عرائس البيان في حقائق القرآن/ البقلي · Al-Anbiyaa · آیه 88

عرائس البيان في حقائق القرآن/ البقلي

(ت 606 هـ)

سوره
Al-Anbiyaa
آیه
88 / 112
زبان کتاب
عربی
فَٱسۡتَجَبۡنَا لَهُۥ وَنَجَّيۡنَٰهُ مِنَ ٱلۡغَمِّۚ وَكَذَٰلِكَ نُـۨجِي ٱلۡمُؤۡمِنِينَ
ما دعاى او را به اجابت رسانديم; و از آن اندوه نجاتش بخشيديم; و اين گونه مؤمنان را نجات مى‏دهيم!
فَسْتَجَبْنَا لَهُو وَنَجَّیْنَاهُ مِنَ لْغَمِّ وَکَذَالِکَ نُنْجِ لْمُؤْمِنِینْ
قوله تعالى { وَذَا ٱلنُّونِ إِذ ذَّهَبَ مُغَاضِباً فَظَنَّ أَن لَّن نَّقْدِرَ عَلَيْهِ } كان يونس عليه السّلام فى منزل الانبساط والعربدة فغضب عليه اذ شغله بشريعته عنه وعن مشاهدته وقربه ووصاله وظن انه فى غضبه وعربدته لم يكن ماخوذا به ولم يكن محتجبا به وكان محجوبا بسر واحد وهو ان الانبساط حظ العارف والهيبة حظ الله فاختار حظه على حظه وصار محجوبا عن محل الفناء فيه ويمكن انه كان مغاضبا على وجوده اذا كان موجودا عند مشاهدة وجود الازل كانه غار على وحدانيته ولم يطق ان يرى وجوده فى وحدة القدم فلما ابتلعه الحوت وصار تحت قهر القدم فانيا عن رؤية غيرة الحق فى رؤية الحق تقاضى سر سره مقام بقائه وانبساطه فظن بسره انه لا يخرج من درك الفناء ولا يدرك فى منازل الفناء درجة البقاء فكاشفه الحق نقاب السلطانية عن جمال القدم وصار فى معارج جمال انس المشاهدة فلما وجد البقاء فى الفناء اعترف بعجزه وقلة علمه باسرار القدمية فقال { لاَّ إِلَـٰهَ إِلاَّ أَنتَ سُبْحَانَكَ إِنِّي كُنتُ مِنَ ٱلظَّالِمِينَ } حين نازعت الربوبية بالربوبية علم ان الاتصال والاتحاد موضع المكر والخداع فاسقط العلل واعترف بالوحدانية الصرف لازلية الله تعالى قال الجنيد مغاضبا على نفسه فى ذهابه فظن ان لن ياخذه بغضبه وذهابه قال ذو النون أخفى ما يخدع به العبد الالطاف والكرامات ورؤية الآيات وقال الجنيد فى قوله انى كنت من الظالمين اى من الجاهلين انك لا تقرب بطاعة ولا تبعد بمعصية. وقد ظننت فى زمان الصبا ان الله سبحانه اراد ان يهيئ ليونس عليه السلام معراجاً ومشاهدة فى بطن الحوت فتعلل بالامر والنهى والمقصود منه القرب والمشاهدة فاراه الحق فى اطباق الثرى فى ظلمات بطن الحوت ما ارى محمداً صلى الله عليه وسلم فوق العرش فلما راى الحق تحير فى جلاله وقال لا اله الا انت سبحانك نزهت نفسك عما ظننا فيك فانت بخلاف الظنون واوهام الحدثان كنت من الظالمين فى وصف جلالك اذ وصفي لا يليق بعزة وحدانيتك فوقع لهذا القول منه موقع قول سيد المرسلين " لا احصى ثناء عليك انت كما اثنيت على نفسك " ولذلك قال عليه السّلام " لا تفضلونى على أخي يونس " فلما راى استطباب الموضع وظن ان لن يدرك ما ادرك فى الدنيا بعد فغاب الحق عنه فاهتم ودعا بالنجاة فنجاه الله من وحشة بطن الحوت بقوله { فَٱسْتَجَبْنَا لَهُ وَنَجَّيْنَاهُ مِنَ ٱلْغَمِّ وَكَذٰلِكَ نُنجِـي ٱلْمُؤْمِنِينَ } يعنى من كان هذا حاله مع الله سبحانه تنجيه به منه قال الجنيد من همومهم وكروبهم بالاخلاص والصدق والافتقار والالتجاء وحقيقة حسن الاعتراف واظهار الاستسلام قال الواسطى فى قوله انى كنت من الظالمين حيث اختلج سري ان اريد غير ما اردت.
بازگشت به بالا

از کتابخانه حدیث

حدیث
Narrated `Abdullah: We were with the Prophet (ﷺ) when Surat Wal-Mursalat was revealed to him. While we were receiving it from his mouth, a snake suddenly came and we ran to kill it, but it outstripped us and entered its hole quickly. Allah's le said, "It has escaped your evil, and you too, have escaped its evil."
Narrated `Abdullah bin `Amr: When the sun eclipsed in the lifetime of Allah's Messenger (ﷺ) and an announcement was made that the prayer was to be held in congregation. The Prophet (ﷺ) performed two bowing in one rak`a. Then he stood up and performed two bowing in one rak`a. Then he sat down and finished the prayer; and by then the (eclipse) had cleared `Aisha said, "I had never performed such a long prostration."

دعاهای امروز

"رَبَّنَا ظَلَمۡنَآ أَنفُسَنَا وَإِن لَّمۡ تَغۡفِرۡ لَنَا وَتَرۡحَمۡنَا لَنَكُونَنَّ مِنَ ٱلۡخَٰسِرِينَ⁠ ". [الْأَعْرَافُ - 23].

«پروردگارا! بر خود ستم کردیم و اگر ما را نیامرزی و بر ما رحم نکنی، بی‌تردید از زیانکاران خواهیم بود.» [اعراف ۲۳].

اللَّهُمَّ لَكَ أَسْلَمْتُ وَبِكَ آمَنْتُ، وَعَلَيْكَ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْكَ أَنَبْتُ وَبِكَ خَاصَمْتُ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِعِزَّتِكَ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ أَنْ تُضِلَّنِي، أَنْتَ الْحَيُّ الَّذِي لَا يَمُوتُ وَالْجِنُّ وَالْإِنْسُ يَمُوتُونَ.
خداوندا، تسلیم تو شدم و به تو ایمان آوردم، بر تو توکل کردم و به سوی تو بازگشتم و به یاری تو به دفاع برخاستم. خداوندا، به عزتت پناه می‌برم، هیچ معبود شایستهٔ پرستشی جز تو نیست، از اینکه مرا گمراه سازی. تو زنده‌ای که نمی‌میری و جن و انسان می‌میرند.

اللَّهُمَّ رَبِّ أَوۡزِعۡنِيٓ أَنۡ أَشۡكُرَ نِعۡمَتَكَ ٱلَّتِيٓ أَنۡعَمۡتَ عَلَيَّ وَعَلَىٰ وَٰلِدَيَّ وَأَنۡ أَعۡمَلَ صَٰلِحٗا تَرۡضَىٰهُ وَأَدۡخِلۡنِي بِرَحۡمَتِكَ فِي عِبَادِكَ ٱلصَّٰلِحِينَ.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْمُعَافَاةَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ الْهُدَى ، وَالتُّقَى ، وَالْعَفَافَ وَالْغِنَى.

اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ عِلْماً نَافِعًا ، وَرِزْقاً طَيِّباً ، وَعَمَلاً مُتَقَبَّلاً.

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ، وَاهْدِنِي وَارْزُقْنِي ، وَعَافِنِي ، أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ ضِيقِ الْمَقَامِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ.

خدایا! پروردگارا! به من توفیق ده تا نعمتی را که بر من و پدر و مادرم ارزانی داشته‌ای سپاس گویم و کار شایسته‌ای کنم که آن را می‌پسندی و به رحمتت مرا در میان بندگان شایسته‌ات درآور.

خدایا! از تو گذشت و عافیت و سلامت در دنیا و آخرت می‌خواهم.

خدایا! از تو هدایت، پرهیزگاری، پاکدامنی و بی‌نیازی می‌خواهم.

خدایا! از تو دانش سودمند و روزی پاک و عمل پذیرفته می‌خواهم.

خدایا! مرا بیامرز و هدایتم کن و روزی و عافیت ده. از تنگی جایگاه روز قیامت به خدا پناه می‌برم.