شام جا اذڪار
وضاحت ۽ ذريعو
السُّنَّةُ لِلْمُؤْمِنِ وَالْمُؤْمِنَةِ الْبَدَاءَةُ بِالْبَسْمَلَةِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ وَإِنْ كَرَّرَهَا ذَلِكَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ ، بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فِي أَوَّلِ كُلِّ سُورَةٍ، كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَرَأَ السُّورَةَ بَدَأَهَا بِبِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ، وَقَدْ أَنْزَلَ اللَّهُ ذَلِكَ مَعَ كُلِّ سُورَةٍ، كُلُّ سُورَةٍ نَزَلَ مَعَهَا بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِلَّا سُورَةَ بَرَاءَةَ، فَإِنَّهُ تَوَقَّفَ عُثْمَانُ وَالصَّحَابَةُ لَمَّا جَمَعُوا الْقُرْآنَ هَلْ هِيَ سُورَةٌ وَاحِدَةٌ مَعَ الْأَنْفَالِ، أَوْ مُنْفَصِلَةٌ؟، فَلِهَذَا لَمْ يَكْتُبُوا بَيْنَهُمَا آيَةَ التَّسْمِيَةِ، وَأَمَّا مَا سِوَاهَا مِنَ السُّوَرِ، فَالْمَشْرُوعُ لِلْقَارِئِ أَنْ يَقْرَأَ التَّسْمِيَةَ، وَإِذَا كَرَّرَ السُّوَرَ يُكَرِّرُ التَّسْمِيَةَ، أَمَّا إِذَا كَانَتِ الْبَدَاءَةُ أَثْنَاءَ السُّورَةِ فَإِنَّهُ يَبْدَأُ بِالتَّعَوُّذِ يَقُولُ : أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ يَكْفِي، وَإِنْ سَمَّى فَلَا بَأْسَ لَكِنْ يَكْفِي التَّعَوُّذُ؛ لِقَوْلِ اللَّهِ جَلَّ وَعَلَا { فَإِذَا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ } [سُورَةُ النَّحْلِ - 98]، فَإِذَا كَانَتِ الْبِدَايَةُ مِنْ أَثْنَاءِ السُّورَةِ يَتَعَوَّذُ وَيَكْفِي، أَمَّا مِنْ أَوَّلِهَا، فَإِنَّهُ يَتَعَوَّذُ وَيُسَمِّي جَمِيعًا، وَإِذَا أَعَادَهَا أَعَادَ التَّسْمِيَةَ فَقَطْ، وَلَا يُعِيدُ التَّعَوُّذَ يَكْفِيهِ إِعَادَةُ التَّسْمِيَةِ فَقَطْ.
ڇا اهو فرض آهي ته جيڪو ماڻهو قرآن جي تلاوت ڪرڻ چاهي ته اهو چوڻ شروع ڪري: (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْمِ) جيتوڻيڪ اها سورت جي وچ ۾ هجي؟ ڪڏهن ڪڏهن اسان مان ڪو چاهي ٿو ته ڪجهه سورتون ٽي ڀيرا ورجائي. ڇا هن کي هر ڀيري چوڻ گهرجي: (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ) يا هڪ ڀيرو؟ ڇا ھڪڙو ڪافي آھي؟
مؤمن مرد توڙي عورت لاءِ سنت اها آهي ته هر سورت جي شروع ۾ بسم الله سان شروع ڪري، ۽ جيڪڏهن ان کي ورجائي، ته الله تعاليٰ جي نالي سان ٻيهر بار بار ڪري. هر سورت جي شروع ۾ جڏهن به نبي ڪريم صلي الله عليه وآله وسلم جن سورت جي تلاوت ڪندا هئا ته ان جي شروعات ”بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيْمِ“ سان ڪندا هئا ۽ الله تعاليٰ نازل فرمايو آهي ته اهو هر سورت تي لاڳو ٿئي ٿو، ان سان گڏ نازل ٿيندڙ هر سورت تي، الله جي نالي سان، ٻاجھارو، ٻاجھارو، ٻاجھارو، ٻاجھارو ۽ ٻاجھارو، سواءِ سورت جي. قرآن گڏ ڪيو. انفال سان گڏ هڪ سورت آهي يا الڳ؟ اهو ئي سبب آهي جو انهن جي وچ ۾ نالي وارو شعر نه لکيو اٿس. باقي باقي سورت جو تعلق آهي ته تلاوت ڪندڙ لاءِ اهو جائز آهي ته اهو نالو رکي ۽ جيڪڏهن سورت ورجائي ته اهو نالو ورجائي، پر جيڪڏهن ان سورت جي شروعات سورت ۾ هجي ته ان جي شروعات ڪري ته: مان الله جي پناهه گهران ٿو شيطان مردود کان. اهو ڪافي آهي، ۽ جيڪڏهن هو چوي ته ڪو حرج ناهي، پر پناهه گهرڻ ڪافي آهي. الله تعاليٰ جي فرمان مطابق {پوءِ جڏهن توهان قرآن پڙهو ته شيطان مردود کان خدا جي پناهه گهرو} [سورت النحل 98]، پوءِ جيڪڏهن اها سورت جي شروعات ۾ هجي ته پناهه وٺي ٿو ۽ اهو ئي ڪافي آهي. جيئن ته ان جي شروعات لاء، هو پناهه وٺندو آهي ۽ سڀني جو نالو وٺندو آهي. جيڪڏهن هو ان کي ورجائي ٿو ته هو صرف نالا ورجائي ٿو، ۽ نالو نه ورجائي ٿو. پناهه وٺڻ لاءِ، فقط نالو مٽائڻ ئي ڪافي آهي.
حديث جي لائبريري مان
