Zikrên êvarê
Yê ku sibehê sê caran û êvarê sê caran sûreya Îxlasê û sûreyan Feleq û Nasê bixwîne, ew li hember her tiştî ji wî re bes in.
Ravekirin û çavkanî
هَلْ نَقْرَأُ كُلَّ سُورَةٍ ثَلَاثًا، أَمْ نَقْرَأُ الْإِخْلَاصَ مَرَّةً ثُمَّ الْفَلَقَ مَرَّةً، ثُمَّ النَّاسَ مَرَّةً، ثُمَّ نُكَرِّرُ مَرَّتَيْنِ؟
فَلَمْ نَطَّلِعْ عَلَى نَصٍّ فِي الْمَسْأَلَةِ يُعَيِّنُ أَحَدَ الْأَمْرَيْنِ، وَلَكِنَّ الظَّاهِرَ أَنَّ الْأَوْلَى أَنْ تَقْرَأَ السُّوَرَ الثَّلَاثَ مَرَّةً ثُمَّ تُعِيدَ قِرَاءَتَهَا مَعَ بَعْضٍ مَرَّتَيْنِ، وَيَدُلُّ لِهَذَا أَنَّهُ ثَبَتَ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أَذْكَارِ النَّوْمِ أَنَّهُ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ كُلَّ لَيْلَةٍ جَمَعَ كَفَّيْهِ ثُمَّ نَفَثَ فِيهِمَا فَقَرَأَ فِيهِمَا: قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ، وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ، وَقُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ النَّاسِ، ثُمَّ يَمْسَحُ بِهِمَا مَا اسْتَطَاعَ مِنْ جَسَدِهِ يَبْدَأُ بِهِمَا عَلَى رَأْسِهِ وَوَجْهِهِ، وَمَا أَقْبَلَ مِنْ جَسَدِهِ. يَفْعَلُ ذَلِكَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ. رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ
وَثَبَتَ عَنْهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لِفُقَرَاءِ الْمُهَاجِرِينَ: تُسَبِّحُونَ وَتَحْمَدُونَ وَتُكَبِّرُونَ خَلْفَ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ.
وَقَالَ أَبُو صَالِحٍ الرَّاوِي عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ لَمَّا سُئِلَ عَنْ كَيْفِيَّةِ ذِكْرِهِنَّ قَالَ: يَقُولُ: سُبْحَانَ اللَّهِ، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَاللَّهُ أَكْبَرُ. حَتَّى يَكُونَ مِنْهُنَّ كُلِّهِنَّ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، كَذَا فِي الصَّحِيحِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ.
وَقَدْ رَجَّحَ ابْنُ حَجَرٍ أَنَّ كِلَا الْأَمْرَيْنِ حَسَنٌ وَمَالَ إِلَى أَفْضَلِيَّةِ الْإِفْرَادِ، وَذَكَرَ فِي ذَلِكَ حُجَجًا مِنْهَا حَدِيثُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ: أُمِرْنَا أَنْ نُسَبِّحَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَنَحْمَدَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَنُكَبِّرَ أَرْبَعًا وَثَلَاثِينَ. وَالْحَدِيثُ رَوَاهُ الْحَاكِمُ وَصَحَّحَهُ وَوَافَقَهُ الذَّهَبِيُّ. وَفِي حَدِيثِ مُسْلِمٍ: مَنْ سَبَّحَ فِي دُبُرِ كُلِّ صَلَاةٍ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَحَمِدَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَكَبَّرَ اللَّهَ ثَلَاثًا وَثَلَاثِينَ، وَقَالَ تَمَامَ الْمِائَةِ: لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. غُفِرَتْ خَطَايَاهُ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ.
فَحَدِيثُ أَذْكَارِ النَّوْمِ السَّابِقُ فِي الْمُعَوِّذَاتِ ظَاهِرُهُ الْجَمْعُ بَيْنَ السُّوَرِ، وَإِعَادَتُهَا مَجْمُوعَةً ثَلَاثًا، وَأَمَّا أَحَادِيثُ التَّسْبِيحَاتِ فَالظَّاهِرُ أَنَّ الْأَفْضَلَ هُوَ تَفْرِيقُهَا، فَلَوْ أَنَّ الْإِنْسَانَ جَمَعَ أَوْ فَرَّقَ فَالظَّاهِرُ أَنَّ الْكُلَّ لَا حَرَجَ فِيهِ، وَالْأَوْلَى إِلْحَاقُ الْمُعَوِّذَاتِ مَسَاءً وَصَبَاحًا بِالْمُعَوِّذَاتِ فِي أَذْكَارِ النَّوْمِ.
Di zikrê sibehê û êvarê de sûreya Îxlasê û her du sûre yên ji bo penaberiyê, Feleq û Nas, sê caran tên xwendin.
Ma em her sûreyekê sê caran bixwînin û paşê derbasî ya din bibin, an Îxlas, Feleq û Nasê her yekê carekê bixwînin û piştre rêzê du carên din dubare bikin?
Me nivîseke eşkere nedît ku yek ji van her du awayan diyar bike. Lê xuya ye ku baştir e em sê sûreyan carekê li pey hev bixwînin û paşê bi hev re du carên din dubare bikin. Buxarî vediguhêze ku Pêxember ﷺ her şev dema ku diçû nav nivîna xwe, her du lepên xwe didan hev, hêdî pif dikir nav wan û Îxlas, Feleq û Nas di wan de dixwendin. Paşê bi destên xwe li her cihê laşê xwe yê ku digihîşt xwe dida, ji serê xwe, rûyê xwe û pêşiya laşê xwe dest pê dikir. Wî ev sê caran dikir.
Pêxember ﷺ ji feqîrên muhaciran re got ku piştî her nimêjê tesbîh, tehmîd û tekbîrê 33 caran bibêjin. Buxarî û Muslim her du ev yek vediguhêzin.
Dema ji Ebû Salih, yê ku ji Ebû Hureyre vediguhast, pirsîn ka çawa wan bibêjin, wî rave kir ku dibêje «Subhanellah, elhemdulillah, Allahu ekber» li pey hev, heta ku hejmar bigihîje 33.
Li ba Ibn Hecer her du away jî baş in; wî temamkirina hejmara her gotinê bi serê xwe tercîh kir. Ji delîlên wî hedîsa Zeydê kurê Sabit e: «Em hatin emirkirin ku piştî her nimêjê 33 caran tesbîh, 33 caran tehmîd û 34 caran tekbîr bibêjin.» Hakim ev yek veguhast û sehîh dît, û Zehebî bi wî re li hev bû.
Muslim vediguhêze ku yê piştî her nimêjê 33 caran tesbîh, 33 caran tehmîd û 33 caran tekbîr bibêje, û bi «Lā ilāha illallāhu waḥdahu lā sharīka lah, lahul-mulku wa lahul-ḥamdu wa huwa ʿalā kulli shay’in qadīr» hejmarê bike sed, gunehên wî tên baxşandin, tewra heke bi qasî kefa deryayê bin jî.
Di hedîsa berî razanê de xuya ye ku her sê sûre bi hev re tên xwendin û ev rêz sê caran tê dubarekirin. Di tesbîhên piştî nimêjê de xuya ye ku gotina her yekê bi serê xwe baştir e, lê her du away destûr in. Ji bo xwendina wan sûreyan sibeh û êvar jî çêtir e ku mirov awayê berî razanê bişopîne.
Ji pirtûkxaneya hedîsê
