Cikakken Jagoran Salla
Koyi salloli biyar na kowace rana mataki-mataki. Wannan jagora yana nuna hanyar Ahlus-Sunna da aka fi koyarwa; mazhabobin da aka amince da su sun bambanta a wasu bayanai. Yi gwargwadon ikonka ka tambayi malami amintacce idan ana buƙata. Saurari ƙwararren makaranci yayin koyo. إِنَّ الصَّلَاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَوْقُوتًا Lallai an wajabta salla ga muminai a ƙayyadaddun lokuta. — Alƙur’ani 4:103
Zaɓi wanda za ka koya tare da shi
Ana nuna wata hanyar Ahlus-Sunna da aka fi koyarwa. Wasu bayanai sun bambanta tsakanin mazhabobi; yi salla gwargwadon ikonka. Alwala tana nan sahihiya har sai ta warware.
Shirya wa salla
Tabbatar lokacin salla ya shiga; yi tsarkin da ake buƙata, cire najasa, suturce wuraren da ake wajabta a salla, ka yi salla a wuri mai tsabta ka fuskanci alƙibla gwargwadon iko. Duba Jagoran Alwala don yadda ake yi. Yi salla cikin natsuwa ka ba kowanne motsi haƙƙinsa.
Koma samaNiyya da kabbarar buɗewa
Niyyaci sallar da za ka yi a zuciya; ba sai an furta wani lafazi ba. Tsaya a farilla idan za ka iya. Ɗaga hannuwa kusa da kafaɗa ko kunnuwa ka yi kabbara, wato Allah ne Mafi girma. Ɗora hannun dama a kan hagu yayin tsayuwa, ka kalli wurin sujuda. اللَّهُ أَكْبَرُ Ma’ana: Allah ne Mafi girma.
Koma samaAddu’ar buɗe salla
Bayan kabbarar buɗewa, addu’ar buɗe salla sunna ce. Ɗaya daga tabbatattun misalai tana farawa da wannan sashe: وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنَ الْمُشْرِكِينَ، إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ، لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَٰلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ. Sannan nemi tsarin Allah daga Shaiɗan: أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ (Ina neman tsarin Allah daga Shaiɗan abin la’ana). Wannan addu’a sunna ce; ba sai ka haɗa siffofinta daban-daban ba. Ma’ana: Na fuskanci Mahaliccin sammai da ƙasa da ikhlasi. Sallata, yanka na ibada, rayuwa da mutuwata duk na Allah ne, Ubangijin talikai, Wanda ba Shi da abokin tarayya.
Koma samaKaranta Al-Fatiha
Karanta Al-Fatiha a kowace raka’a idan kai kaɗai ne ko liman, sannan ka ce آمِينَ, wato “Ya Allah, Ka amsa”. Koye ta a hankali tare da malami idan ana buƙata. Mazhabobi sun bambanta kan karatun mamu bayan liman; bi malaminka ko mazhabarka amintacciya ba tare da gabace liman ba. بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَلَا الضَّالِّينَ Ma’ana: Da sunan Allah, Mai rahama, Mai jin ƙai. Yabo ya tabbata ga Allah, Ubangijin talikai, Mai jin ƙai, Mai mulkin ranar sakamako. Kai kaɗai muke bauta wa da neman taimako. Ka shiryar da mu hanya madaidaiciya, hanyar waɗanda Ka yi wa ni’ima, ba waɗanda aka yi wa fushi ko ɓatattu ba.
Koma samaƘara karatun Alƙur’ani
A raka’o’i biyu na farko, sunna ce a karanta wata sura ko ayoyi bayan Al-Fatiha. Darasin yana amfani da Al-Ikhlas a ta farko da Al-Falaq a ta biyu; misalai ne, ba wajibi ba. A misalin koyarwa, ta uku da ta huɗu suna da Al-Fatiha. Surar Al-Ikhlas: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ وَلَمْ يَكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ Surar Al-Falaq: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ قُلْ أَعُوذُ بِرَبِّ الْفَلَقِ مِنْ شَرِّ مَا خَلَقَ وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ وَمِنْ شَرِّ النَّفَّاثَاتِ فِي الْعُقَدِ وَمِنْ شَرِّ حَاسِدٍ إِذَا حَسَدَ Ma’anar Al-Ikhlas: Ka ce: Allah Ɗaya ne, Wanda kowa yake dogara gare Shi. Bai haifa ba, ba a haife Shi ba, babu daidai da Shi. Ma’anar Al-Falaq: Ka ce: Ina neman tsarin Ubangijin safiya daga sharrin abin da Ya halitta, duhu idan ya bazu, masu tofi a ƙulle-ƙulle, da mai hassada idan ya yi hassada.
Koma samaRuku’u
Yi kabbara ka sunkuya ruku’u, hannuwa a gwiwoyi, baya a daidaita gwargwadon iko ba tare da wahala ba. Natsu a wurin ka karanta zikirin da ma’anarsa “Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mai girma”, yawanci sau uku. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْعَظِيمِ Ma’ana: Allah ne Mafi girma. Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mai girma.
Koma samaƊagowa daga ruku’u
Ɗago har ka tsaya daidai ka natsu. Liman da mai salla shi kaɗai suna cewa “Allah Ya ji wanda ya yabe Shi”, sannan “Ubangijinmu, yabo naka ne”, da Larabcin da ke ƙasa. Mamu yana faɗin sashen “Ubangijinmu, yabo naka ne” yayin ɗagowa; bi jagoran mazhabarka ta Ahlus-Sunna. سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ Ma’ana: Allah Ya ji wanda ya yabe Shi. Ubangijinmu, yabo naka ne.
Koma samaSujuda ta farko
Yi kabbara ka yi sujuda cikin natsuwa a kan goshi da hanci, hannuwa biyu, gwiwoyi biyu da yatsun ƙafafu biyu gwargwadon iko. Karanta zikirin da ma’anarsa “Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mafi ɗaukaka”, yawanci sau uku. Kana iya ƙara addu’a ga Allah. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Ma’ana: Allah ne Mafi girma. Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mafi ɗaukaka.
Koma samaZama tsakanin sujudu biyu
Yi kabbara ka zauna har ka natsu. Karanta addu’ar “Ubangijina, Ka gafarta mini” da Larabci; za ka iya maimaitawa. Natsu kafin sujuda ta biyu. اللَّهُ أَكْبَرُ رَبِّ اغْفِرْ لِي Ma’ana: Allah ne Mafi girma. Ubangijina, Ka gafarta mini.
Koma samaSujuda ta biyu
Yi kabbara ka yi sujuda ta biyu kamar ta farko, ka natsu ka karanta “Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mafi ɗaukaka” da Larabci. Ayyukan raka’a ɗaya sun cika. اللَّهُ أَكْبَرُ سُبْحَانَ رَبِّيَ الْأَعْلَى Ma’ana: Allah ne Mafi girma. Tsarki ya tabbata ga Ubangijina, Mafi ɗaukaka.
Koma samaTsayawa don raka’a ta gaba
Yi kabbara ka tashi. A raka’a ta biyu, karanta Al-Fatiha da wani sashe, sannan ka maimaita ruku’u, tsayuwa da sujudu biyu. اللَّهُ أَكْبَرُ Ma’ana: Allah ne Mafi girma.
Koma samaTahiyyar farko
Bayan sujuda ta biyu a raka’a ta biyu, zauna don tahiyya. A Asuba wannan zaman ƙarshe ne. A Magariba, Azahar, La’asar da Isha’i, bayan tahiyyar farko ka tashi da kabbara don ta uku. Tahiyya tana cewa: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَىٰ عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. Ma’ana: Gaisuwa, salloli da kalmomi masu kyau na Allah ne. Aminci, rahama da albarka su tabbata ga Annabi, gare mu da bayin Allah nagari. Ina shaida babu wanda ya cancanci bauta sai Allah, kuma Muhammad bawanSa ne, manzonSa.
Koma samaTahiyyar ƙarshe da salati
Bayan raka’ar ƙarshe, zauna ka karanta tahiyyar sama, sannan salati ga Annabi ﷺ: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا صَلَّيْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ، اللَّهُمَّ بَارِكْ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَعَلَىٰ آلِ مُحَمَّدٍ، كَمَا بَارَكْتَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَعَلَىٰ آلِ إِبْرَاهِيمَ، إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيدٌ. Ma’ana: Ya Allah, Ka yi salati ga Muhammad da iyalansa kamar yadda Ka yi salati ga Ibrahim da iyalansa; Kai abin yabo ne, Mai ɗaukaka. Ya Allah, Ka albarkaci Muhammad da iyalansa kamar yadda Ka albarkaci Ibrahim da iyalansa; Kai abin yabo ne, Mai ɗaukaka.
Koma samaAddu’a kafin sallama
Bayan tahiyyar ƙarshe da salati, kafin sallama, roƙi Allah. Wata tabbatacciyar addu’a tana neman kariya daga fitinu huɗu: اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَمِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ، وَمِنْ فِتْنَةِ الْمَحْيَا وَالْمَمَاتِ، وَمِنْ شَرِّ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ. Ma’ana: Ya Allah, ina neman tsarinKa daga azabar kabari da Jahannama, fitinar rayuwa da mutuwa, da sharrin fitinar Masihud Dajjal.
Koma samaKammalawa da sallama
Juya zuwa dama ka yi sallamar da ma’anarta “Aminci da rahamar Allah su tabbata a gare ku”, sannan zuwa hagu ka faɗi haka. Da haka salla ta cika. السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ Ma’ana: Aminci da rahamar Allah su tabbata a gare ku.
Koma samaZikiri bayan salla
Ambaci Allah bayan sallama. Ɗaya daga tabbatattun hanyoyi ita ce tasbihi sau 33, tahmidi sau 33 da kabbara sau 33, sannan a cika ɗari da: لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ. سُبْحَانَ اللَّهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ اللَّهُ أَكْبَرُ Ma’anar tasbihi: Tsarki ya tabbata ga Allah. Tahmidi: Yabo ya tabbata ga Allah. Kabbara: Allah ne Mafi girma. Ma’anar abin cika ɗari: Babu wanda ya cancanci bauta sai Allah Shi kaɗai, ba Shi da abokin tarayya. Mulki da yabo nasa ne, kuma Shi Mai iko ne a kan komai.
Koma samaSalloli biyar da jam’i
Asuba tana da raka’o’in farilla biyu da tahiyyar ƙarshe. Magariba uku: tahiyyar farko bayan biyu, ta ƙarshe bayan uku. Azahar, La’asar da Isha’i kowacce huɗu: tahiyyar farko bayan biyu, ta ƙarshe bayan huɗu. Waɗannan ga mazauni ne; matafiyi yana da tabbatattun rangwame. A jam’i, bi liman kada ka gabace shi. Yana bayyana karatu a Asuba da biyun farko na Magariba da Isha’i; Azahar, La’asar da ragowar Magariba da Isha’i a ɓoye suke. Karatu a ɓoye ba karantawa a zuciya kawai ba ne; koyi bayanan da suka dace daga malami amintacce.
Koma samaGinshiƙai, kuskure da sauƙaƙawa
Salla tana da sharuɗɗa da ginshiƙai, ciki har da lokaci, tsarki, niyya, kabbarar buɗewa, tsayuwa a farilla ga mai iko, ruku’u, sujuda da natsuwa. Mazhabobi sun bambanta wajen rarraba wasu bayanai; kada ka gauraya sunna, kamar addu’ar buɗewa da ƙarin karatu bayan Al-Fatiha, da wajibi da kowa ya amince. Idan ka bar ginshiƙi ko ka yi shakka, tambayi malami amintacce kan gyara da sujudar mantuwa. Idan ba ka iya tsayawa ba, zauna; idan ba ka iya ba, yi a kwance a gefe gwargwadon iko. Ci gaba da koyo yayin salla, ka tambayi malami kan abin da ba ka iya tukuna, ka guji waswasi.
Koma samaTushe
Alƙur’ani: 4:103, 5:6 da Al-Fatiha. Sahih al-Bukhari: 757 kan natsuwa, 831 kan tahiyya, 1117 kan salla yayin cuta, 3370 kan salati ga Annabi. Sahih Muslim: 395 kan Al-Fatiha, 771 kan addu’ar buɗewa, 588 kan addu’a kafin sallama, 597 kan zikiri bayanta. Lambobin hadisi na iya bambanta tsakanin bugu.
Koma sama