàn, tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé, lè ran ni lọ́wọ́ láti pín owó. Owó-orí àti ẹ̀bùn kì í di zakat láìsí míì; èrò, olùgbà àti òfin tó yẹ ni ó pinnu wọn.
Padà sí òkèZakat tí a kò san àti àṣìṣe
Bí zakat àtijọ́ kò bá san tàbí ìṣirò rẹ̀ kò tọ́, ẹ ṣe àkọsílẹ̀ pẹkipẹki àti ìfojúdíwọ̀n tó bójú mu, ẹ tọrọ ìdáríjì, kí ẹ sì san ohun tó jẹ́ ní kété tó bá ṣeé ṣe. Gbèsè tó nira, àkọsílẹ̀ tí kò sí tàbí ìṣirò tí a ń jiyàn lè nílò ìmọ̀ràn ara ẹni. Ẹ̀bùn àfẹ́tìfẹ́ tí a ti fún tẹ́lẹ̀ kì í rọ́pò zakat láìsí èrò tó yẹ.
Padà sí òkèZakat al-fitr: ta àti kí ni
Zakat al-fitr yàtọ̀ sí zakat dúkìá ọdún. Ànábì ﷺ pàṣẹ sa kan oúnjẹ bí déètì tàbí bálì fún Mùsùlùmí, kékeré àti àgbà. Sa jẹ́ ìwọ̀n àyè; ìwọ̀n rẹ̀ yàtọ̀ gẹ́gẹ́ bí oúnjẹ. Ojúṣe fún ẹni tó gbára léni, agbára owó àti ọ̀nà sísan tí ó tọ́ ní kúlẹ̀kúlẹ̀, àwọn ilé-ẹ̀kọ́ Sunni sì yàtọ̀ nípa sísan pẹ̀lú owó. Ẹ tẹ̀lé ìtọ́sọ́nà agbègbè tó péye. [4, 13]
Padà sí òkèZakat al-fitr: àkókò àti olùgbà
Ẹ san zakat al-fitr ṣáájú ìrun Eid fún ẹni tó lẹ́tọ̀, ní tààrà tàbí nípasẹ̀ aṣojú tó ní àṣẹ, tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé, tó sì lè pín ní àkókò. A gba sísan ṣáájú láàárín ààlà tí onímọ̀ ṣàlàyé; ìròyìn kan sọ ọjọ́ kan tàbí méjì ṣáájú Eid. Ó ń ran aláìní lọ́wọ́ pàápàá. Pípàdánù àkókò tó dára jù kò túmọ̀ sí pípa ojúṣe tì: ẹ wá ìmọ̀ràn, kí ẹ sì san ohun tó kù. [13, 14]
Padà sí òkèÀtòjọ tó ṣe é lò
1. Ẹ ṣe àtòjọ dúkìá àti ẹni tó ní i. 2. Ẹ mọ ẹ̀ka tí zakat kan àti ọjọ́ sísan. 3. Ẹ ṣàyẹ̀wò nisab lọ́wọ́lọ́wọ́ àti ọdún òṣùpá níbi tí ó yẹ. 4. Ẹ lo ìwọ̀n tó tọ́ àti ayọkúrò tí ó yẹ. 5. Ẹ pinnu zakat, ẹ yan olùgbà tó lẹ́tọ̀, kí ẹ kọ ìsanwó sílẹ̀. 6. Ẹ ṣàyẹ̀wò zakat al-fitr lọ́tọ̀ ní òpin Ramadan. Fún ọ̀ràn tí kò dájú, ẹ wá ìmọ̀ràn Sunni tó ní ìmọ̀.
Padà sí òkèÀwọn orísun
[1] Al-Qur’an: Al-Baqarah 2:43 àti At-Tawbah 9:103. [2] Sahih al-Bukhari 8; Sahih Muslim 16. [3] Sahih al-Bukhari 1496. [4] Sahih al-Bukhari 1503. [5] Sunan Abi Dawud 1573. [6] Sahih al-Bukhari 1405; Al-Qur’an, Al-Anam 6:141. [7] Sahih al-Bukhari 1483; Sahih Muslim 981. [8] Sahih al-Bukhari 1484. [9] Sahih al-Bukhari 1454. [10] Al-Qur’an: At-Tawbah 9:60. [11] Sahih al-Bukhari 1466. [12] Sahih Muslim 1072. [13] Sahih al-Bukhari 1503 àti 1509. [14] Sahih al-Bukhari 1511. Nọ́mbà hadith lè yàtọ̀ láti ẹ̀dà kan sí òmíràn.
Padà sí òkè
