ਮੇਰੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

ਅਜ਼ਕਾਰ ਅਤੇ ਦੁਆਵਾਂ

ਮੁਸਲਮਾਨ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ: ਅਜਿਹੇ ਅਜ਼ਕਾਰ ਨਾਲ ਆਪਣੀ, ਆਪਣੇ ਧਨ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਸਕੂਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਤੁਹਾਡਾ ਸਾਥ ਨਿਭਾਉਣ।

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ﴿١٠﴾

يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا ﴿١١﴾

وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا ﴿١٢﴾

فضل الاستغفار — الشرح والمصدر

الاستغفار طلب المغفرة من الله، والتوبة رجوع إليه وترك للذنب. وقد دلَّ القرآن والسنة الصحيحة على فضلهما. والآيات الآتية دليل على بركات الاستغفار والتوبة؛ وليست وعدًا خاصًّا بمجرد قراءة هذه الآيات.

من القرآن الكريم

المغفرة وبركات الرزق

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ﴿١٠﴾ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا ﴿١١﴾ وَيُمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا ﴿١٢﴾

أرشد نوح عليه السلام قومه إلى الاستغفار، وذكر لهم المغفرة والمطر والإمداد بالأموال والبنين والجنات والأنهار. فالاستغفار والتوبة من أسباب بركة الرزق، مع الأخذ بالأسباب المشروعة، والرزق بيد الله يمنحه بحكمته.

القرآن الكريم — سورة نوح، الآيات ١٠–١٢

زيادة القوة ونزول الغيث

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

وَيَا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُمْ مِدْرَارًا وَيَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَىٰ قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ ﴿٥٢﴾
القرآن الكريم — سورة هود، الآية ٥٢

الاستغفار من أسباب دفع العذاب

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ وَمَا كَانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ﴿٣٣﴾
القرآن الكريم — سورة الأنفال، الآية ٣٣

أدعية للرزق والذرية وقضاء الدَّين

سؤال الله من فضله

ومن دعاء موسى عليه السلام عندما كان محتاجًا:

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

رَبِّ إِنِّي لِمَا أَنْزَلْتَ إِلَيَّ مِنْ خَيْرٍ فَقِيرٌ
القرآن الكريم — سورة القصص، الآية ٢٤

سؤال الذرية الطيبة

ومن دعاء زكريا عليه السلام:

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ

رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ
القرآن الكريم — سورة آل عمران، الآية ٣٨

دعاء الكفاية والغنى وقضاء الدَّين

علَّم عليٌّ رضي الله عنه هذا الدعاء لمن عجز عن أداء مكاتبته، وذكر أنه مما علَّمه رسول الله ﷺ:

اللَّهُمَّ اكْفِنِي بِحَلَالِكَ عَنْ حَرَامِكَ، وَأَغْنِنِي بِفَضْلِكَ عَمَّنْ سِوَاكَ

نسأل الله به الكفاية بالحلال والغنى بفضله والعون على قضاء الدَّين. وصف الترمذي الحديث بأنه حسن غريب.

جامع الترمذي — كتاب الدعوات، حديث ٣٥٦٣

من الأحاديث الصحيحة

الاقتداء بالنبي ﷺ في الاستغفار والتوبة

عن أبي هريرة رضي الله عنه أنه سمع رسول الله ﷺ يقول:

«وَاللَّهِ إِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ فِي الْيَوْمِ أَكْثَرَ مِنْ سَبْعِينَ مَرَّةً».
صحيح البخاري — كتاب الدعوات، حديث ٦٣٠٧

الإكثار من الاستغفار

عن الأغر المزني رضي الله عنه أن رسول الله ﷺ قال:

«إِنَّهُ لَيُغَانُ عَلَى قَلْبِي، وَإِنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ فِي الْيَوْمِ مِائَةَ مَرَّةٍ».
صحيح مسلم — كتاب الذكر والدعاء والتوبة والاستغفار، حديث ٢٧٠٢

سيد الاستغفار والبشارة بالجنة

عن شداد بن أوس رضي الله عنه، عن النبي ﷺ:

«سَيِّدُ الِاسْتِغْفَارِ أَنْ تَقُولَ: اللَّهُمَّ أَنْتَ رَبِّي، لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، خَلَقْتَنِي وَأَنَا عَبْدُكَ، وَأَنَا عَلَى عَهْدِكَ وَوَعْدِكَ مَا اسْتَطَعْتُ، أَعُوذُ بِكَ مِنْ شَرِّ مَا صَنَعْتُ، أَبُوءُ لَكَ بِنِعْمَتِكَ عَلَيَّ، وَأَبُوءُ لَكَ بِذَنْبِي، فَاغْفِرْ لِي، فَإِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ».

وبيَّن ﷺ أن من قالها نهارًا موقنًا بها ثم مات قبل المساء فهو من أهل الجنة، وكذلك من قالها ليلًا موقنًا بها ثم مات قبل الصباح.

صحيح البخاري — كتاب الدعوات، حديث ٦٣٠٦

سعة مغفرة الله لمن يستغفره

عن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله ﷺ قال:

«وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَوْ لَمْ تُذْنِبُوا لَذَهَبَ اللَّهُ بِكُمْ، وَلَجَاءَ بِقَوْمٍ يُذْنِبُونَ، فَيَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ فَيَغْفِرُ لَهُمْ».

فيه بيان سعة مغفرة الله وفضيلة الرجوع إليه، وليس ترخيصًا في تعمد المعصية.

صحيح مسلم — كتاب التوبة، حديث ٢٧٤٩

ਅਜ਼ਕਾਰ ਸ਼੍ਰੇਣੀਆਂ

ਸਵੇਰ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

31 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

30 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਨਮਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

15 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਤਸਬੀਹ

19 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਸੌਣ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

15 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਜਾਗਣ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

3 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਨਮਾਜ਼ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

11 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਜਾਮੇ ਦੁਆਵਾਂ

34 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਨਬਵੀ ਦੁਆਵਾਂ

29 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਕੁਰਆਨੀ ਦੁਆਵਾਂ

26 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਦੁਆਵਾਂ

13 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਜ਼ਕਾਰ

42 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਅਜ਼ਾਨ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

9 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਮਸਜਿਦ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

3 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਵੁਜ਼ੂ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

2 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਘਰ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

2 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਪਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

2 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਖਾਣ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

5 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਹੱਜ ਅਤੇ ਉਮਰਾ ਦੇ ਅਜ਼ਕਾਰ

2 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਕੁਰਆਨ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦੀ ਦੁਆ

1 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਦੁਆ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ

1 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਜ਼ਿਕਰ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ

1 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਸੂਰਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ

12 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਫ਼ਜ਼ੀਲਤ

3 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਨਾਮ

2 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਮਰਹੂਮ ਲਈ ਦੁਆਵਾਂ

4 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਸ਼ਰਈ ਰੁਕਿਆ

3 ਜ਼ਿਕਰ ਦੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ

ਖ਼ਾਸ ਦੁਆਵਾਂ

ਅਰਫ਼ਾ ਅਚਾਨਕ ਡਰ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਗ਼ਮ ਸੰਕਟ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਹਾਕਮ ਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਿਰੁੱਧ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ ਮਾਫ਼ੀ ਤੇ ਤੌਬਾ ਕਰਜ਼ਾ ਲਾਹੁਣਾ ਹਵਾ ਬੱਦਲਾਂ ਦੀ ਗਰਜ ਮੀਂਹ ਲਈ ਦੁਆ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਮੀਂਹ ਕੱਪੜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਪਾਸਾ ਬਦਲਣਾ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਡਰ ਸੁਪਨੇ ਈਮਾਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ੱਕ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵਸਵਸਾ ਔਖਾ ਕੰਮ ਗੁਨਾਹ ਪਿੱਛੋਂ ਸ਼ੈਤਾਨ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਬੇਬਸੀ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਸਰੀਰਕ ਦਰਦ ਰੋਗੀ ਦਾ ਹਾਲ ਰੋਗੀ ਦੀ ਸਾਰ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਆਖ਼ਰੀ ਵੇਲਾ ਮੁਸੀਬਤ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਨੀਆਂ ਜਨਾਜ਼ੇ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਬੱਚੇ ਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ ਦਿਲਾਸਾ ਕਬਰ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨਾ ਦਫ਼ਨ ਪਿੱਛੋਂ ਕਬਰਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਰਤ ਨਵਾਂ ਚੰਦ ਇਫ਼ਤਾਰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣ ਪਿੱਛੋਂ ਮੇਜ਼ਬਾਨ ਲਈ ਦਾਅਵਤ ਵਿੱਚ ਇਫ਼ਤਾਰ ਰੋਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਾਅਵਤ ਰੋਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਗਾਲ ਪਹਿਲਾ ਫਲ ਛਿੱਕ ਗ਼ੈਰ-ਮੁਸਲਿਮ ਦੀ ਛਿੱਕ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਧਾਈ ਵਿਆਹ ਦੀ ਦੁਆ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਗੁੱਸਾ ਦੂਜੇ ਦੀ ਬਿਪਤਾ ਮਜਲਿਸ ਵਿੱਚ ਮਜਲਿਸ ਦਾ ਅੰਤ ਮਾਫ਼ੀ ਦੀ ਦੁਆ ਨੇਕੀ ਦਾ ਬਦਲਾ ਦੱਜਾਲ ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਪਿਆਰ ਸ਼ਿਰਕ ਦਾ ਡਰ ਬਰਕਤ ਦੀ ਦੁਆ ਅਪਸ਼ਗਨ ਸਵਾਰੀ ਸਫ਼ਰ ਬਸਤੀ ਵਿੱਚ ਵੜਨਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਵੜਨਾ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਸਾਫ਼ਿਰ ਲਈ ਸਫ਼ਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸੀ ਸੁੱਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਸਲਾਮ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕੁੱਕੜ ਤੇ ਖੋਤਾ ਕੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਭੌਂਕਣਾ ਮੰਦਾ ਬੋਲਣ ਪਿੱਛੋਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਆਪਣੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਹੈਰਾਨੀ ਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਖ਼ੁਸ਼ਖ਼ਬਰੀ ਨਜ਼ਰ ਦਾ ਡਰ ਜ਼ਬ੍ਹਾ ਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ

ਹਦੀਸ ਲਾਇਬ੍ਰੇਰੀ ਤੋਂ

ਹਦੀਸ
Narrated AbuMas'ud al-Ansari: The Prophet (ﷺ) appointed me to collect sadaqah and then said: Go, AbuMas'ud, I should not find you on the Day of Judgment carrying a camel of sadaqah on your back, which rumbles, the one you have taken by unfaithful dealing in sadaqah. He said: If it is so, I will not go. He said: Then I do not force you.
A'isha reported: The Messenger of Allah (ﷺ) said: He who finds a prostration before sunset or at dawn (prayer) before the rising (of the sun) he in fact finds that (prayer), and prostration implies a rak'ah.