Ngëneeli sikkar

Reading settings

Waxtu wi ñu ko nataal ci mbind mi feeñ. Bësal tàmbali boo paree.

Limu boppam

إِنَّ مِنْ أَفْضَلِ الْأَعْمَالِ الصَّالِحَةِ الْيَسِيرَةِ الَّتِي تُقَرِّبُ الْمُسْلِمَ إِلَى رَبِّهِ جَلَّ وَعَلَا الذِّكْرَ.

آيَاتٌ وَأَحَادِيثُ فِي فَضْلِ الذِّكْرِ وَالدُّعَاءِ وَالْحَثِّ عَلَيْهَا

وَرَدَ فِي فَضْلِ الذِّكْرِ وَالدُّعَاءِ وَالْحَثِّ عَلَيْهَا آيَاتٌ كَثِيرَةٌ، وَأَحَادِيثُ صَحِيحَةٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، نَذْكُرُ مَا تَيَسَّرَ مِنْهَا.

قَالَ تَعَالَى : "وَلَذِكۡرُ ٱللَّهِ أَكۡبَرُۗ".

وَقَالَ تَعَالَى : "وَسَبِّحُوهُ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلًا⁠".

وَقَالَ تَعَالَى : "فَٱذۡكُرُونِيٓ أَذۡكُرۡكُمۡ وَٱشۡكُرُواْ لِي وَلَا تَكۡفُرُونِ⁠".

وَقَالَ تَعَالَى : "يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ ذِكۡرٗا كَثِيرٗا⁠".

وَقَالَ تَعَالَى : "وَٱلذَّٰكِرِينَ ٱللَّهَ كَثِيرٗا وَٱلذَّٰكِرَٰتِ أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُم مَّغۡفِرَةٗ وَأَجۡرًا عَظِيمٗا⁠".

وَقَالَ تَعَالَى : "وَٱذۡكُر رَّبَّكَ كَثِيرٗا وَسَبِّحۡ بِٱلۡعَشِيِّ وَٱلۡإِبۡكَٰرِ⁠".

وَقَالَ تَعَالَى : "ٱلَّذِينَ يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمۡ".

وَقَالَ تَعَالَى : "فَإِذَا قَضَيۡتُم مَّنَٰسِكَكُمۡ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ كَذِكۡرِكُمۡ ءَابَآءَكُمۡ أَوۡ أَشَدَّ ذِكۡرٗاۗ".

وَقَالَ تَعَالَى : "يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُلۡهِكُمۡ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُكُمۡ عَن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ".

وَقَالَ تَعَالَى : "وَٱذۡكُر رَّبَّكَ فِي نَفۡسِكَ تَضَرُّعٗا وَخِيفَةٗ وَدُونَ ٱلۡجَهۡرِ مِنَ ٱلۡقَوۡلِ بِٱلۡغُدُوِّ وَٱلۡأٓصَالِ وَلَا تَكُن مِّنَ ٱلۡغَٰفِلِينَ⁠".

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَثَلُ الَّذِي يَذْكُرُ رَبَّهُ و الَّذِي لَا يَذْكُرُ رَبَّهُ مَثَلُ الْحَيِّ و الْمَيِّتِ".

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "أَلَا أُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرِ أَعْمَالِكُمْ و أَزْكَاهَا عِنْدَ مَلِيكِكُمْ و أَرْفَعِهَا فِي دَرَجَاتِكُمْ و خَيْرٍ لَكُمْ مِنْ إِنْفَاقِ الذَّهَبِ و الْوَرِقِ و خَيْرٍ لَكُمْ مِنْ أَنْ تَلْقَوْا عَدُوَّكُمْ فَتَضْرِبُوا أَعْنَاقَهُمْ و يَضْرِبُوا أَعْنَاقَكُمْ؟ " قَالُوا بَلَى . قَالَ : (ذِكْرُ اللَّهِ تَعَالَى).

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى : أَنَا عِنْدَ ظَنِّ عَبْدِي بِي , و أَنَا مَعَهُ إِذَا ذَكَرَنِي , فَإِنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي و إِنْ ذَكَرَنِي فِي مَلَإٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلَإٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ , و إِنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ شِبْرًا تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ ذِرَاعًا و إِنْ تَقَرَّبَ إِلَيَّ ذِرَاعًا تَقَرَّبْتُ إِلَيْهِ بَاعًا و إِنْ أَتَانِي يَمْشِي أَتَيْتُهُ هَرْوَلَةً."

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَنْ قَعَدَ مَقْعَدًا لَمْ يَذْكُرِ اللَّهَ فِيهِ كَانَتْ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ تِرَةٌ , و مَنِ اضْطَجَعَ مَضْجَعًا لَمْ يَذْكُرْ فِيهِ اللَّهَ كَانَتْ عَلَيْهِ تِرَةٌ".

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ , و لَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ إِلَّا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةٌ فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ و إِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ".

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: "مَا مِنْ قَوْمٍ يَقُومُونَ مِنْ مَجْلِسٍ لَا يَذْكُرُونَ اللَّهَ فِيهِ إِلَّا قَامُوا عَنْ مِثْلِ جِيفَةِ حِمَارٍ و كَانَ لَهُمْ حَسْرَةً".

فَضَائِلُ الذِّكْرِ لِلْإِمَامِ ابْنِ الْقَيِّمِ الْجَوْزِيَّةِ

أَنَّهُ يَطْرُدُ الشَّيْطَانَ وَيَقْمَعُهُ وَيَكْسِرُهُ.

أَنَّهُ يُرْضِي الرَّحْمَنَ عَزَّ وَجَلَّ.

أَنَّهُ يُزِيلُ الْهَمَّ وَالْغَمَّ عَنِ الْقَلْبِ.

أَنَّهُ يَجْلِبُ لِلْقَلْبِ الْفَرَحَ وَالسُّرُورَ وَالْبَسْطَ.

أَنَّهُ يَجْلِبُ الرِّزْقَ.

أَنَّهُ يَكْسُو الذَّاكِرَ الْمَهَابَةَ وَالْحَلَاوَةَ وَالنَّضْرَةَ.

أَنَّهُ يُورِثُهُ الْمَحَبَّةَ الَّتِي هِيَ رُوحُ الْإِسْلَامِ وَقُطْبُ رَحَى الدِّينِ وَمَدَارُ السَّعَادَةِ وَالنَّجَاةِ وَقَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْءٍ سَبَبًا وَجَعَلَ سَبَبَ الْمَحَبَّةِ دَوَامَ الذِّكْرِ فَمَنْ أَرَادَ أَنْ يَنَالَ مَحَبَّةَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَلْيَلْهَجْ بِذِكْرِهِ فَإِنَّهُ الدَّرْسُ وَالْمُذَاكَرَةُ كَمَا أَنَّهُ بَابُ الْعِلْمِ فَالذِّكْرُ بَابُ الْمَحَبَّةِ وَشَارِعُهَا الْأَعْظَمُ وَصِرَاطُهَا الْأَقْوَمُ.

أَنَّهُ يُورِثُهُ الْمُرَاقَبَةَ حَتَّى يُدْخِلَهُ فِي بَابِ الْإِحْسَانِ فَيَعْبُدُ اللَّهَ كَأَنَّهُ يَرَاهُ وَلَا سَبِيلَ لِلْغَافِلِ عَنِ الذِّكْرِ إِلَى مَقَامِ الْإِحْسَانِ كَمَا لَا سَبِيلَ لِلْقَاعِدِ إِلَى الْوُصُولِ إِلَى الْبَيْتِ.

أَنَّهُ يُورِثُهُ الْإِنَابَةَ وَهِيَ الرُّجُوعُ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَمَتَى أَكْثَرَ الرُّجُوعَ إِلَيْهِ بِذِكْرِهِ أَوْرَثَهُ ذَلِكَ رُجُوعَهُ بِقَلْبِهِ إِلَيْهِ فِي كُلِّ أَحْوَالِهِ فَيَبْقَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَفْزَعَهُ وَمَلْجَأَهُ وَمَلَاذَهُ وَمَعَاذَهُ وَقِبْلَةَ قَلْبِهِ وَمَهْرَبَهُ عِنْدَ النَّوَازِلِ وَالْبَلَايَا.

أَنَّهُ يُورِثُ الْهَيْبَةَ لِرَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِجْلَالَهُ لِشِدَّةِ اسْتِيلَائِهِ عَلَى قَلْبِهِ وَحُضُورِهِ مَعَ اللَّهِ تَعَالَى بِخِلَافِ الْغَافِلِ فَإِنَّ حِجَابَ الْهَيْبَةِ رَقِيقٌ فِي قَلْبِهِ.

أَنَّهُ يُورِثُهُ ذِكْرَ اللَّهِ تَعَالَى لَهُ كَمَا قَالَ تَعَالَى: (فَٱذۡكُرُونِيٓ أَذۡكُرۡكُمۡ) وَلَوْ لَمْ يَكُنْ فِي الذِّكْرِ إِلَّا هَذِهِ وَحْدَهَا لَكَفَى بِهَا فَضْلًا وَشَرَفًا وَقَالَ فِيمَا يُرْوَى عَنْ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى . ( مَنْ ذَكَرَنِي فِي نَفْسِهِ ذَكَرْتُهُ فِي نَفْسِي وَمَنْ ذَكَرَنِي فِي مَلَإٍ ذَكَرْتُهُ فِي مَلَإٍ خَيْرٍ مِنْهُمْ) . رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ.

أَنَّهُ يَحُطُّ الْخَطَايَا وَيُذْهِبُهَا فَإِنَّهُ مِنْ أَعْظَمِ الْحَسَنَاتِ وَالْحَسَنَاتُ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ.

أَنَّهُ يُزِيلُ الْوَحْشَةَ بَيْنَ الْعَبْدِ وَبَيْنَ رَبِّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَإِنَّ الْغَافِلَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَحْشَةٌ لَا تَزُولُ إِلَّا بِالذِّكْرِ.

أَنَّ الْعَبْدَ إِذَا تَعَرَّفَ إِلَى اللَّهِ تَعَالَى بِذِكْرِهِ فِي الرَّخَاءِ عَرَفَهُ فِي الشِّدَّةِ وَقَدْ جَاءَ أَثَرٌ مَعْنَاهُ أَنَّ الْعَبْدَ الْمُطِيعَ الذَّاكِرَ لِلَّهِ تَعَالَى إِذَا أَصَابَتْهُ شِدَّةٌ أَوْ سَأَلَ اللَّهَ تَعَالَى حَاجَةً قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا رَبِّ صَوْتٌ مَعْرُوفٌ مِنْ عَبْدٍ مَعْرُوفٍ وَالْغَافِلُ الْمُعْرِضُ عَنِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا دَعَاهُ وَسَأَلَهُ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا رَبِّ صَوْتٌ مُنْكَرٌ مِنْ عَبْدٍ مُنْكَرٍ – وَحَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ تَعَرَّفْ إِلَى اللَّهِ فِي الرَّخَاءِ يَعْرِفْكَ فِي الشِّدَّةِ – رَوَاهُ الْإِمَامُ أَحْمَدُ

أَنَّهُ يُنْجِي مِنْ عَذَابِ اللَّهِ تَعَالَى كَمَا قَالَ مُعَاذٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ وَيُرْوَى مَرْفُوعًا (مَا عَمِلَ آدَمِيٌّ عَمَلًا أَنْجَى مِنْ عَذَابِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى ). رَوَاهُ أَحْمَدُ وَمَالِكٌ وَابْنُ مَاجَةَ وَالتِّرْمِذِيُّ.

أَنَّهُ سَبَبُ تَنْزِيلِ السَّكِينَةِ وَغِشْيَانِ الرَّحْمَةِ وَحُفُوفِ الْمَلَائِكَةِ بِالذَّاكِرِ كَمَا أَخْبَرَ بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ . – الْحَدِيثُ : ( لَا يَقْعُدُ قَوْمٌ يَذْكُرُونَ اللَّهَ إِلَّا حَفَّتْهُمُ الْمَلَائِكَةُ وَغَشِيَتْهُمُ الرَّحْمَةُ وَنَزَلَتْ عَلَيْهِمُ السَّكِينَةُ وَذَكَرَهُمُ اللَّهُ فِيمَنْ عِنْدَهُ ) رَوَاهُ مُسْلِمٌ.

أَنَّهُ سَبَبُ اشْتِغَالِ اللِّسَانِ عَنِ الْغِيبَةِ وَالنَّمِيمَةِ وَالْكَذِبِ وَالْفُحْشِ وَالْبَاطِلِ فَإِنَّ الْعَبْدَ لَا بُدَّ لَهُ مِنْ أَنْ يَتَكَلَّمَ فَإِنْ لَمْ يَتَكَلَّمْ بِذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى وَذِكْرِ أَوَامِرِهِ تَكَلَّمَ بِهَذِهِ الْمُحَرَّمَاتِ أَوْ بَعْضِهَا وَلَا سَبِيلَ إِلَى السَّلَامَةِ مِنْهَا الْبَتَّةَ إِلَّا بِذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى وَالْمُشَاهَدَةُ وَالتَّجْرِبَةُ شَاهِدَانِ بِذَلِكَ فَمَنْ عَوَّدَ لِسَانَهُ ذِكْرَ اللَّهِ صَانَ لِسَانَهُ عَنِ الْبَاطِلِ وَاللَّغْوِ وَمَنْ يَبِسَ لِسَانُهُ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى تَرَطَّبَ بِكُلِّ بَاطِلٍ وَلَغْوٍ وَفُحْشٍ وَلَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ.

أَنَّهُ يُؤْمِنُ الْعَبْدَ مِنَ الْحَسْرَةِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَإِنَّ كُلَّ مَجْلِسٍ لَا يَذْكُرُ الْعَبْدُ فِيهِ رَبَّهُ تَعَالَى كَانَ عَلَيْهِ حَسْرَةً وَتِرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ.

أَنَّهُ أَيْسَرُ الْعِبَادَاتِ وَهُوَ مِنْ أَجَلِّهَا وَأَفْضَلِهَا فَإِنَّ حَرَكَةَ اللِّسَانِ أَخَفُّ حَرَكَاتِ الْجَوَارِحِ وَأَيْسَرُهَا وَلَوْ تَحَرَّكَ عُضْوٌ مِنَ الْإِنْسَانِ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ بِقَدْرِ حَرَكَةِ لِسَانِهِ لَشَقَّ عَلَيْهِ غَايَةَ الْمَشَقَّةِ بَلْ لَا يُمْكِنُهُ ذَلِكَ . وَفِي الْحَدِيثِ : ( كَلِمَتَانِ خَفِيفَتَانِ عَلَى اللِّسَانِ ثَقِيلَتَانِ فِي الْمِيزَانِ حَبِيبَتَانِ إِلَى الرَّحْمَنِ : سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ سُبْحَانَ اللَّهِ الْعَظِيمِ ).

أَنَّهُ غِرَاسُ الْجَنَّةِ. فِي التِّرْمِذِيِّ مِنْ حَدِيثِ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ قَالَ : ( مَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ غُرِسَتْ لَهُ نَخْلَةٌ فِي الْجَنَّةِ ) قَالَ التِّرْمِذِيُّ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ، وَصَحَّحَهُ الْأَلْبَانِيُّ فِي صَحِيحِ الْجَامِعِ - 6429.

أَنَّ الْعَطَاءَ وَالْفَضْلَ الَّذِي رُتِّبَ عَلَيْهِ لَمْ يُرَتَّبْ عَلَى غَيْرِهِ مِنَ الْأَعْمَالِ فَفِي الصَّحِيحَيْنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ قَالَ : ( مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ و لَمْ يَأْتِ أَحَدٌ بِأَفْضَلَ مِمَّا جَاءَ بِهِ إِلَّا رَجُلٌ عَمِلَ أَكْثَرَ مِنْهُ وَمَنْ قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَبِحَمْدِهِ فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ حُطَّتْ خَطَايَاهُ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ ) وَفِي صَحِيحِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ لَأَنْ أَقُولَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَاللَّهُ أَكْبَرُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِمَّا طَلَعَتْ عَلَيْهِ الشَّمْسُ ).

أَنَّ دَوَامَ ذِكْرِ الرَّبِّ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُوجِبُ الْأَمَانَ مِنْ نِسْيَانِهِ الَّذِي هُوَ سَبَبُ شَقَاءِ الْعَبْدِ فِي مَعَاشِهِ وَمَعَادِهِ فَإِنَّ نِسْيَانَ الرَّبِّ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى يُوجِبُ نِسْيَانَ نَفْسِهِ وَمَصَالِحِهَا قَالَ تَعَالَى : (وَلَا تَكُونُواْ كَٱلَّذِينَ نَسُواْ ٱللَّهَ فَأَنسَىٰهُمۡ أَنفُسَهُمۡۚ أُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡفَٰسِقُونَ⁠) وَإِذَا نَسِيَ الْعَبْدُ نَفْسَهُ أَعْرَضَ عَنْ مَصَالِحِهَا وَنَسِيَهَا وَاشْتَغَلَ عَنْهَا فَهَلَكَتْ وَفَسَدَتْ وَلَا بُدَّ. فَمَنْ نَسِيَ اللَّهَ تَعَالَى أَنْسَاهُ نَفْسَهُ فِي الدُّنْيَا وَنَسِيَهُ فِي الْعَذَابِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ تَعَالَى (وَمَنۡ أَعۡرَضَ عَن ذِكۡرِي فَإِنَّ لَهُۥ مَعِيشَةٗ ضَنكٗا وَنَحۡشُرُهُۥ يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِ أَعۡمَىٰ⁠ قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرۡتَنِيٓ أَعۡمَىٰ وَقَدۡ كُنتُ بَصِيرٗا⁠ قَالَ كَذَٰلِكَ أَتَتۡكَ ءَايَٰتُنَا فَنَسِيتَهَاۖ وَكَذَٰلِكَ ٱلۡيَوۡمَ تُنسَىٰ⁠) أَيْ تُنْسَى فِي الْعَذَابِ كَمَا نَسِيتَ آيَاتِي فَلَمْ تَذْكُرْهَا وَلَمْ تَعْمَلْ بِهَا.

أَنَّ الذِّكْرَ نُورٌ لِلذَّاكِرِ فِي الدُّنْيَا وَنُورٌ لَهُ فِي قَبْرِهِ وَنُورٌ لَهُ فِي مَعَادِهِ يَسْعَى بَيْنَ يَدَيْهِ عَلَى الصِّرَاطِ فَمَا اسْتَنَارَتِ الْقُلُوبُ وَالْقُبُورُ بِمِثْلِ ذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى قَالَ اللَّهُ تَعَالَى : (أَوَمَن كَانَ مَيۡتٗا فَأَحۡيَيۡنَٰهُ وَجَعَلۡنَا لَهُۥ نُورٗا يَمۡشِي بِهِۦ فِي ٱلنَّاسِ كَمَن مَّثَلُهُۥ فِي ٱلظُّلُمَٰتِ لَيۡسَ بِخَارِجٖ مِّنۡهَاۚ) فَالْأَوَّلُ هُوَ الْمُؤْمِنُ اسْتَنَارَ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَمَحَبَّتِهِ وَمَعْرِفَتِهِ وَذِكْرِهِ وَالْآخَرُ هُوَ الْغَافِلُ عَنِ اللَّهِ تَعَالَى الْمُعْرِضُ عَنْ ذِكْرِهِ وَمَحَبَّتِهِ وَالشَّأْنُ كُلُّ الشَّأْنِ وَالْفَلَاحُ كُلُّ الْفَلَاحِ فِي النُّورِ وَالشَّقَاءُ كُلُّ الشَّقَاءِ فِي فَوَاتِهِ.

أَنَّ الذِّكْرَ يَجْمَعُ الْمُتَفَرِّقَ و يُفَرِّقُ الْمُجْتَمِعَ وَيُقَرِّبُ الْبَعِيدَ وَيُبْعِدُ الْقَرِيبَ

أَنَّ فِي الْقَلْبِ قَسْوَةً لَا يُذِيبُهَا إِلَّا ذِكْرُ اللَّهِ تَعَالَى فَيَنْبَغِي لِلْعَبْدِ أَنْ يُدَاوِيَ قَسْوَةَ قَلْبِهِ بِذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى وَذَكَرَ حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنِ الْمُعَلَّى ابْنِ زِيَادٍ أَنَّ رَجُلًا قَالَ لِلْحَسَنِ يَا أَبَا سَعِيدٍ أَشْكُو إِلَيْكَ قَسْوَةَ قَلْبٍ قَالَ أَذِبْهُ بِالذِّكْرِ وَهَذَا لِأَنَّ الْقَلْبَ كُلَّمَا اشْتَدَّتْ بِهِ الْغَفْلَةُ اشْتَدَّتْ بِهِ الْقَسْوَةُ فَإِذَا ذَكَرَ اللَّهَ تَعَالَى ذَابَتْ تِلْكَ الْقَسْوَةُ كَمَا يَذُوبُ الرَّصَاصُ فِي النَّارِ فَمَا أُذِيبَتْ قَسْوَةُ الْقُلُوبِ بِمِثْلِ ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ.

أَنَّ الذِّكْرَ يُوجِبُ صَلَاةَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَلَائِكَتِهِ عَلَى الذَّاكِرِ وَمَنْ صَلَّى اللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ وَمَلَائِكَتُهُ فَقَدْ أَفْلَحَ كُلَّ الْفَلَاحِ وَفَازَ كُلَّ الْفَوْزِ قَالَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى : (يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ ٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ ذِكۡرٗا كَثِيرٗا⁠ وَسَبِّحُوهُ بُكۡرَةٗ وَأَصِيلًا⁠ هُوَ ٱلَّذِي يُصَلِّي عَلَيۡكُمۡ وَمَلَٰٓئِكَتُهُۥ لِيُخۡرِجَكُم مِّنَ ٱلظُّلُمَٰتِ إِلَى ٱلنُّورِۚ وَكَانَ بِٱلۡمُؤۡمِنِينَ رَحِيمٗا⁠).

أَنَّ مَجَالِسَ الذِّكْرِ مَجَالِسُ الْمَلَائِكَةِ فَلَيْسَ مِنْ مَجَالِسِ الدُّنْيَا لَهُمْ مَجْلِسٌ إِلَّا مَجْلِسٌ يُذْكَرُ اللَّهُ تَعَالَى فِيهِ كَمَا أَخْرَجَا فِي الصَّحِيحَيْنِ مِنْ حَدِيثِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ إِنَّ لِلَّهِ مَلَائِكَةً فُضُلًا عَنْ كُتَّابِ النَّاسِ يَطُوفُونَ فِي الطُّرُقِ يَلْتَمِسُونَ أَهْلَ الذِّكْرِ فَإِذَا وَجَدُوا قَوْمًا يَذْكُرُونَ اللَّهَ تَعَالَى تَنَادَوْا هَلُمُّوا إِلَى حَاجَتِكُمْ قَالَ فَيَحُفُّونَهُمْ بِأَجْنِحَتِهِمْ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَيَسْأَلُهُمْ رَبُّهُمْ تَعَالَى وَهُوَ أَعْلَمُ بِهِمْ مَا يَقُولُ عِبَادِي قَالَ يَقُولُونَ يُسَبِّحُونَكَ وَيُكَبِّرُونَكَ وَيَحْمَدُونَكَ قَالَ فَيَقُولُ هَلْ رَأَوْنِي قَالَ فَيَقُولُونَ لَا وَاللَّهِ مَا رَأَوْكَ قَالَ فَيَقُولُ كَيْفَ لَوْ رَأَوْنِي قَالَ فَيَقُولُونَ لَوْ رَأَوْكَ كَانُوا أَشَدَّ لَكَ عِبَادَةً وَأَشَدَّ لَكَ تَحْمِيدًا وَتَمْجِيدًا وَأَكْثَرَ لَكَ تَسْبِيحًا قَالَ فَيَقُولُ مَا يَسْأَلُونِي قَالَ يَسْأَلُونَكَ الْجَنَّةَ قَالَ يَقُولُ وَهَلْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لَا وَاللَّهِ يَا رَبِّ مَا رَأَوْهَا قَالَ فَيَقُولُ فَكَيْفَ لَوْ أَنَّهُمْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لَوْ أَنَّهُمْ رَأَوْهَا كَانُوا أَشَدَّ عَلَيْهَا حِرْصًا وَأَشَدَّ لَهَا طَلَبًا وَأَعْظَمَ فِيهَا رَغْبَةً فَيَقُولُ فَمِمَّ يَتَعَوَّذُونَ قَالَ يَقُولُونَ مِنَ النَّارِ قَالَ يَقُولُ وَهَلْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لَا وَاللَّهِ يَا رَبِّ مَا رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُ فَكَيْفَ لَوْ رَأَوْهَا قَالَ يَقُولُونَ لَوْ رَأَوْهَا كَانُوا أَشَدَّ مِنْهَا فِرَارًا وَأَشَدَّ لَهَا مَخَافَةً قَالَ يَقُولُ فَأُشْهِدُكُمْ أَنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَهُمْ فَيَقُولُ مَلَكٌ مِنَ الْمَلَائِكَةِ فِيهِمْ فُلَانٌ لَيْسَ مِنْهُمْ و إِنَّمَا جَاءَ لِحَاجَةٍ قَالَ هُمُ الْجُلَسَاءُ لَا يَشْقَى بِهِمْ جَلِيسُهُمْ ) فَهَذَا مِنْ بَرَكَتِهِمْ عَلَى نُفُوسِهِمْ وَعَلَى جَلِيسِهِمْ فَلَهُمْ نَصِيبٌ مِنْ قَوْلِهِ وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيۡنَ مَا كُنتُ فَهَكَذَا الْمُؤْمِنُ مُبَارَكٌ أَيْنَ حَلَّ وَالْفَاجِرُ مَشْؤُومٌ أَيْنَ حَلَّ فَمَجَالِسُ الذِّكْرِ مَجَالِسُ الْمَلَائِكَةِ وَمَجَالِسُ الْغَفْلَةِ مَجَالِسُ الشَّيَاطِينِ وَكُلٌّ مُضَافٌ إِلَى شَكْلِهِ وَأَشْبَاهِهِ وَكُلُّ امْرِئٍ يَصِيرُ إِلَى مَا يُنَاسِبُهُ.

أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يُبَاهِي بِالذَّاكِرِينَ مَلَائِكَتَهُ كَمَا رَوَى مُسْلِمٌ فِي صَحِيحِهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ خَرَجَ مُعَاوِيَةُ عَلَى حَلْقَةٍ فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ مَا أَجْلَسَكُمْ قَالُوا جَلَسْنَا نَذْكُرُ اللَّهَ تَعَالَى قَالَ آللَّهِ مَا أَجْلَسَكُمْ إِلَّا ذَاكَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا أَجْلَسَنَا إِلَّا ذَاكَ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أَسْتَحْلِفْكُمْ تُهْمَةً لَكُمْ وَمَا كَانَ أَحَدٌ بِمَنْزِلَتِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ أَقَلَّ عَنْهُ حَدِيثًا مِنِّي وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ خَرَجَ عَلَى حَلْقَةٍ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ : ( مَا أَجْلَسَكُمْ قَالُوا جَلَسْنَا نَذْكُرُ اللَّهَ تَعَالَى وَنَحْمَدُهُ عَلَى مَا هَدَانَا لِلْإِسْلَامِ وَمَنَّ عَلَيْنَا بِكَ قَالَ آللَّهِ مَا أَجْلَسَكُمْ إِلَّا ذَاكَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا أَجْلَسَنَا إِلَّا ذَاكَ قَالَ أَمَا إِنِّي لَمْ أَسْتَحْلِفْكُمْ تُهْمَةً لَكُمْ وَلَكِنَّهُ أَتَانِي جِبْرِيلُ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يُبَاهِي بِكُمُ الْمَلَائِكَةَ ) فَهَذِهِ الْمُبَاهَاةُ مِنَ الرَّبِّ تَبَارَكَ وَتَعَالَى دَلِيلٌ عَلَى شَرَفِ الذِّكْرِ عِنْدَهُ وَمَحَبَّتِهِ لَهُ وَأَنَّ لَهُ مَزِيَّةً عَلَى غَيْرِهِ مِنَ الْأَعْمَالِ.

أَنَّ جَمِيعَ الْأَعْمَالِ إِنَّمَا شُرِعَتْ إِقَامَةً لِذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى وَالْمَقْصُودُ بِهَا تَحْصِيلُ ذِكْرِ اللَّهِ تَعَالَى قَالَ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى : (أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكۡرِيٓ⁠).

أَنَّ ذِكْرَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يُسَهِّلُ الصَّعْبَ وَيُيَسِّرُ الْعَسِيرَ وَيُخَفِّفُ الْمَشَاقَّ فَمَا ذُكِرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى صَعْبٍ إِلَّا هَانَ وَلَا عَلَى عَسِيرٍ إِلَّا تَيَسَّرَ وَلَا مَشَقَّةٍ إِلَّا خَفَّتْ وَلَا شِدَّةٍ إِلَّا زَالَتْ وَلَا كُرْبَةٍ إِلَّا انْفَرَجَتْ فَذِكْرُ اللَّهِ تَعَالَى هُوَ الْفَرَجُ بَعْدَ الشِّدَّةِ وَالْيُسْرُ بَعْدَ الْعُسْرِ وَالْفَرَجُ بَعْدَ الْغَمِّ وَالْهَمِّ يُوَضِّحُهُ.

أَنَّ كَثْرَةَ ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ أَمَانٌ مِنَ النِّفَاقِ فَإِنَّ الْمُنَافِقِينَ قَلِيلُو الذِّكْرِ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي الْمُنَافِقِينَ وَلَا يَذۡكُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِيلٗا⁠ وَقَالَ كَعْبٌ مَنْ أَكْثَرَ ذِكْرَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ بَرِئَ مِنَ النِّفَاقِ وَلِهَذَا وَاللَّهُ أَعْلَمُ خَتَمَ اللَّهُ تَعَالَى سُورَةَ الْمُنَافِقِينَ بِقَوْلِهِ تَعَالَى : (يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تُلۡهِكُمۡ أَمۡوَٰلُكُمۡ وَلَآ أَوۡلَٰدُكُمۡ عَن ذِكۡرِ ٱللَّهِۚ وَمَن يَفۡعَلۡ ذَٰلِكَ فَأُوْلَٰٓئِكَ هُمُ ٱلۡخَٰسِرُونَ⁠) فَإِنَّ فِي ذَلِكَ تَحْذِيرًا مِنْ فِتْنَةِ الْمُنَافِقِينَ الَّذِينَ غَفَلُوا عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَوَقَعُوا فِي النِّفَاقِ.

Bokk na ci jëf yi gën yi baax yi yomb yi di jegeel jullit bi Boroomam, Yàlla na ko tedd.

Aaya ak hadith ci lu jëm ci ngëneelg fàttaliku ak ñaan ak ñaan leen

Barina ay aaya ak ay hadiis yu dëggu yuñ nettali ci ndigalu Yonent Yàlla Yàlla na ko Yàlla defal jàmm, te danuy wax lu mëna am. Ci moom.

Yàlla Aji Kàttan ji dafa wax ne: “Te fàttaliku Yàlla moo gëna mag.”

Yàlla Aji Kàttan ji ne: “Suba ak ngoon, màggal leen ko.”

Yàlla Aji Kàttan ji ne: “Kon fàttaliku ma, dinaa leen fàttaliku, gërëm ma, waaye buleen weddi.”

Yàlla Mu tedd mi ta màgg nee na: “Yéen ñi gëm, nangeen faral di fàttaliku Yàlla”.

Te Yàlla Mu tedd mi ta màgg wax na ne: “Te ñiy fàttaliku Yàlla lu bari, ak góor ñi, Yàlla waajal na leen njéggal ak pay bu réy”.

Te Yàlla Mu tedd mi ta màgg nee na: “Nanga faral di fàttaliku sa Boroom, ta màggal ko ci ngoon gi ak ci suba si teel”.

Yàlla Aji Kàttan ji ne: “Ñiy fàttaliku Yàlla, taxaw ak toog ak ci seeni wet.”

Yàlla Aji Kàttan ji ne ko: “Soo noppee ci sa xeetu jaamu Yàlla, fàttaliku leen Yàlla ni ngeen di fàttaliku seeni maam, wala ci anam wu gëna am doole.”

Te Yàlla Mu tedd mi ta màgg dafa wax ne: “Yaw ñi gëm, buleen bàyyi seen alal wala seeni doom yàq leen ci fàttaliku Yàlla.”

Te Yàlla Mu tedd mi ta màgg wax na ne: “Nanga tudd sa Boroom ci sa biir, ci woyof ak ragal, te bañ a wax lu kawe ci suba yi ak ci ngoon yi, te bul bokk ci ñi ñàkk xel”.

Yonent Yàlla bi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc nee na: “Léebu kuy fàttaliku Boroomam ak kuy fàttaliwul Boroomam mooy léebu kiy dund ak ki dee”.

Yonent bi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc nee na: “Ndax duma leen di xamal seen jëf yi gën, yu gën a sell ci seen Buur, yu gën a kawe ci seen daraja, te gën ci yéen?” Di yàq wurus ak xaalis, te moo gën nga daje ak say noon, nga dóor seen baat, ñu dóor sa baat.” Ñu ne ko: «Waaw.» Mu ne: (Fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji).

Yonent bi, Yàlla na ko Yàlla defal jàmm, dafa wax ni: “Yàlla Mu tedd mi dafa wax: Man maa ngi ci sama jaam su ma xalaatee, te maa ngi ànd ak moom su ma waxee. Maa ngi ko fàttaliku ci sama ruuh, te su ma waxee ci ndaje, maa ngi koy fàttaliku ci ndaje bu gëna jege ñoom, te su ma waxee ci sama guddaay, maa ngi koy fàttaliku ci sama xol. mu jegesi ma ci guddaayu loxo, ma jege ko ci guddaay, te su ñëwee ci man di dox, maa ngi ñëw ci moom ci ndànk.”

Yonent bi Yàlla na ko Yàlla defal jàmm dafa wax ni: “Ku toog ci toogukaay te du ci fàttaliku Yàlla, Yàlla dina la ko gàllankoor, te ku tëdd te du wax ni Yàlla daa am jamonoy jafe-jafe ak moom.”

Yonent bi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc nee na: “Ay askan masula toog ci ab ndaje mu tudduwul Yàlla ta duñu ñaanal seen Yonent lu dul lu am lu leen di teye”. Su ko neexee dina leen mbugal, su ko soobee dina leen jéggal.”

Yonent bi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak jàmm nee na: “Amul askan wuy jóg ci ndaje bu ñu dul fàttaliku Yàlla lu dul ñu jóg ni néewu mbaam, naqar la ci ñoom”.

Xeetu fàttaliku yi Imaam Ibnul Qayyim Al Jawziyyah

Dafay dàq Seytaane, dakkal ko, daan ko.

Mooy neex Yàlla Aji Kàttan ji.

Dafay dindi jaaxle ak naqar ci xol.

Dafay indi bànneex, mbégte ak bànneex ci xol.

Dafay indi dundu.

Dafay muur fàttaliku bi ak ngor, saf suukër ak fere.

Daf koy bàyyi mbëggeel, muy ngëmu Islaam, di poto moulin diine, ak orbit bu bànneex ak mucc. Yàlla dafa def sabab ci lépp, te dafa def Sabab mbëggeel mooy fàttaliku saa yu nekk. Ku bëgga am mbëggeelu Yàlla Aji Kàttan ji, na xalaat ci fàttaliku, ndax mooy jàng ak jàngat, ndax mooy buntu xam-xam, kon fàttaliku mooy buntu mbëggeel, mbedd mi gëna mag, ak yoon wi gëna jub.

Daf koy bàyyi diko saytu ba muy dugg ci buntu mbaax, moo tax mu jaamu Yàlla melni daf koy gis, te ki bàyyi xel ci Fàttaliku amul yoon wumu mëna yegg ci rang. Ihsan melni nit ku toog te amul fuñu mëna yegg seen kër.

Daf koy wara tuub, maanaam dellu ci Yàlla Aji Kàttan ji, kon su dellu ci moom lu bari yoon ci fàttaliku ko, daf koy dellu, te loolu mooy dellu ci xolam. Ci moom ci lépp lumuy dundu, te Yàlla Aji Kàttan ji mooy dëkkam, muy rëcci, rëcci, rëcci, fóon xolam, ak rëcci ci jamonoy musiba. Ak musiba yi.

Dafay bàyyi gëdd ak sargal Boroomam, Muy Kàttan ak Màgg, ndax dooleem ji mu yor xolam ak nekkam ci Yàlla Aji Kàttan, wuute na ak nit ku ñàkk xel, ndax moom.

Daf ko wara fàttaliku Yàlla Mu tedd mi ta màgg, ni ko Yàlla Mu tedd mi ta màgg waxee: (kon fàttaliku ma, dinaa la fàttaliku.) Te su fekkoon ni amul woon ci fàttaliku bi ludul lii rekk, kon doy na. Am na ngëneel aku teddëm ta wax na li ñu nettali ci Boroomam Mu tedd mi ta màgg. (Ku ma tudd ci boppam, dinaa ko tudd ci sama bopp, ku ma tudd ci mbooloo, dinaa ko tudd ci mbooloo mu leen gën) Jëlees na ko Buxaari ak Muslim.

Dafay dindi bàkkaar yi di leen dindi, ndax bokk na ci yiw yi gën a mag, te jëf yu baax day dàq jëf yu bon yi.

Dafay dindi wéntal gi ci diggante jaam bi ak Boroomam Mu tedd mi ta màgg, ndax ki baña bàyyi xel dafa am wéntal ci digganteem ak Yàlla Mu tedd mi ta màgg ludul dem. Ci wax.

Sudee jaam bi xam Yàlla Aji Kàttan ji, ci limu ko wax ci barke, dina ko xàmmee ci jafe-jafe yi, te limu am mooy jaam bi déggal Yàlla, te fàttaliku Yàlla Yàlla Aji Kàttan ji, su jafe-jafe dalee ci moom, wala mu ñaan Yàlla Aji Kàttan ji, malaaka yi dañu koy wax: mu wëlbatiku. Ci kàttanam Yàlla Aji Kàttan ji, su ko woowee, laaj ko, malaaka yi dañuy wax, “Yalla,” baat bu amul ngërëm bu bawoo ci jaam bu amul ngërëm – ak hadiisu Ibn Abbas: Xam na Yàlla. Ci yookuté, xam nala ci coono - Imam Ahmad moo ko nettali

Daf koy musal ci mbugalu Yàlla Aji Kàttan ji, ni ko Muadh, yalna Yàlla gërëm ko, waxee, ñu nettali ko ci yoon wu ñuy joxe ci Yonent bi (Amul benn doomu aadama bu def benn liggéey bu ko musal ci mbugalu Yàlla Aji Kàttan ji. Ci fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji). Ñu ngi ko nettali Ahmad ak Maalik ak Ibnu Maja, ak Tirmisii.

Mooy sabab feeñug jàmm ji, yërmande ju bari, ak malaaka yi wër kiy fàttaliku, ni ko Yonent bi Yàlla na ko Yàlla dolli xéewël ak mucc waxe woon. - Hadiis : (Amul nit ku toog di fàttaliku Yàlla ludul malaaka yi wër leen, yërmaande wër leen, jàmm wàcci ci seen kaw, Yàlla fàttaliku leen ci ñi ànd ak moom) Muslim moo ko nettali.

Moo waral làmmiñ wi di génn ci wax lu ñaaw, kitt, fen, ñaawtéef ak fen. Surga bi moo wara wax. Waxul woon ci fàttliku Yàlla Aji Kàttan ji walla ay ndigalam. Mu wax ci mbir yooyu ñu tere wala yenn ci ñoom, te amul benn anam buñu mëna mucc ci ñoom ludul ci fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, te seetlu ak jaar-jaar seede nañu ko. Kon képp ku tàmmoon làmmiñam di fàttliku Yàlla, làmmiñam dana aar ci fen ak wax yu amul njariñ. Képp ku làmmiñam ci fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, dafay tooy ci bépp fen, wax ju amul njariñ ak ñaawtéef. Amul kàttan mbaa kàttan lu dul ci Yàlla.

Danay aar jaam bi ci nas xol bis pénc ba, ndax bépp ndaje boo xam ne jaam bi dul fàttliku Boroomam Mu tedd mi ta màgg dana doon lu ko naqarlu ci bis pénc ba. Dekki.

Moo gën a yomb ci jaamu Yàlla yi, te bokk na ci ñoom te gën a gën, ndax yëngoo làmmiñ moo gën a woyof te gën a yomb ci yëngoo yi ci cér yi doonte benn ci cér yi yëngu. Yëngu-yëngug nit ci bëccëg ak ci bëccëg mi ngi metti ni yëngu-yëngug làmmiñam, waaye mënu ko woon a def. Ak ci xadiis bi: (ñaari baat yu woyof ci làmmiñ te diis ci balans bi Mu tedd mi ta màgg la: Ana ndam Yàlla ak ngërëmam Yàlla màggal na ko).

Mooy garabu Aljanna. Ci Al-Tirmidî, ci àddiisu Abu Al-Zubayr, ci ndigalu Jabiir, ci ndigalu Yonent bi, dafa wax ne: (ku wax ne Yàlla na ndam, ak tagg ko, dana nañ ko jëmbët ag palme ca àjjana) la wax. Al-Tirmidhi hadith la bu dëggu, te Al-Albani daf ko firnde ci Sahih Al-Jami' - 6429.

Joxe ak jikko ju baax jiñ ko delloo bokkul ak yeneen jëf. Ci ñaari téere Sahih yi, ñu ngi nettali ci kiliftéefu Abu Hurairah, Yalna Yàlla defal ko mbégte, ni Yàlla Yonent bi dafa wax: (Ku wax: Amul yàlla budul Yàlla kese, te amul benn àndado, moom mooy nguur gi, te moom la gërëm, te moom moo am kàttan ci lépp) téemeeri bis. Amoon na yelleefu fukki jaam, téeméeri jëf yu baax la ñu ko bindal, téeméeri jëf yu bon far ci moom, mu nekkoon ab aar ci moom ci Saytaane ca bis booba. Loolu mooy ba guddi ñëw, te kenn indiwul lu gën limu indi ludul nit ku ko ëpp liggéey ak ki wax ne Yàlla na màggal ko, te Yàlla na ko gërëm ci bis pénc. Ci Sahih Muslim, ci ndigalu Abu Hurairah, dafa wax ni: “Ndaxte maa ngi wax Ndax Yàlla, gërëm Yàlla, amul beneen yàlla budul Yàlla, te Yàlla moo gëna mag ci man, gëna mag ci jant bi.)

Bu ñuy fàttaliku Boroom bi, kiy barkeel te mu màgg, fàww ñu baña fàtte ko, te loolu mooy waral jaam bi di dundu lu tiis ci dundam ak ëlëgam. Fàtte Boroom bi, Yàlla na màggal Yàlla, mooy fàtte sa bopp ak ay njariñam. Boroom doole ji dafa wax: (Buleen ni ñi fàtte Yàlla, mu def seen ruuh ñu fàtte. Ñoom ñooy ñiy réer.) Su jaam bi fàttee boppam, baña topp ay njariñam, fàtte ko, ba noppi réer ci moom, kon dina yàqu te yàqu. Kon képp ku fàtte Yàlla Aji Kàttan ji dana def boppam fàtte ci àddina te dina ko fàtte ca mbugal ca Bis-pénc ba. Yàlla Aji Kàttan ji dafa wax ne: "Képp ku dëddu sama fàttaliku - dëgg-dëgg dund gu torox la, te dinanu ko dajale gumba ci bis-pénc ba, dina wax: "Yaw sama Boroom, lu tax nga dajale ma gumba te may gis?" Dina wax ne: “Noonu la sunuy firnde ñëwee ci yaw.” Moo tax ma fàtte ko, te tay itam fàtte nañu ko.) Maanaam dina ñu ko fàtte ci tiis ni ngeen fàttee samay aaya te ngeen fàtte leen, ngeen jëfandikoo leen.

Dëgg la, di fàttliku ab leer la ci kiy fàttliku ci àddina, ab leer la ci bàmmeelam, di ab leer ci moom ci jamonoom di ñëw. Dafay xeex ci kanamam ci yoon wi, moo tax xol yi duñu leer mukk. Te bàmmeel yi dañu mel ni fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji. Yàlla Aji Kàttan ji dafa wax: (Ndax ki faatu woon, nu jox ko dundu, defal ko leer gi mu dox ci nit ñi, melni ku melni moom ci Amul yoon wuy génnee ci lëndëm yi. Ki njëkk mooy gëm ki leer ci ngëm ci Yàlla, mbëggeelam, xam-xamam, ak fàttaliku ko, mooy ki amul kàttan ci moom, te ki mujjee mooy ki amul kàttan ci moom. fàttaliku ak mbëggeelam, ak lépp lu xew, lépp lu am solo la, te lépp lu jëm ca kanam mingi ci leer gi, te bépp musiba, musiba yépp ci moom moo ko namm.

Màttliku gi dafay boole ñi tasaaroo, di xàjjale askan wi, ñi sori di dajale, di dàq ñi jege.

Dëgër gu am ci xol goo xam ne fàttliku Yàlla Aji Kàttan ji kese moo ko mëna wàcce, kon jaam bi dafa wara faj bëtëg xolam ci fàttliku Yàlla Aji Kàttan ji. Hammad bin Zayd dafa wax ci Al-Mualla Ibn Ziyad ni daa am ku wax Al-Hasan niko: “Yaw Abu Sa’id, maa ngi lay ñaxtu ndax sama xol dëgër na.” Mu ne: “Fàttaliku leen ko.” Li ko waral mooy lu xol bi di gëna ñàkka bàyyi xel, muy gëna metti. Kon suñu fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, fitna googu dafay seey ni Plomb di seey ci safara, waaye xol bu dëgër bi musul seey ni fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji.

Fattaliku bi dafay laaj barkeb Yàlla Aji Kàttan ji ak malaakaam yi ci ki koy fàttaliku, te képp ku Yàlla Aji Kàttan ji barkeel ak malaakaam yi ci kawam, lépp a ngi am ndam, te ñépp a ngi am ndam. Ndam. Yàlla Mu tedd mi ta màgg nee na: (Yéen ñi gëm, fàtteleen Yàlla ci fàttaliku yu bari, te màggal ko suba ak ngoon. Moo leen di barkeel. Ak malaakaam yi ngir ñu génne leen ci lëndëm gi jëme leen ci leer, te ku am yërmaande ci ñi gëm).

Mboolooy fàttaliku yi ñooy mbooloom malaaka yi, te benn ci mbooloom àdduna yi duñu ci ñoom ludul mbooloo mu ñuy fàttaliku Yàlla Mu tedd mi ta màgg, ni ñu leen digale woon. Ci ñaari Sahih yi, ci hadith Al-A’mash, ci ndigalu Abu Salih, ci ndigalu Abu Hurairah, Yonent Yàlla dafa wax ni, “Dëgg la, Yàlla amna malaaka yu weesu bindkati nit ñi, ñuy doxantu ci yoon yi.” Dañuy wut askanu fàttaliku, bu ñu gisee askan wuy fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, ñu woo leen ne: “Ñëwleen ci li ngeen soxla.” Mu wax, ñu wër leen. Ak seeni laaf yu jëm ci asamaan si gën a suufe, seen Boroom Mu tedd mi ta màgg moo leen di laaj, te Moo gën a xam ci ñoom li samay jaam di wax. Mu ne: “Dañu wax: ‘Maggal la.’” Ñu màggal la, sargal la. Mu tontu, "Ndax gis nañu ma?" Mu ne ko: «Déedet, wala Yàlla, gisu ñu la.» Muni ma, "Suñu ma gisee, naka lay def?" Muni. Ñuy wax ne: “Bu ñu la gisoon, dañu la gën a màggal, gën a màggal la, gën a màggal la, gën a màggal la.” Mu tontu leen: «Lu ñu may laaj?» Muni. Ñu ngi lay sàkku Aljanna. Mu laaj ko, "Ndax gis nañu ko?" Mu tontu ko: «Déedet, Yàlla, Boroom bi, gisu ñu ko.» Mu tontu ko, "Waa ndax gis nañu ko?" Mu ne: Dañoo wax ne bu ñu ko gisoon danu ko gën a sawar, gën koo wut, gën a am yéene ci moom. Ba noppi Mu ne : Ci lan lañuy musal ? Mu ne ko: "Dañuy wax: "Ci Safara la." Mu laaj ko, "Ndax gis nañu ko?" Mu tontu ko: «Déedet, Yàlla, Boroom bi, gisu ñu ko.» Muni ma, "Waa sudee gis nañu ko?" Mu tontu, "Dañu wax." Suñu ko gisee, ñoo ko gënoon daw, gëna ko ragal. Mu tontu leen, “Kon maa ngi lay woo, nga seede ni, baal naa leen.” Kenn ci malaaka yi dafa wax: Amoon na ci ñoom ku bokkul woon ci ñoom, waaye dafa ñëwoon ngir soxla. Mu ne leen: Ñoom ñoo toog ak ñoom, seeni àndandoo duñu sonal ci ñoom. Loolu bokk na ci seen barkeb seen ruuh. Te ci kaw ñi toog ak ñoom, dina ñu am cër ci kàddum, “Te barkeel nama fépp fu ma mëna nekk.” Kon gëm bu mel nii, fépp fu mu dëkk, barkeel na, ku weddi Yàlla, fépp fu mu dëkk, alku la. Mboolooy fàttaliku yi ñooy mbooloom malaaka yi, mbooloom ñàkka bàyyi xel ñooy mbooloom seytaane yi, te nit ku nekk ñu yokk ko ci jëmmam ak melokaanam, te nit ku nekk dafay nekk li ko neex.

Yàlla Mu tedd mi ta màgg dafay gëna réy ci malaakaam yiy fàttaliku, ni ko Muslim nettali ci Sahih-am ci ndigalu Abu Saeed Al-Khudri, moo wax ni: Muawiyah dafa génn ci Jumaa ji, di wër. Mu ne leen: «Toogal wunu leen.» Ñu ne: «Danu toog di fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji.» Mu ne leen: «Toogal nanu leen ludul kii.» Ñu ne ko: «Wallaa Yàlla, toogunu ak keneen ku dul moom.» Muni ma, "Maa ngi lay waat ci benn tuuma, te amul kenn ci sama liggéey ak Yonent Yàlla ku wax ci moom lu néew ci man, te Yonent Yàlla dafa fippu ci man." Ñu bokk ci ay àndadooam, mu ne ko: (lan moo tax nga toog? ñu ne ko: nu toog di fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, di ko sargal ci limu nu yóbbu ci Lislaam, ak ci limu nu defal barke ci yaw.) Mu ne Wallaahi, toogunu ak yaw ludul kii. Ñu ne ko: «Wallaa Yàlla, toogunu ak yaw ku dul kii.» Mu ne ko: «Bëgguma la nga waat ci dara luñu la tuumal, waaye moom la ñëw ci man.» Gabriel waxma ni Yàlla, Mu tedd mi ta màgg, daf lay gëmloo malaaka yi. Mbégte boobu juge ci Boroom bi, Mu tedd mi ta màgg, dafay firndeel ngor gi mu am. Na fàttliku gi mingi ci Moom ak mbëggéelam ci moom ak ni amna njariñ ci yeneen jëf yi.

Jëf yépp dañu leen santaane ngir ñu mëna fàttaliku Yàlla Mu tedd mi ta màgg, te seen jubluwaay mooy jot ci fàttliku Yàlla Mu tedd mi ta màgg. Boroom doole ji dafa wax: ( Defal ñaan ngir fàttaliku ma.

Fàttliku Yàlla Mu tedd mi ta màgg day yombal lu jafe, yombal lu jafe, woyofal coono yi. Yàlla Mu tedd mi ta màgg du tudd lu jafe lu dul lu yomb, du yombalal lu jafe. Amul yomb, amul mettit bu dul yombal, amul tiis bu dul féexal, kon fàttliku Yàlla Mu tedd mi ta màgg mooy féexal ginnaaw metiis ak yomb. Ginaaw jafe-jafe ak féexal xol, ginaaw naqar ak jaaxle, daf koy leeral.

Faral di fàttliku Yàlla Aji Kàttan ji aar la ci naaféq, ndax naaféq yi bariwuñu di fàttliku Yàlla Aji Kàttan ji. Yàlla Aji Kàttan ji dafa wax ci naaféq yi ne: “Képp ku gëna fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, amul naaféq, te loolu moo tax, te Yàlla moo gëna xam, Yàlla Aji Kàttan ji dafa tafu Surah Naaféq yi, buñu sukkandikoo ci waxu Yàlla Aji Kàttan ji, bu leen gëmul seen doom: Ci fàttaliku Yàlla, kan moo koy def? Ñoom ñooy ñàkk.) Dëgg la, loolu mooy àrtu ci fiir naaféq yi, ñu sàggane fàttaliku Yàlla Aji Kàttan ji, daanu ci naaféq.

Yokk sama sikkar

Yow rekk moo man a gis ay ñaan yii. Dañu leen di denc ci sa kont.

Reading timeReady when you are
0 / 0

Your completed readings will appear here.

Reading paused

Explanation & source

Share dhikr

Text to share

Start again?

This clears the current counters and saved place for this category. Your completed reading history stays saved.

From the Hadith library

Hadith
Narrated `Abdullah bin `Amr: The Prophet (ﷺ) said, "Convey (my teachings) to the people even if it were a single sentence, and tell others the stories of Bani Israel (which have been taught to you), for it is not sinful to do so. And whoever tells a lie on me intentionally, will surely take his place in the (Hell) Fire."
Sahih al-Bukhari

Reference : Sahih al-Bukhari 3461 In-book reference : Book 60, Hadith 128 USC-MSA web (English) reference : Vol. 4, Book 55, Hadith 667 (deprecated numbering scheme)

Read Hadith and source
This hadith has been narrated on the authority of A'mash with the same chain of transmitters.
Sahih Muslim

Reference : Sahih Muslim 2199 d In-book reference : Book 39, Hadith 84 USC-MSA web (English) reference : Book 26, Hadith 5455 (deprecated numbering scheme)

Read Hadith and source