الجواهر الحسان في تفسير القرآن/ الثعالبي · Al-Anbiyaa · آیه 12

الجواهر الحسان في تفسير القرآن/ الثعالبي

(ت 875 هـ)

سوره
Al-Anbiyaa
آیه
12 / 112
زبان کتاب
عربی
فَلَمَّآ أَحَسُّواْ بَأۡسَنَآ إِذَا هُم مِّنۡهَا يَرۡكُضُونَ
هنگامى كه عذاب ما را احساس كردند، ناگهان پا به فرار گذاشتند!
فَلَمَّا اَحَسُّو بَءْسَنَا اِذَا هُمْ مِنْهَا یَرْکُدُونْ
وقوله سبحانه: { وَمَا جَعَلْنَاهُمْ جَسَداً لاَّ يَأْكُلُونَ ٱلطَّعَامَ } قيل: الجَسَدُ من الأحياءِ: ما لا يَتَغَذَّى، وقيل: الجسد يَعُمُّ المُتَغَذَّي من الأجسامِ وغيرَ المتغذي فـ { جَعَلْنَاهُمْ جَسَداً } على التَّأَوِيلِ الأَول: مَنْفِيٌّ، وعلى الثاني: مُوجِبٌ، والنفيُ واقعٌ على صِفَتِهِ.
وقوله سبحانه: { ثُمَّ صَدَقْنَـٰهُمُ ٱلْوَعْدَ } الآية، هذه آية وعيدٍ.
وقوله: { وَمَن نَّشَاءُ } يعني مِنَ المؤمنين، و { ٱلْمُسْرِفِينَ }: الكُفَّارُ، ثم وَبَّخَهُمْ تعالى بقوله: { لَقَدْ أَنزَّلْنَا إِلَيْكُمْ كِتَـٰباً } يعني: القرآن، { فِيهِ ذِكْرُكُمْ } ، أي: شَرَفُكُمْ، آخر الدَّهْر، وفي هذا تحريضٌ لهم، ثم أَكَّدَ التحريضَ بقوله: { أَفَلاَ تَعْقِلُونَ } و { كَمْ } للتكثير، و { قَصَمْنَا } معناه: أهلكنا، وأَصْلُ القصم: الكَسْرُ في الأَجْرَامَ، فَإذا اسْتُعِيرَ للقوم والقرية ونَحْوِ ذلك فهو ما يُشْبِهُ الكُسْرَ وهو إهْلاَكُهُم، و { أَنشَأْنَا } ، أي: خلقنا وَبَثَثْنَا أَمَّةً أُخْرَى غَيْرَ المُهْلَكَةِ.
وقوله: { فَلَمَّا أَحَسُّواْ } وَصْفٌ عن حالِ قريةٍ من القُرَى المُجْمَلَةِ أَوَّلاً؛ قيل: كانت بالْيَمَنِ تُسَمَّى «حضور»، بَعَثَ اللَّه تعالى إلى أَهْلِها رسولاً فقتلوه، فَأَرْسَلَ اللَّه تعالى عليهم بختنصر صَاحِبَ بني إسرائيل فَهَزَمُوا جَيْشَهُ مرتين، فَنَهَضَ في الثالثة بنفسِهِ، فلما هزمهم، وأَخَذَ القَتْلَ فيهمَ رَكَضُوا هاربين، ويُحتَملُ أنْ لا يريدُ بالآية قريةً بعينها، وأَنَّ هذا وَصْفُ حالِ كُلِّ قريةٍ من القرى المُعَذَّبَة إذا أَحَسُّوا العذابَ؛ من أي نوع كان، أَخذوا في الفرار و { أَحَسُّواْ } باشروه بالحواسِّ.
* ص *: { إِذَا هُم مِّنْهَا يَرْكُضُونَ } «إذا» الفجائية، وهي وما بعدها جواب لما. انتهى.
بازگشت به بالا

از کتابخانه حدیث

حدیث
Narrated `Aisha: Once Hassan bin Thabit asked the permission of the Prophet (ﷺ) to lampoon (i.e. compose satirical poetry defaming) the infidels. The Prophet (ﷺ) said, "What about the fact that I have common descent with them?" Hassan replied, "I shall take you out of them as a hair is taken out of dough." Narrated `Urwa: I started abusing Hassan in front of `Aisha, whereupon she said. "Don't abuse him, for he used to defend the Prophet (with his poetry).

دعاهای امروز

اللَّهُمَّ أَحْسِنْ عَاقِبَتَنَا فِي الْأُمُورِ كُلِّهَا ، وَأَجِرْنَا مِنْ خِزْيِ الدُّنْيَا وَعَذَابِ الْآخِرَةِ.

اللَّهُمَّ رَبَّنَا ٱصۡرِفۡ عَنَّا عَذَابَ جَهَنَّمَۖ إِنَّ عَذَابَهَا كَانَ غَرَامًا.

اللَّهُمَّ رَبَّنَآ إِنَّنَآ ءَامَنَّا فَٱغۡفِرۡ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْجَنَّةَ ، وَأَسْتَجِيرُ بِكَ مِنَ النَّارِ.

اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَءَاتِنَا مَا وَعَدتَّنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخۡزِنَا يَوۡمَ ٱلۡقِيَٰمَةِۖ إِنَّكَ لَا تُخۡلِفُ ٱلۡمِيعَادَ.

خدایا! سرانجام ما را در همهٔ کارها نیکو گردان و از خواری دنیا و عذاب آخرت پناهمان ده.

خدایا! پروردگارا! عذاب جهنم را از ما دور کن، که عذاب آن سخت و ماندگار است.

خدایا! پروردگارا! ما ایمان آورده‌ایم؛ پس گناهانمان را بیامرز و ما را از عذاب آتش حفظ کن.

خدایا! از تو بهشت می‌خواهم و از آتش به تو پناه می‌جویم.

خدایا! پروردگارا! آنچه را به واسطهٔ پیامبرانت به ما وعده دادی به ما عطا کن و روز قیامت خوارمان مکن؛ به راستی تو در وعده خلاف نمی‌کنی.

اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ.
خداوندا، تسلیم تو شدم و به تو ایمان آوردم، بر تو توکل کردم و به سوی تو بازگشتم و به یاری تو به دفاع برخاستم. خداوندا، به عزتت پناه می‌برم، هیچ معبود شایستهٔ پرستشی جز تو نیست، از اینکه مرا گمراه سازی. تو زنده‌ای که نمی‌میری و جن و انسان می‌میرند.

"رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَآ إِن نَّسِينَآ أَوۡ أَخۡطَأۡنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تَحۡمِلۡ عَلَيۡنَآ إِصۡرٗا كَمَا حَمَلۡتَهُۥ عَلَى ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِنَاۚ رَبَّنَا وَلَا تُحَمِّلۡنَا مَا لَا طَاقَةَ لَنَا بِهِۦۖ وَٱعۡفُ عَنَّا وَٱغۡفِرۡ لَنَا وَٱرۡحَمۡنَآۚ أَنتَ مَوۡلَىٰنَا فَٱنصُرۡنَا عَلَى ٱلۡقَوۡمِ ٱلۡكَٰفِرِينَ⁠ ". [الْبَقَرَةُ - 286].

«پروردگارا! اگر فراموش کردیم یا خطا نمودیم ما را مؤاخذه مکن. پروردگارا! چنان‌که بر پیشینیان ما بار سنگین نهادی، بر ما قرار مده. پروردگارا! آنچه توانش را نداریم بر ما تحمیل مکن. از ما درگذر، ما را بیامرز و بر ما رحم کن. تو سرپرست مایی؛ پس ما را بر قوم کافر یاری ده.» [بقره ۲۸۶].